مترو رایگان شاید وقتی دیگر
روزانه هزاران نفر از مترو و اتوبوسهای تندرو استفاده میکنند؛ از کارگرانی که راهی محل کارند گرفته تا دانشجویانی که به دانشگاه میروند. به همین دلیل میتوان گفت هرگونه تصمیمگیری درخصوص نرخ بهای بلیت این وسایل نقلیه برای خانوادهها مهم است. در این بین بسیاری از شهروندان سرنوشت طرح «اصلاح مصوبه نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حملونقل عمومی شهر تهران» را دنبال میکنند. روز گذشته اعضای شورای شهر تهران با سه بند ابتدایی از تصویب این طرح مخالفت و آن را از دستور کار خود خارج کردند. به این ترتیب ادامه رایگانسازی حملونقل عمومی با ابهام مواجه شد. اکنون پرسش اصلی این است که آیا مخالفت شورا به معنای دفاع از پایداری مالی مدیریت شهری است یا از دست رفتن فرصتی برای کاهش فشار اقتصادی بر میلیونها شهروند تهرانی؟
طرحی در انتظار بازگشت
هرچند طرح رایگانشدن حملونقل عمومی در شکل فعلی خود نتوانست از صحن شورای شهر عبور کند اما برخی اعضای شورا معتقدند این موضوع را نمیتوان برای همیشه مختومه تلقی کرد. از نگاه آنها، امکان بازگشت این ایده در قالبی متفاوت یا از مسیرهای دیگر همچنان وجود دارد، هرچند اهداف اصلی مورد نظر طراحان در بررسی اخیر محقق نشده است. علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران در گفتوگو با جامجم و در پاسخ به این سؤال که آیا باید طرح رایگانشدن مترو را برای همیشه منتفی دانست، گفت: نمیتوانیم برای چنین موضوعی، پیشبینی صددرصدی داشته باشیم؛ چراکه ممکن است بعدها طرح عوض شود یا شهرداری تهران، لایحهای جدید ارائه دهد که طرح به گونهای دیگر پیش برود اما در حال حاضر، عملا روح اصلی آن چیزی که ما از آن دفاع میکردیم، تصویب نشد؛ یعنی آن هدفی که ما میخواستیم محقق نشد و برای همین اجرایش فایدهای نخواهد داشت.
جدال بر سر بلیت رایگان
بحث بر سر رایگانشدن حملونقل عمومی در تهران، صرفا اختلافی درباره قیمت بلیت مترو و اتوبوس نیست؛ این موضوع به یکی از مهمترین مسائل سیاستگذاری شهری در روزهای اخیر تبدیل شده است. موافقان این طرح از ضرورت حمایت مستقیم از شهروندان در شرایط دشوار اقتصادی سخن میگویند و رایگانشدن خدمات را ابزاری برای افزایش دسترسی عمومی و تقویت عدالت اجتماعی میدانند. در مقابل، منتقدان معتقدند هیچ سیاست حمایتی بدون پشتوانه مالی پایدار قابل استمرار نیست و در نهایت کیفیت خدمات و توسعه ناوگان را قربانی خواهد کرد.
میثم مظفر، رئیس کمیته بودجه شورای اسلامی شهر تهران در این خصوص گفت: طرح اصلاح قیمتگذاری بلیت مترو و اتوبوس که از سوی ارائهدهندگان آن مطرح شده بود، بر دو رویکرد اصلی استوار بود. ماهیت این طرح بر ایجاد تمایز میان شهروندان مسئولیتپذیر و سایر شهروندان تاکید داشت؛ بهگونهای که افراد در چارچوب طرح مسئولیتپذیری شهروندی که در موضوعاتی مانند تفکیک زباله از مبدا، پرداخت عوارض و بدهیهای شهری و سایر موارد مشابه نقش خود را ایفا میکنند، در کنار اقشار نیازمند حمایت و گروههای ضعیف از نظر شرایط اقتصادی، بتوانند از خدمات رایگان حملونقل عمومی بهرهمند شوند.
