کسانی که کلانتری را سد راه خود میدیدند، در برخورد با رفتارهای قانونی و حرفهای او اطمینان یافتند که او برای امنیت شهر تلاش میکند و در پی اجرای قانون است. او نهتنها از قدرت خود سوءاستفاده نمیکند بلکه دغدغهاش تسری این رفتار درست به کارکنان کلانتری است. تینو صالحی، بازیگر نقش «سرگرد جهانی»، به باور بسیاری در ایفای این نقش موفق بوده است. او چنان بازی میکند که بیننده گاه احساس میکند آنچه میبیند واقعیت است. صالحی خودش هم معتقد است پلیس ایدهآل باید شبیه سرگرد جهانی باشد. بسیاری معتقدند انتخاب بازیگران این سریال نشاندهنده هوشمندی تهیهکنندگان و کارگردان این مجموعه است که توانستهاند با انتخاب درست و تمرینهای مکرر، بهترین بازی ممکن را از آنان بگیرند. صدالبته که حضور بازیگران چهره و توانمند، در کنار جوانان اهل تئاتر، این موفقیت را دوچندان کرده است. در ادامه با تینو صالحی گفتوگو میکنیم تا دلایل موفقیت این سریال را از زبان او بشنویم.
صالحی که این روزها نقش او در فیلم سینمایی «احمد» نیز روی پرده است، با ایفای نقشی متفاوت در کلانتری ۱۱ بار دیگر توانایی خود را نشان داده؛ نقشی که باورپذیری آن برای مخاطب آسان است. او تأکید میکند بخش مهمی از خلق این شخصیتها نتیجه زحمات گروه سازنده است. صالحی به جامجم میگوید: ایده و طرح اصلی از آن کارگردان است و بازیگر در مرحله نخست باید مطابق خواستههای او پیش برود. او سهم خودش در ایفای نقش را پرهیز از اغراق، حرکات اضافی و رفتارهای کلیشهای میداند، مگر زمانی که نقش به آن نیاز داشته باشد. به گفته خودش همیشه ابتدا به متن رجوع میکند و جزئیات نهفته در شخصیت را استخراج سازد. این بازیگر میگوید: پرداخت جزئیات مهمتر از پرداخت کلیات است. زیرا کلیات، بازی را بهسمت اغراق میبرد اما جزئیات، نقش را واقعی و خاص میکند.
قهرمانی واقعی از جنس مردم
صالحی درباره همکاری با کارگردان کلانتری۱۱ میگوید: سلیقه او بسیار به سلیقه من نزدیک است و همین هماهنگی باعث شد جلسات متعددی برای ساخت کاراکتر داشته باشیم. او توضیح میدهد که تصمیم گرفتند از کلیشههای تلویزیونی فاصله بگیرند و شخصیتی خلق کنند که نه قهرمان اغراقشده بلکه قهرمانی از جنس مردم باشد؛ فردی عادی با تواناییهای معمولی اما مقید به وجدان کاری و عدالتخواهی.به گفته صالحی، برای ایجاد تمایز، جزئیات خاصی برای شخصیت انتخاب شده است؛ از جمله والیبالیست بودن سرگرد جهانی یا اینکه چون خود این بازیگر تجربه طراحی و گرافیک دارد، پیشنهاد داده شخصیت نیز برای تفکر درباره پروندهها روی کاغذ طرحهایی بکشد. او میگوید: برخی جزئیات شاید از نظر مخاطب پنهان بماند اما در باورپذیری نقش اثر غیرمستقیم دارد. مانند وسواس نظم و چینش دقیق خودکارها. یکی از سختگیریها نیز این بوده که شخصیت هیچگاه هنگام شنیدن حرف دیگران، سرش را به نشانه تأیید تکان ندهد؛ حرکتی که تقریبا همه انسانها ناخودآگاه انجام میدهند. همین ویژگی باعث شده کاراکتر مرموزتر و واقعیتر جلوه کند.
او تأکید میکند که تأثیرگذاری غیرمستقیم بر ذهن مخاطب را مؤثرتر میداند؛ اینکه ویژگیهایی در رفتار شخصیت دیده شود، بیآنکه مستقیما دربارهاش صحبت شود. به باور او، همین جزئیات، واقعگرایی سریال و هماهنگی بازیها را افزایش داده است. صالحی میگوید: مدیریت درست کارگردان و جلسات تمرین بیوقفه باعث افزایش کیفیت اثر شده است. تمرین چنان اهمیت داشته که با وجود کمبود زمان تولید و محدودیتهای یک کار روزانه تلویزیونی، ضبط تنها زمانی انجام میشده که تمرین به نتیجه مطلوب رسیده باشد. تکلوکیشن بودن سریال نیز سبب شده همه بازیگران مدام در لوکیشن حاضر باشند و این همنشینی مستمر، روح مشترکی میان آنان ایجاد کند.
