گیشه در انتظار بازگشت مخاطبان
ابتدای امسال، برخلاف تمام سالهای پیشین که مردم در ایام عید منتظر فیلمهای نوروزی بودند و تهیهکنندگان و پخشکنندگان هرکدام به فروش گیشه دل میبستند، جنگ نابرابری شروع شد. در این میان، سینما نیز به گوشه رینگ رفت و صدای انفجار و مرگ هزاران انسان بر اثر حملات آمریکا و اسرائیل، چنان بر فضای رسانهای سایه انداخت که هر عدد و آماری را بیرنگ و بیاهمیت ساخت. بنابراین اگر آمار فروش و مخاطبان امسال مثل سالهای گذشته نیست، یکی از دلایلش همین شرایط غیرمتعادل و نابرابر است.
سایه جنگ بر سر فروش و مخاطب سینما
فروش کل سینما در این سهماه به ۱۳۲میلیارد و ۷۶۱میلیون و ۴۴۰هزار و ۹۱۶ تومان رسید و تعداد کل مخاطبان سینما یکمیلیون و ۱۳۹ هزار و ۴۳۸ نفر ثبت شد. این آمار در مقایسه با سال گذشته بهدلیل جنگ و مشکلات اقتصادی که کام همه را تلخ کرد بهطور محسوسی کاهش یافته است. به عبارتی، فروش کل فصل بهار سال گذشته بیش از ۴۶۰میلیارد و ۵۹۶میلیون تومان و میزان مخاطبان نیز بیش از پنجمیلیون و ۸۶۴ نفر بود. البته درحالحاضر سینما بهتدریج در حال رونقگرفتن است و بهطور قطع دوباره به روزهای پرفروغ خود بازمیگردد، اما اندکی صبر نیاز داریم تا بالیدن دوباره سینما را ببینیم.
کاهش تعداد فیلمها
از ابتدای سال، یعنی از اولین روز فروردین تا پایان خرداد ۹ فیلم «آنتیک» به کارگردانی هادی نائیجی، «تهران کنارت» ساخته علی بهراد، «تاکسیدرمی» به کارگردانی محمد پایدار، «نیمشب» ساخته محمدحسین مهدویان، «سفر به لیمونیا» به کارگردانی کمال مقدم، «قمارباز» به کارگردانی محسن بهاری، «بهشت تبهکاران» ساخته مسعود جعفری جوزانی، «خط نجات» به کارگردانی وحید موساییان و «شمشیر و اندوه» به کارگردانی عماد رحمانی اکران شدند. البته دو فیلم نیمشب و قمارباز بهدلیل نزدیکی به حالوهوای جنگ اکران خود را از ۲۵ اسفند آغاز کردند. این درحالیاست که سال گذشته در همین بازه زمانی ۲۲ فیلم اکران شدند. البته نمیتوانیم خرده بگیریم، چراکه روانهکردن فیلمها از سوی تهیهکنندگان و پخشکنندگان روی پرده سینما در شرایط پساجنگ خطرپذیری زیادی میطلبد. از لحاظ مضمون و محتوا، امسال بیشتر فیلمها نیز در زیرژانر اجتماعی با پسزمینه عاشقانه بودند و در میانشان دو فیلم کمدی و یک فیلم کودک و نوجوان به چشم میخورد.
فروش کل سینما در این سهماه به ۱۳۲میلیارد و ۷۶۱میلیون و ۴۴۰هزار و ۹۱۶ تومان رسید و تعداد کل مخاطبان سینما یکمیلیون و ۱۳۹ هزار و ۴۳۸ نفر ثبت شد. این آمار در مقایسه با سال گذشته بهدلیل جنگ و مشکلات اقتصادی که کام همه را تلخ کرد بهطور محسوسی کاهش یافته است. به عبارتی، فروش کل فصل بهار سال گذشته بیش از ۴۶۰میلیارد و ۵۹۶میلیون تومان و میزان مخاطبان نیز بیش از پنجمیلیون و ۸۶۴ نفر بود. البته درحالحاضر سینما بهتدریج در حال رونقگرفتن است و بهطور قطع دوباره به روزهای پرفروغ خود بازمیگردد، اما اندکی صبر نیاز داریم تا بالیدن دوباره سینما را ببینیم.