وی افزود: این دو رویکرد، مبنای اصلی طرح را تشکیل میداد اما در صحن شورا همین دو بند با مخالفت برخی اعضا روبهرو شد و نتوانست رأی لازم را کسب کند. به همین دلیل، طراحان در نهایت تصمیم به پس گرفتن طرح گرفتند و آن از دستور کار صحن شورا خارج شد؛ چراکه در غیر این صورت، عملا کارکرد و هدف اصلی خود را از دست میداد. بر این اساس و با پس گرفتن طرح، موضوع رایگانشدن بلیت مترو و اتوبوس از دستور کار شورای شهر تهران خارج شده و اجرایی نخواهد شد. از سوی دیگر مهدی بابایی، عضو شورای اسلامی شهر تهران مخالفت با رایگانشدن حملونقل عمومی را بیتوجهی به واقعیتهای روزمره مردمی میداند که زیر بار ترافیک و آلودگی نفس میکشند. او در این خصوص در شبکه اجتماعی نوشته است: «درشرایطی که کشور با بحران ناترازی سوخت مواجه است و بخش قابلتوجهی از ظرفیت حملونقل عمومی همچنان بدون استفاده مانده، مخالفت با این طرح را نمیتوان راهکاری در جهت حل مسأله دانست.» به گفته او مخالفان باید توضیح دهند که برای افزایش مشارکت شهروندان و ترغیب آنان به استفاده از وسایل حملونقل عمومی چه برنامه و جایگزینی در نظر دارند.
رأی نیاوردن دهکها
یکی از راهحلهای مطرحشده در شورای شهر، جایگزینی حمایت هدفمند بهجای رایگانسازی عمومی بود؛ رویکردی که براساس آن بخشی از جامعه ازجمله دهکهای پایین درآمدی و برخی گروههای خاص از پرداخت هزینه حملونقل عمومی معاف میشدند. مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران دراین خصوص گفته بود: یکی از گزینههای مورد بررسی، حرکت به سمت حمایت هدفمند از برخی گروههای اجتماعی است؛ بهگونهای که هزینه استفاده از حملونقل عمومی برای دهکهای پایین درآمدی، دانشجویان، دانشآموزان، سربازان و زوجهای جوان بهصورت رایگان محاسبه شود.
اما روز گذشته در صحن شورا این پیشنهاد نیز در نهایت رأی لازم را به دست نیاورد و از دستور کار خارج شد. رئیس شورای شهر تهران نیز در این خصوص عنوان کرد: پیشنهادهایی مطرح شده بود که براساس آن دهکهای یک تا پنج، دهکهای یکتا سه یا افرادی که زیر خط فقر قرار دارند، مشمول این حمایت شوند، در نهایت تعداد آرای موافق و مخالف برابر شد و این پیشنهاد رأی لازم را کسب نکرد. وی همچنین با اشاره به دیدگاههای مختلف درباره رایگانشدن حملونقل عمومی گفت: برخی اعضای شورا بر این باورند که رایگانشدن خدمات حملونقل عمومی میتواند استقبال شهروندان از مترو را افزایش دهد اما هنوز مشخص نیست که این اقدام تا چه اندازه در کاهش استفاده از خودروهای شخصی و تغییر الگوی سفرهای شهری مؤثر خواهد بود. در صورت حذف درآمدهای حاصل از فروش بلیت، شورای شهر ناگزیر است منابع جایگزین مشخصی برای جبران این درآمدها تعریف کند؛ در غیر این صورت، مدیریت شهری با مشکلات مالی مواجه میشود.
هرچند طرح رایگانشدن حملونقل عمومی در شکل فعلی خود نتوانست از صحن شورای شهر عبور کند اما برخی اعضای شورا معتقدند این موضوع را نمیتوان برای همیشه مختومه تلقی کرد. از نگاه آنها، امکان بازگشت این ایده در قالبی متفاوت یا از مسیرهای دیگر همچنان وجود دارد، هرچند اهداف اصلی مورد نظر طراحان در بررسی اخیر محقق نشده است. علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران در گفتوگو با جامجم و در پاسخ به این سؤال که آیا باید طرح رایگانشدن مترو را برای همیشه منتفی دانست، گفت: نمیتوانیم برای چنین موضوعی، پیشبینی صددرصدی داشته باشیم؛ چراکه ممکن است بعدها طرح عوض شود یا شهرداری تهران، لایحهای جدید ارائه دهد که طرح به گونهای دیگر پیش برود اما در حال حاضر، عملا روح اصلی آن چیزی که ما از آن دفاع میکردیم، تصویب نشد؛ یعنی آن هدفی که ما میخواستیم محقق نشد و برای همین اجرایش فایدهای نخواهد داشت.
جدال بر سر بلیت رایگان
بحث بر سر رایگانشدن حملونقل عمومی در تهران، صرفا اختلافی درباره قیمت بلیت مترو و اتوبوس نیست؛ این موضوع به یکی از مهمترین مسائل سیاستگذاری شهری در روزهای اخیر تبدیل شده است. موافقان این طرح از ضرورت حمایت مستقیم از شهروندان در شرایط دشوار اقتصادی سخن میگویند و رایگانشدن خدمات را ابزاری برای افزایش دسترسی عمومی و تقویت عدالت اجتماعی میدانند. در مقابل، منتقدان معتقدند هیچ سیاست حمایتی بدون پشتوانه مالی پایدار قابل استمرار نیست و در نهایت کیفیت خدمات و توسعه ناوگان را قربانی خواهد کرد.
