درباره «کوچه ترانه» در رادیو ایران

وقتی میگوییم رادیو یعنی کلام و موسیقی، یعنی این که رسانهای مثل رادیو با استفاده از قدرت کلام و پخش موسیقی مناسب میتواند

کد خبر: ۱۵۵۲۸۴

روی شنوندهاش تاثیر بگذارد و خود را به باور و سلیقه او نزدیک کند و یا اینکه بعکس به خاطر پخش نامناسب موسیقی و کلام اسباب آرامش را فراهم کند.
عوامل متعددی دست به دست هم میدهند برای اینکه یک برنامه رادیویی مورد اقبال شنونده قرار بگیرد. احترام به شعور مخاطب، هماهنگی ریتم برنامه با موضوع، اتصال منطقی آیتمها تعریف مشخص داشتن قالب و موضوع، نبودن از هم گسیختگی میان اجزای مختلف، همخوانی عنوان با محتوا و ... از جمله مواردی است که میتواند موجب موفقیت یک برنامه شود.
این مقدمه اشارهای است به برنامهای که هر روز ساعت 19 از رادیو ایران پخش میشود. کوچه ترانه پلاک 19 از این عنوان چنین برمیآید که در این برنامه یا ترانههای درخواستی شنوندگان پخش میشود و یا اینکه مباحثی راجع به ترانهسرایی بررسی میشود. این یادداشت به طور مشخص درباره کوچه ترانه در روز سهشنبه 13 آذر ماه است. بعد از جنبه، ساعت 19 گوینده برنامه را با نام خدا آغاز میکند. «کوچه ترانه هینجاست پلاک 19» آرم برنامه ترکیبی از موسیقیهای دلانگیز ایرانی، صدای شر آب و طبیعت است. سلام گوینده که نمیدانم چه اصراری به فریاد کشیدن دارد و بعد موسیقی فاصله، ساعت 10/19: «خیالتون راحت همراهان کوچه ترانه اومدن استقبال شما با هزار ترانه شورانگیز، مهرانگیز و ...» من به این فکر میکنم که در یک ساعت چند ترانه میشود پخش کرد. ترانههای مختلفی به عنوان موسیقی فاصله پخش میشوند و گاه مجری سوالاتی میکند که پاسخش را از میان این ترانهها دریافت میکند. این شوخی قدیمی با ترانهها چندان دلچسب نیست. مجری انگار قصد دارد به شنونده ثابت کند با او خیلی صمیمی است و همچنان تنها عامل موفقیت خود را فریاد کشیدن پشت میکروفن میداند. ساعت 15/7 با همین لحن و صدا آدرس و شماره تلفنها را اعلام میکند. ساعت 16/19 نوع موسیقی که همچنان فاصله است و خبری از ترانه نیست تغییر میکند و باز هم معرفی برنامه: «اینجا کوچه ترانه پلاک 19» ساعت 18/19 دوباره شماره تلفن اعلام میشود و بالاخره ساعت 19/19 چند تلفن از چند شنونده پخش میشود. آنها ترانههای درخواستی خود را اعلام میکنند. دختر جوانی که صدای کودکانهای هم دارد، تلفنها را پاسخ میدهد. او انگار با کودکانی که کم سن و سالتر از خود هستند، صحبت میکند. شنوندهای میگوید که از محل کار این برنامه را گوش میکند و متصدی ارتباطات در پاسخ به او میگوید: «چون برنامه ما خیلی قشنگه یه وقت خدای نکرده کار دست خودتان ندهید» لحن سفارش گونه با محبت اغراقآمیز و از موضع بالا را چاشنی این جمله کنید. ساعت 20/19 یک ترانه به صورت نصفه نیمه پخش میشود. ساعت 2/19 مجری تغییر میکند. خانمی با صدای آرام و لحن منطقی تا حدودی آرامش را به برنامه باز میگرداند. در آیتمی که او اجرا میکند، هر روز یکی از شهرها و مناطق دیدنی و تاریخی ایران معرفی میشود. سهشنبه 13آذر نوبت «گمیشان» در کردکوی بندرترکمن است. بخش دوم این آیتم ساعت 34/19 پخش میشود. معرفی محصولات، مناطق دیدنی و آداب و رسوم مردم گمیشان اگر چه از حیث فرهنگ عامیانه حائز اهمیت است، اما ربط آن به برنامهای با عنوان «کوچه ترانه» مشخص نیست. بجز اینکه ترانهای به نام «یاشایش» از بندر ترکمن پخش میشود؛ اگر چه مجری با صراحت اعلام میکند معنای آن را نمیداند! ساعت 28/19 مجری اصلی برنامه، دوباره سلام میکند و جالب این است که میگوید: اگر تلفن را برداری و به باجه تلفن کوچه ترانه زنگ بزنی، از زیرسنگ هم شده برات ترانه جور میکنم. ساعت 30/19 چند تلفن مردمی پخش میشود و ساعت 31/19 باز هم سلام و علیک مجری همراه با فریاد و بعد هم یک ترانه از علیرضا افتخاری. در حالی که در میان تلفنهای پخش شده، کسی آهنگی از افتخاری درخواست نکرده بود. ساعت 38/19 چند ترانه محلی نصفه نیمه پخش میشود و ساعت 45/19 با یکی از کشتیگیران استان گلستان صحبت میشود. ساعت 50/19 معرفی کوتاهی از کردکوی در بندر ترکمن و در میان آن خبری یک خطی خوانده میشود. آخرین مهلت معاینه چشم کودکان تا 15 آذرماه است. ربط این خبر با برنامه را خودتان پیدا کنید. ساعت 54/19 است و تاکنون هیچکدام از ترانههای درخواستی پخش نشده است. شنوندهای آهنگی ترکمنی درخواست میکند و مجری سریع میگوید: «پخش کردیم؛ یاشایش» 5 دقیقه آخر برنامه به بررسی زنگهای تلفنهای همراه افراد اختصاص دارد؛ که میتواند نشانه شخصیت آنها باشد؛ برنامههایی در قالب ترانههای درخواستی مردم که اغلب خیلی هم شنونده دارند.
معمولا برای احترام به مخاطب، قبل از پخش هر تلفن، آهنگ درخواستی آماده میشود تا بلافاصله بعد از تلفن پخش شود. آیا اینکه در یک گوشه برنامه آیتمی فرهنگی پخش میشود و در یک گوشه دیگر آن پدیدهای اجتماعی بررسی میشود که هیچکدام هم ربطی به نام و هدف برنامه ندارند، نشانهای از هم گسیختگی و نبودن محوریت واحد در یک برنامه نیست؛ آیا فریاد کشیدنهای یک مجری به بهانه برقراری صمیمیت باعث آزار شنونده نمیشود.
شاید داشتن حرف حساب برای یک برنامه رادیویی، مهمترین ویژگی است و ای کاش کوچه ترانهایها یک بار با خود مرور کنند که حرف حسابشان با شنونده چیست. به جای اینکه در یک برنامه 60 دقیقهای 2 بار سلام کنند، چندین مرتبه برای خود و کوچهشان تبلیغ کنند و برای مخاطب هیچ نداشته باشند جز این که گاهی صدایش را پخش کنند. آیا انتظار مردم از رادیو در دنیای امروز همین است؛