این نگاه در انقلاب اسلامی ایران و با رهبری امام خمینی (ره) صورتبندی تازهای یافت و «برائت از مشرکان» به عنوان فریضهای سیاسی در کنار فروع دین قرار گرفت. آیت الله العظمی خامنهای، در دوران زعامت و رهبری خویش ، این الهیات را با تأکید بر پیوند میان «برائت» و «اتحاد مسلمانان» توسعه دادند. ایشان با صدور پیامهای سالانه به حجاج و بیانات مستمر در دیدار کارگزاران حج ، عملاً حج را به عرصه ای برای «عرض اندام تمدنی امت» و افشای نظام سلطه ، آمریکا و صهیونیسم جهانی تبدیل کردند. در عصر رهبری ایشان ، حج نه یک عمل عبادی و مذهبی کمرنگ ، که کانون هویت بخشی ، استکبارستیزی و وحدت اسلامی شد .در طول زعامت و رهبری آیتالله العظمی خامنهای، ایشان سنت صدور پیام سالانه به حجاج را بدون وقفه ادامه دادند و در این پیام ها همواره سه محور تکرار شده است : مسئله فلسطین به عنوان رأس مسائل سیاسی جهان اسلام ، ضرورت پرهیز وحدت امت اسلامی و پرهیز از تفرقه مذهبی ، و اعلام برائت از استکبار و صهیونیسم. در ماههای پس از شهات رهبر شهید که جهان شاهد آغاز افول امپرتوری آمریکاست ، حج ۱۴۰۵ بهانه ای برای مرور اندیشههای ایشان در زمینه الهیات سیاسی حج است:
۱ . در اندیشه آیت الله العظمی خامنهای ، برائت از مشرکان ریشه محکمی در قرآن و سنت دارد ، به ویژه آیه سوم سوره توبه که «حج اکبر» را زمان اعلام بیزاری خدا و رسول از مشرکان معرفی میکند و آیه چهارم سوره ممتحنه که حضرت ابراهیم را اسوه تبری از مشرکان می خواند . ایشان با استناد به این آیات ، برائت را نه بدعتی سیاسی ، بلکه «عبادی در زمان و مکان خودش» تعریف میکنند .
۲ . از نگاه ایشان ، «مشرک» تنها به بت پرستان سنتی محدود نمیشود ، بلکه مستکبران جهانی به ویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی ، مصداق «شرک سیاسی» هستند . بنابراین برائت به معنای بیزاری از طاغوت زمانه، نظام سلطه و اعلام انزجار از ظلم ساختاریافته معنا می یابد ، نه دشمنی با پیروان ادیان یا مذاهب دیگر .
۳ . نظریه الهیات سیاسی حج در اندیشه ایشان ، دو مفهوم «برائت» و «اتحاد مسلمانان» را نه در تقابل ، بلکه در پیوند با یکدیگر قرار می دهد . ایشان با تکیه بر آیه «اَشِدّاءُ عَلَی الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم» (فتح : ۲۹) معتقدند که شدت در برابر کفار و مهربانی میان مؤمنان دو روی یک سکه اند ؛ بدون برائت ، اتحاد به سازش با ظلم تبدیل میشود ، و بدون اتحاد ، برائت به خشونت فرقهای منجر می گردد .
۴ . از منظر عملی ، ایشان اتحاد مسلمانان را در حج با تأکید بر حضور در نماز جماعت مسجدالحرام و مسجدالنبی(ص) پشت سر ائمه ای که لزوماً هم مذهب نیستند ، برگزاری مجالس مشترک قرائت قرآن ، و رفتار برادرانه با حجاج همه ملیت ها و مذاهب تعریف می کنند . در روایات ائمه اطهار (ع) نیز تأکید شده که پیروان اهل بیت(ع) در حرمین با سایر مسلمانان نماز بخوانند تا الفت و همدلی تقویت شود .
۵ . در عین حال ، رهبر شهید همواره تصریح کرده اند که دفاع از مظلوم (به ویژه ملت فلسطین) یک فریضه اسلامی است و حج بهترین مکان برای اعلام این حمایت جمعی می باشد . از این رو ، مراسم «برائت از مشرکان» در روز عرفه ، نه فقط شعار علیه آمریکا و اسرائیل ، که اعلام همبستگی با همه مظلومان جهان اسلام از فلسطین و یمن تا بحرین و کشمیر است .
۶ . یکی از نوآوری های نظری آیت الله خامنه ای ، تمایز میان «دولت ها» و «ملت ها» در حج است . ایشان معتقدند اگرچه برخی دولت های اسلامی با استکبار رابطه دارند ، اما حج عرصه ای است که ملت ها می توانند صدای مستقل خود را فارغ از سیاست های دولتی به گوش جهان برسانند . بنابراین برائت یک فریضه فرادولتی و فراملی محسوب می شود .
۷ . نگاه ایشان در برابر سه جریان رقیب در جهان اسلام موضعی متمایز دارد . در برابر سلفی - تکفیری که برائت را به سایر مسلمانان تعمیم می دهد ، ایشان برائت را محدود به مستکبران می دانند . در برابر جریان سلفی - سازشکار (عربستان سعودی) که حج را کاملاً غیرسیاسی تفسیر می کند ، ایشان بر عبادی - سیاسی بودن حج تأکید دارند . و در برابر اخوان المسلمین که برائت را نظری مطرح می کند ، ایشان آن را به مناسکی عینی و سالانه در عرفات تبدیل کرده اند .