کاهش تعداد فیلمها
از ابتدای سال، یعنی از اولین روز فروردین تا پایان خرداد ۹ فیلم «آنتیک» به کارگردانی هادی نائیجی، «تهران کنارت» ساخته علی بهراد، «تاکسیدرمی» به کارگردانی محمد پایدار، «نیمشب» ساخته محمدحسین مهدویان، «سفر به لیمونیا» به کارگردانی کمال مقدم، «قمارباز» به کارگردانی محسن بهاری، «بهشت تبهکاران» ساخته مسعود جعفری جوزانی، «خط نجات» به کارگردانی وحید موساییان و «شمشیر و اندوه» به کارگردانی عماد رحمانی اکران شدند. البته دو فیلم نیمشب و قمارباز بهدلیل نزدیکی به حالوهوای جنگ اکران خود را از ۲۵ اسفند آغاز کردند. این درحالیاست که سال گذشته در همین بازه زمانی ۲۲ فیلم اکران شدند. البته نمیتوانیم خرده بگیریم، چراکه روانهکردن فیلمها از سوی تهیهکنندگان و پخشکنندگان روی پرده سینما در شرایط پساجنگ خطرپذیری زیادی میطلبد. از لحاظ مضمون و محتوا، امسال بیشتر فیلمها نیز در زیرژانر اجتماعی با پسزمینه عاشقانه بودند و در میانشان دو فیلم کمدی و یک فیلم کودک و نوجوان به چشم میخورد.
فیلمهای ۳ ماه اول سال ۱۴۰۵
در این مدت صدرنشین گیشه فیلم کمدی آنتیک به کارگردانی هادی نائیجی با فروش بیش از ۵۱میلیارد و ۸۰۸میلیون تومان و میزان مخاطب بیش از ۴۶۰هزار نفر بوده است. این فیلم درباره افراد سوءاستفادهگری است که از باورهای مذهبی مردم به نفع خود سود میبرند. آنتیک نیز اکران خود را از دوم اردیبهشت آغاز کرده است.
تهران کنارت به کارگردانی علی بهراد دومین فیلم جدول فروش است. این فیلم با وجود آنکه اکران خود را ۲۳ اردیبهشت آغاز کرده، با فروش بیش از ۴۵میلیارد و ۱۰۲میلیون تومان و جذب بیش از ۳۱۳هزار مخاطب، موفق به کسب این رتبه در جدول شده است. تهران کنارت یک درام اجتماعی با درونمایه عاشقانه است که فضای زندگی و ذهنی جوانان امروز را برای مخاطبان تصویر میکند.
تاکسیدرمی که اکران خود را از دوم اردیبهشت آغاز کرده، با فروش بیش از ۱۴میلیارد و ۱۱۵میلیونی و میزان مخاطب بیش از ۱۳۵هزار نفر سومین فیلم جدول است. این فیلم (محصول ۱۴۰۳) به کارگردانی محمد پایدار (نخستین ساخته بلند سینمایی او) و تهیهکنندگی محمدجواد موحد، یک کمدی فانتزی ایرانی است. داستان فیلم در بحبوحه پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ رخ میدهد. محور اصلی، برادر ناتنی محمدرضا پهلوی (با بازی مجید صالحی) است که علاقه شدیدی به شکار گوزن دارد. او همراه دو شکارچی دیگر (با بازی حسن معجونی و هادی کاظمی) برای شکار گوزن زرد ایرانی (گونهای در حال انقراض) به جنگلهای شمال کشور میرود و ... .
