میراث‌ مکتوبِ چندهزار ساله؛ یادگار پادشاهان باستان در کرمانشاه

کرمانشاه ـ جام جم آنلاین؛ علیرضا برشاهی، روز شنبه ۱۹ اردیبهشت به مناسبت روز اسناد ملی و میراث مکتوب، با بیان اینکه کرمانشاه یکی از غنی‌ترین استان‌های کشور در حوزه میراث‌ مکتوب است، اظهار کرد: عمده میراث‌ مکتوبی که از گذشته در این استان باقی مانده، به شکل صخره‌ای هستند. 

وی افزود: استان کرمانشاه از زمان باستان مورد توجه پادشاهان حکومت‌های مختلف بوده و برخی از این پادشاهان که فتوحاتی داشته‌اند، برای اینکه دستاوردهای خود را به گوش آیندگان برسانند، سنگ نوشته‌هایی را به یادگار گذاشته‌اند. 

رئیس گروه موزه‌ها و اموال منقول میراث فرهنگی استان تصریح کرد: سنگ نوشته‌ها بهترین راهی بوده که پادشاهان می‌توانستند، فتوحات خود را به شکل یک سند حفظ کنند و به آیندگان برسانند. 

وی اضافه کرد: هرچند معروفترین میراث مکتوبی که از گذشته در کرمانشاه برجای مانده، کتیبه بیستون با حدود ۲۵۰۰ سال قدمت است، اما میراث‌ مکتوب قدیمی‌تر از این کتیبه هم در کرمانشاه وجود دارد. 

برشاهی خاطرنشان کرد: سنگ نوشته آنوبانی‌نی یکی از قدیمی‌ترین سنگ نوشته‌های خاورمیانه در شهرستان سرپلذهاب با قدمت حدود ۴۸۰۰ سال است که توسط آنوبانی‌نی پادشاه قوم لولوبی به یادگار مانده و شرح فتوحات خود را در آن آورده و کسانی که بخواهند این اثر را نابود کنند را نفرین کرده است. 

وی با بیان اینکه یکی دیگر از میراث‌ مکتوب قدیمی در کرمانشاه، الواح گلی تپه باستانی چغاگاوانه است، عنوان کرد: این تپه باستانی که در مرکز شهر اسلام آبادغرب واقع شده حدود ۱۰ هزار سال قدمت دارد و طی کاوش‌هایی که در دهه های گذشته در آن صورت گرفته، در یکی از لایه‌های باستانی این تپه ۵۶ لوح گلی سالم و ۲۸ لوح گلی شکسته با قدمت حدود ۳۸۰۰ سال در آن کشف شد که همگی اسناد حسابداری و حسابرسی بوده‌اند. 

رئیس گروه موزه‌ها و اموال منقول میراث فرهنگی استان ادامه داد: سنگ کودورو یا سنگ مرزی(مردوک آپال ایدین) یکی دیگر از میراث‌ مکتوب در استان است که این سنگ باستانی حدود ۳۵۰۰ سال قدمت دارد. 

وی افزود: این سنگ نوشته باستانی که در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود، سال ۱۳۴۵ در شهر سرپلذهاب کشف شد که در آن شرح یک معامله زمین به وسعت حدود ۴۰ هکتار در کنار رودخانه تورن بین دو برادر آمده است. 

برشاهی از سنگ یادمان قباق تپه نیز به عنوان یکی دیگر از میراث‌ مکتوب کرمانشاه نام برد و گفت: این سنگ یادمان که طی سالهای اخیر در قباق تپه کوزران کشف شد، مربوط به سارگن دوم شاه آشور است که با حدود ۲۷۰۰ سال قدمت حاوی ۲۳ سطر به خط میخی و زبان آشوری است که در آن فتح این منطقه را شرح داده است. 

وی گفت: معروفترین میراث مکتوب کرمانشاه، کتیبه بیستون با حدود ۲۵۰۰ سال قدمت است که از داریوش کبیر پادشاه هخامنشی برجای مانده و به خط میخی اکدی، بابلی و پارسی باستان نگاشته شده و در آن شرح فتوحات داریوش اول آمده است. 

این مسئول با بیان اینکه یکی دیگر از میراث‌ مکتوب کمتر شناخته در استان، سنگ نوشته تاق بستان با ۱۵۰۰ سال قدمت است، اضافه کرد: این سنگ نوشته‌ها به شکل دو کتیبه در تاق کوچک قرار گرفته‌اند و به خط پهلوی از شاهپور دوم و شاهپور سوم ساسانی به یادگار مانده‌اند. بعلاوه یک سنگ نگاره مربوط به دوره قاجار از محمدعلی میرزا دولتشاه نیز در تاق بستان برجای مانده که به خط نستعلیق حجاری شده است. 

رئیس گروه موزه ‌ها و اموال منقول میراث فرهنگی کرمانشاه با بیان اینکه در مجموع تعداد زیادی سنگ نگاره در کرمانشاه وجود دارد، افزود: هرچند تعداد سنگ نگاره‌ها در کرمانشاه بالاست، اما تنها بخشی از آنها دارای سنگ نوشته هستند و مابقی آنها مانند برخی از گوردخمه ها سنگ نوشته‌ای ندارند و فقط تصویر هستند. 

وی در ادامه خاطرنشان کرد: علاوه بر این سنگ نوشته‌ها که از پادشاهان هزاره‌های گذشته در استان برجای مانده، تعدادی سند مکتوب مانند وقف نامه، سند ازدواج، قرآن خطی و... نیز داریم که اکثر آنها مربوط به دوره قاجار هستند. 

برشاهی اضافه کرد: بخشی از این اسناد در موزه خط و کتابت تکیه بیگلربیگی به نمایش درآمده‌اند و بخش دیگری از آنها نیز مانند قرآن‌های خطی در منطقه اورامانات هستند که در مساجد این منطقه نگهداری می‌شوند. 

وی با بیان اینکه در بین قرآن‌های خطی منطقه اورامانات، قرآن‌هایی مربوط به دوره صفویه نیز یافت می‌شود، عنوان کرد: تعدادی از این قرآن‌ها در سالهای گذشته به ثبت ملی رسیده‌اند.