میثم مظفر، رئیس کمیته بودجه شورای اسلامی شهر تهران در این خصوص گفت: طرح اصلاح قیمتگذاری بلیت مترو و اتوبوس که از سوی ارائهدهندگان آن مطرح شده بود، بر دو رویکرد اصلی استوار بود. ماهیت این طرح بر ایجاد تمایز میان شهروندان مسئولیتپذیر و سایر شهروندان تاکید داشت؛ بهگونهای که افراد در چارچوب طرح مسئولیتپذیری شهروندی که در موضوعاتی مانند تفکیک زباله از مبدا، پرداخت عوارض و بدهیهای شهری و سایر موارد مشابه نقش خود را ایفا میکنند، در کنار اقشار نیازمند حمایت و گروههای ضعیف از نظر شرایط اقتصادی، بتوانند از خدمات رایگان حملونقل عمومی بهرهمند شوند.
وی افزود: این دو رویکرد، مبنای اصلی طرح را تشکیل میداد اما در صحن شورا همین دو بند با مخالفت برخی اعضا روبهرو شد و نتوانست رأی لازم را کسب کند. به همین دلیل، طراحان در نهایت تصمیم به پس گرفتن طرح گرفتند و آن از دستور کار صحن شورا خارج شد؛ چراکه در غیر این صورت، عملا کارکرد و هدف اصلی خود را از دست میداد. بر این اساس و با پس گرفتن طرح، موضوع رایگانشدن بلیت مترو و اتوبوس از دستور کار شورای شهر تهران خارج شده و اجرایی نخواهد شد. از سوی دیگر مهدی بابایی، عضو شورای اسلامی شهر تهران مخالفت با رایگانشدن حملونقل عمومی را بیتوجهی به واقعیتهای روزمره مردمی میداند که زیر بار ترافیک و آلودگی نفس میکشند. او در این خصوص در شبکه اجتماعی نوشته است: «درشرایطی که کشور با بحران ناترازی سوخت مواجه است و بخش قابلتوجهی از ظرفیت حملونقل عمومی همچنان بدون استفاده مانده، مخالفت با این طرح را نمیتوان راهکاری در جهت حل مسأله دانست.» به گفته او مخالفان باید توضیح دهند که برای افزایش مشارکت شهروندان و ترغیب آنان به استفاده از وسایل حملونقل عمومی چه برنامه و جایگزینی در نظر دارند.
رأی نیاوردن دهکها
یکی از راهحلهای مطرحشده در شورای شهر، جایگزینی حمایت هدفمند بهجای رایگانسازی عمومی بود؛ رویکردی که براساس آن بخشی از جامعه ازجمله دهکهای پایین درآمدی و برخی گروههای خاص از پرداخت هزینه حملونقل عمومی معاف میشدند. مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران دراین خصوص گفته بود: یکی از گزینههای مورد بررسی، حرکت به سمت حمایت هدفمند از برخی گروههای اجتماعی است؛ بهگونهای که هزینه استفاده از حملونقل عمومی برای دهکهای پایین درآمدی، دانشجویان، دانشآموزان، سربازان و زوجهای جوان بهصورت رایگان محاسبه شود.
اما روز گذشته در صحن شورا این پیشنهاد نیز در نهایت رأی لازم را به دست نیاورد و از دستور کار خارج شد. رئیس شورای شهر تهران نیز در این خصوص عنوان کرد: پیشنهادهایی مطرح شده بود که براساس آن دهکهای یک تا پنج، دهکهای یکتا سه یا افرادی که زیر خط فقر قرار دارند، مشمول این حمایت شوند، در نهایت تعداد آرای موافق و مخالف برابر شد و این پیشنهاد رأی لازم را کسب نکرد. وی همچنین با اشاره به دیدگاههای مختلف درباره رایگانشدن حملونقل عمومی گفت: برخی اعضای شورا بر این باورند که رایگانشدن خدمات حملونقل عمومی میتواند استقبال شهروندان از مترو را افزایش دهد اما هنوز مشخص نیست که این اقدام تا چه اندازه در کاهش استفاده از خودروهای شخصی و تغییر الگوی سفرهای شهری مؤثر خواهد بود. در صورت حذف درآمدهای حاصل از فروش بلیت، شورای شهر ناگزیر است منابع جایگزین مشخصی برای جبران این درآمدها تعریف کند؛ در غیر این صورت، مدیریت شهری با مشکلات مالی مواجه میشود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
مرور بزرگ ترین جنجال های تاریخ جام جهانی (8)
«رسوایی خیخون»، ننگ ابدی آلمان و اتریش شد
گفت و گو