نیمشب به کارگردانی محمدحسین مهدویان، با فروش بیش از ۹میلیارد و ۶۲۳ میلیون تومان و جذب بیش از ۱۱۲هزار مخاطب، در جایگاه چهارمین فیلم پرفروش جدول نشسته است. در نیمشب آخرین روز خرداد ۱۴۰۴ (در جریان جنگ ۱۲روزه ایران و رژیمصهیونیستی)، مردم خیابان بیستوسوم یوسفآباد تهران در موقعیت بحرانی قرار میگیرند. یک موشک (راکت) اسرائیلی در نزدیکی بیمارستان حضرتفاطمه(س) فرود میآید اما عمل نمیکند. داستان حول محور تلاش نیروهای امنیتی، نظامی و مردم محل برای خنثیسازی بمب، مدیریت بحران و تخلیه منطقه میگردد.
فیلم کودک و نوجوان سفر به لیمونیا به کارگردانی کمال مقدم که اکران خود را از ۲۳ اردیبهشت آغاز کرده، با فروش بیش از هفتمیلیارد و ۱۲۳میلیون تومان و جذب بیش از ۶۴هزار مخاطب، در جایگاه پنجمین فیلم پرفروش جدول ایستاده است. داستان این فیلم با پیداشدن یک چمدان اسرارآمیز آغاز میشود. باز شدن چمدان، شخصیتهای فیلم (کودکان و نوجوانان) را وارد ماجراهای هیجانانگیز و پر راز و رمز در سرزمینی خیالی به نام لیمونیا میکند. در این دنیای فانتزی، شخصیتهایی مثل غول شیطون و غول لیمویی (لیمونیا) حضور دارند. محور اصلی این فیلم ماجراجویی، دوستی، همدلی و رفاقت است که با طنز، تخیل و جلوههای بصری جذاب در هم میآمیزد.
قمارباز به کارگردانی محسن بهاری نیز ششمین فیلم جدول با فروش بیش از یکمیلیارد و ۶۴۳میلیون تومانی و تعداد مخاطب بیش از ۱۹هزار نفر است. در جریان جنگ ۱۲روزه، یکی از بانکهای کشور (بانک سپه) مورد حمله سایبری قرار میگیرد این اتفاق، زمینهساز بدگمانی مأمور امنیتی خبره (با بازی آرمین رحیمیان) نسبت به یکی از برنامهنویسان بانک (با بازی کوروش تهامی) میشود. داستان این فیلم براساس واقعیت است و حول تقابل روانی این دو شخصیت در فضایی بسته، تحت فشار زمانی و با تعلیق معمایی پیش میرود.
در رتبه بعدی، بهشت تبهکاران، ساخته مسعود جعفریجوزانی قرار دارد؛ فیلمی که تا پایان خرداد، فروشی بیش از یک میلیارد و ۳۷۰میلیون تومان را ثبت و بیش از ۱۳هزار و ۹۷۳ بیننده را به خود جذب کرده است. این فیلم یک درام تاریخی است که در سال ۱۳۲۹ شمسی (دوران ملیشدن صنعت نفت) روایت میشود. داستان فیلم حول شخصیت حسن جعفری، کارمند جوان شرکت نفت آبادان میگردد. فیلم با روایت واقعی یک قتل سیاسی مهم (مرتبط با احمد دهقان، نماینده مجلس، روزنامهنگار و مالک تئاتر نصر) پیش میرود و به مسائل اجتماعی مانند وضعیت کارگران، فعالان کارگری، فساد سیاسی و فضای پرتلاطم آن دوران میپردازد. بهشت تبهکاران نیز اکران خود را از ۲۵ اسفند سال گذشته آغاز کرده است.
خط نجات به کارگردانی وحید موساییان، با یک میلیارد تومان فروش و ۹۰۰۰ مخاطب، فیلم بعدی جدول است. این فیلم بهدلیل نزدیکی به حالوهوای دهه ۵۰ شمسی در بازه زمانی اسفندماه اکران شد. خط نجات داستان وطنفروشی و وطنپرستی را در بستری از جاسوسی، فساد و روابط عاشقانه روایت میکند. فیلم عمدتا بر پایه رویدادهای واقعی مانند دستگیری و اعدام سرلشکر احمد مقربی (جاسوس شوروی در سال ۱۳۵۶) و حواشی پس از آن شکل گرفته و تلاش برای «آزادی و نجات» را در همین فضا روایت میکند.
آخرین فیلم که البته بهتازگی و از ۲۷خرداد به مناسبت روزهای عزاداری محرم و ماه صفر به جدول فروش اضافه شده، پویانمایی ویژه بزرگسالان «شمشیر و اندوه» به کارگردانی مشترک عماد رحمانی و مهرداد مهرابی است. پویانمایی مذکور در این مدت کم به فروشی بیش از ۶۷میلیون تومان رسیده و هنوز مخاطبان چشمگیری ندارد. شمشیر و اندوه روایتی از عشق ایرانیان به رسولاکرم(ص) و اهلبیت(ع) است و برهه تاریخی بعد از شهادت امامحسن(ع) تا ورود امام حسین(ع) به کربلا را از زاویهدید یک ایرانی که در شهر مدائن ساکن است، روایت میکند. این پویانمایی مخاطب نوجوان و جوان را هدفگذاری میکند تا روایتی تاریخی را به امروز و اکنون ایران پیوند بزند.
سینما رو به آینده
با وجود چالشهای سنگین ناشی از جنگ و شرایط اقتصادی در بهار ۱۴۰۵میتوانیم یادآوری کنیم که سینما همچنان زنده و مقاوم است. هرچند آمار فروش و تعداد مخاطبان نسبت به سالهای قبل کاهش یافته، اما حضور فیلمهایی با تنوع ژانری - از کمدی پرمخاطب «آنتیک» و درام عاشقانه «تهران کنارت» تا آثار تاریخی «بهشت تبهکاران» و «خط نجات» و حتی انیمیشن مذهبی «شمشیر و اندوه»- حکایت از آن دارد که میتوان به سینما امیدوار بود و البته امید هم دنباله وجودی و نخ اتصال ما به زندگی پرمشقت است. سینما در این دوره سخت، بازتابدهنده مسائل اجتماعی، تاریخی و فرهنگی جامعه بوده است. از طرفی هم کاهش تعداد فیلمها بیشتر ناشی از احتیاط منطقی تهیهکنندگان در شرایط پساجنگ است، نه نبود ایده یا استعداد برای روایت. امیدواریم با تثبیت شرایط و بازگشت آرامش، موج جدیدی از تولید و اکران آغاز شود؛ چراکه سینما بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای قدرت نرم فرهنگی، ظرفیت بالایی برای بازسازی روحیه اجتماعی، ایجاد نشاط و ثبت تاریخ معاصر دارد.
در این مدت صدرنشین گیشه فیلم کمدی آنتیک به کارگردانی هادی نائیجی با فروش بیش از ۵۱میلیارد و ۸۰۸میلیون تومان و میزان مخاطب بیش از ۴۶۰هزار نفر بوده است. این فیلم درباره افراد سوءاستفادهگری است که از باورهای مذهبی مردم به نفع خود سود میبرند. آنتیک نیز اکران خود را از دوم اردیبهشت آغاز کرده است.
تهران کنارت به کارگردانی علی بهراد دومین فیلم جدول فروش است. این فیلم با وجود آنکه اکران خود را ۲۳ اردیبهشت آغاز کرده، با فروش بیش از ۴۵میلیارد و ۱۰۲میلیون تومان و جذب بیش از ۳۱۳هزار مخاطب، موفق به کسب این رتبه در جدول شده است. تهران کنارت یک درام اجتماعی با درونمایه عاشقانه است که فضای زندگی و ذهنی جوانان امروز را برای مخاطبان تصویر میکند.
تاکسیدرمی که اکران خود را از دوم اردیبهشت آغاز کرده، با فروش بیش از ۱۴میلیارد و ۱۱۵میلیونی و میزان مخاطب بیش از ۱۳۵هزار نفر سومین فیلم جدول است. این فیلم (محصول ۱۴۰۳) به کارگردانی محمد پایدار (نخستین ساخته بلند سینمایی او) و تهیهکنندگی محمدجواد موحد، یک کمدی فانتزی ایرانی است. داستان فیلم در بحبوحه پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ رخ میدهد. محور اصلی، برادر ناتنی محمدرضا پهلوی (با بازی مجید صالحی) است که علاقه شدیدی به شکار گوزن دارد. او همراه دو شکارچی دیگر (با بازی حسن معجونی و هادی کاظمی) برای شکار گوزن زرد ایرانی (گونهای در حال انقراض) به جنگلهای شمال کشور میرود و ... .
نیمشب به کارگردانی محمدحسین مهدویان، با فروش بیش از ۹میلیارد و ۶۲۳ میلیون تومان و جذب بیش از ۱۱۲هزار مخاطب، در جایگاه چهارمین فیلم پرفروش جدول نشسته است. در نیمشب آخرین روز خرداد ۱۴۰۴ (در جریان جنگ ۱۲روزه ایران و رژیمصهیونیستی)، مردم خیابان بیستوسوم یوسفآباد تهران در موقعیت بحرانی قرار میگیرند. یک موشک (راکت) اسرائیلی در نزدیکی بیمارستان حضرتفاطمه(س) فرود میآید اما عمل نمیکند. داستان حول محور تلاش نیروهای امنیتی، نظامی و مردم محل برای خنثیسازی بمب، مدیریت بحران و تخلیه منطقه میگردد.
فیلم کودک و نوجوان سفر به لیمونیا به کارگردانی کمال مقدم که اکران خود را از ۲۳ اردیبهشت آغاز کرده، با فروش بیش از هفتمیلیارد و ۱۲۳میلیون تومان و جذب بیش از ۶۴هزار مخاطب، در جایگاه پنجمین فیلم پرفروش جدول ایستاده است. داستان این فیلم با پیداشدن یک چمدان اسرارآمیز آغاز میشود. باز شدن چمدان، شخصیتهای فیلم (کودکان و نوجوانان) را وارد ماجراهای هیجانانگیز و پر راز و رمز در سرزمینی خیالی به نام لیمونیا میکند. در این دنیای فانتزی، شخصیتهایی مثل غول شیطون و غول لیمویی (لیمونیا) حضور دارند. محور اصلی این فیلم ماجراجویی، دوستی، همدلی و رفاقت است که با طنز، تخیل و جلوههای بصری جذاب در هم میآمیزد.
قمارباز به کارگردانی محسن بهاری نیز ششمین فیلم جدول با فروش بیش از یکمیلیارد و ۶۴۳میلیون تومانی و تعداد مخاطب بیش از ۱۹هزار نفر است. در جریان جنگ ۱۲روزه، یکی از بانکهای کشور (بانک سپه) مورد حمله سایبری قرار میگیرد این اتفاق، زمینهساز بدگمانی مأمور امنیتی خبره (با بازی آرمین رحیمیان) نسبت به یکی از برنامهنویسان بانک (با بازی کوروش تهامی) میشود. داستان این فیلم براساس واقعیت است و حول تقابل روانی این دو شخصیت در فضایی بسته، تحت فشار زمانی و با تعلیق معمایی پیش میرود.
در رتبه بعدی، بهشت تبهکاران، ساخته مسعود جعفریجوزانی قرار دارد؛ فیلمی که تا پایان خرداد، فروشی بیش از یک میلیارد و ۳۷۰میلیون تومان را ثبت و بیش از ۱۳هزار و ۹۷۳ بیننده را به خود جذب کرده است. این فیلم یک درام تاریخی است که در سال ۱۳۲۹ شمسی (دوران ملیشدن صنعت نفت) روایت میشود. داستان فیلم حول شخصیت حسن جعفری، کارمند جوان شرکت نفت آبادان میگردد. فیلم با روایت واقعی یک قتل سیاسی مهم (مرتبط با احمد دهقان، نماینده مجلس، روزنامهنگار و مالک تئاتر نصر) پیش میرود و به مسائل اجتماعی مانند وضعیت کارگران، فعالان کارگری، فساد سیاسی و فضای پرتلاطم آن دوران میپردازد. بهشت تبهکاران نیز اکران خود را از ۲۵ اسفند سال گذشته آغاز کرده است.
خط نجات به کارگردانی وحید موساییان، با یک میلیارد تومان فروش و ۹۰۰۰ مخاطب، فیلم بعدی جدول است. این فیلم بهدلیل نزدیکی به حالوهوای دهه ۵۰ شمسی در بازه زمانی اسفندماه اکران شد. خط نجات داستان وطنفروشی و وطنپرستی را در بستری از جاسوسی، فساد و روابط عاشقانه روایت میکند. فیلم عمدتا بر پایه رویدادهای واقعی مانند دستگیری و اعدام سرلشکر احمد مقربی (جاسوس شوروی در سال ۱۳۵۶) و حواشی پس از آن شکل گرفته و تلاش برای «آزادی و نجات» را در همین فضا روایت میکند.
آخرین فیلم که البته بهتازگی و از ۲۷خرداد به مناسبت روزهای عزاداری محرم و ماه صفر به جدول فروش اضافه شده، پویانمایی ویژه بزرگسالان «شمشیر و اندوه» به کارگردانی مشترک عماد رحمانی و مهرداد مهرابی است. پویانمایی مذکور در این مدت کم به فروشی بیش از ۶۷میلیون تومان رسیده و هنوز مخاطبان چشمگیری ندارد. شمشیر و اندوه روایتی از عشق ایرانیان به رسولاکرم(ص) و اهلبیت(ع) است و برهه تاریخی بعد از شهادت امامحسن(ع) تا ورود امام حسین(ع) به کربلا را از زاویهدید یک ایرانی که در شهر مدائن ساکن است، روایت میکند. این پویانمایی مخاطب نوجوان و جوان را هدفگذاری میکند تا روایتی تاریخی را به امروز و اکنون ایران پیوند بزند.
سینما رو به آینده
با وجود چالشهای سنگین ناشی از جنگ و شرایط اقتصادی در بهار ۱۴۰۵میتوانیم یادآوری کنیم که سینما همچنان زنده و مقاوم است. هرچند آمار فروش و تعداد مخاطبان نسبت به سالهای قبل کاهش یافته، اما حضور فیلمهایی با تنوع ژانری - از کمدی پرمخاطب «آنتیک» و درام عاشقانه «تهران کنارت» تا آثار تاریخی «بهشت تبهکاران» و «خط نجات» و حتی انیمیشن مذهبی «شمشیر و اندوه»- حکایت از آن دارد که میتوان به سینما امیدوار بود و البته امید هم دنباله وجودی و نخ اتصال ما به زندگی پرمشقت است. سینما در این دوره سخت، بازتابدهنده مسائل اجتماعی، تاریخی و فرهنگی جامعه بوده است. از طرفی هم کاهش تعداد فیلمها بیشتر ناشی از احتیاط منطقی تهیهکنندگان در شرایط پساجنگ است، نه نبود ایده یا استعداد برای روایت. امیدواریم با تثبیت شرایط و بازگشت آرامش، موج جدیدی از تولید و اکران آغاز شود؛ چراکه سینما بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای قدرت نرم فرهنگی، ظرفیت بالایی برای بازسازی روحیه اجتماعی، ایجاد نشاط و ثبت تاریخ معاصر دارد.
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
با چشمان بسته عکس میگرفتم
گفت و گو
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
۱۶ نفر را با خودم به جام جهانی نمیبردم / فرانسه، شانس اول قهرمانی
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.