صالحی میگوید یکی از نگرانیهایش پیش از پخش سریال، مقایسه با آثار کمکیفیت تکلوکیشن تلویزیون بوده است؛ اما واکنش مخاطبان نشان داده سریال همتراز یا حتی بهتر از بسیاری از آثار الف رسانه است. او میافزاید: بازخوردهای خوبی از سریال کلانتری ۱۱ دریافت کردم. البته سریال در زمانی پخش شد که بسیاری از مردم ساعت ۹ شب در خیابانها هستند. شرایط این روزها ذهن افراد را درگیر کرده و شاید تماشای برنامههای خبری را به سریال ترجیح دهند. بههرحال زمان پخش مناسب میتوانست زمان بهتری باشد.
صالحی میگوید بهدلیل محدودیتهای فضای مجازی در این دوره، دریافت واکنشها دشوارتر بوده، اما پیامهایی که به دستش رسیده کاملا مثبت است. بسیاری از کسانی که معمولا تلویزیون نگاه نمیکنند، با توصیه او سریال را دیدهاند و آن را «ساده، خوب و جذاب» توصیف کردهاند. به باور او، ساختار نیمهاپیزودیک سریال اجازه میدهد مخاطب از هر قسمت وارد قصه شود و ماجراها را دنبال کند.
خلق یک پلیس متفاوت
صالحی در ادامه درباره تجربه کار در تئاتر، تلویزیون و سینما توضیح میدهد و میگوید: جدایی این حوزهها برایش ممکن نیست. اوخود رابازیگر میداند،اما درذهنش همیشه هنرمند بوده است؛زیرا تجربه هنری برایش فرقی نمیکندکه روی صحنه باشد یا پشت میز طراحی. او همیشه به سمت ایدهآلهای هنری حرکت میکند،حتی اگر اجراهمیشه مطابق آن ایدهآلها نباشد.
وقتی از او میپرسم چگونه نقش پلیس را اینقدر واقعی بازی کرده، پاسخ میدهد: پدرم پلیس بود و درنیروی انتظامی خدمت میکرد. از کودکی با فضای انتظامی آشنا بودم و همین باعث شد هنگام بازی در نقش «سرگرد جهانی» دچار فاصله ذهنی نشوم. او تأکید میکند تلاش تیم سازنده، خلق پلیسی متفاوت بوده است؛ پلیسی که هم به چارچوبهای سازمانی پایبند است و هم مهربان.
صالحی در پاسخ به این پرسش که آیا سرگردجهانی تصویری ازپلیس ایدهآل است،میگوید: هنربازتاب آرزوهای جامعه است وسرگردجهانی نمونه همان خواستههاست؛ پلیسی که در کنارمردم است، گرفتار قدرتطلبی نمیشود و مقابل فساد میایستد.
ماجرای دستگیری رئیس کلانتری
در قسمت اول سریال، کلانتری۱۱ در شهر خیالی چهلرود رئیس ندارد. این خلأ، باعث هرجومرج و درنهایت هجوم گروهی آشوبگر به کلانتری میشود. مأموران، سرگرد جهانی را که با لباس شخصی وارد شده، دستگیر میکنند. او ابتدا تلاش میکند خودش را معرفی کند، اما سپس تصمیم میگیرد سکوت و صبر پیشه کند و درحالیکه دستبند زده شده، نظاره گر رفتار نیروهایش باشد. این سکانس، ماجرای دستگیری یکی از فرماندهان سابق نیروی انتظامی را به ذهن میآورد؛ خاطرهای که خودش هم در یک برنامه تلویزیونی نقل کرده و گفته بود تا جلوی بازداشتگاه پیشرفت تا بیواسطه ببیند در مجموعه تحت مدیریتش چه میگذرد. صالحی درخصوص اطلاع از این ماجرا میگوید اطلاعی نداشته و نمیداند نویسنده یا کارگردان چنین ارجاعی مد نظر داشتهاند یا نه.
صالحی از فعالیت در پروژه کلانتری۱۱ حس خوبی دارد و میگوید: بزرگترین ویژگی این مجموعه، بیحاشیه بودن و رفاقت میان اعضای گروه است؛ اتفاقی کمسابقه در کارهای طولانیمدت. او تأکید میکند صمیمیت و هماهنگی عوامل درنهایت به کیفیت بازیها کمک کرده است.
امنیت کلانتری، امنیت شهر
سریال کلانتری۱۱ که در هر قسمت ماجراهای یک کلانتری خیالی و پروندههای گوناگون را روایت میکند، بهواسطه همین رویکرد، واقعی به نظر میرسد. رگههای طنز، تماشای سریال را دلنشینتر و تحمل صحنههای تلخ را آسانتر میکند. رئیس کلانتری، وقتی یقه مفسدان اقتصادی رامیگیرد یا یک آقازاده را با وجود فشارهای زیاد بازداشت میکند، لحظههای جذابی برای مخاطب خلق میشود. موفقیت این سریال نشان میدهد مردم چنین پلیسی را مطلوب میدانند؛ پلیسی که سالم است و در برخورد با خلافکاران تردید نمیکند. جملهای که در قسمتهای ابتدایی بارها تکرار شد، اهمیت نقش کلانتری را روشن میکند: «امنیت کلانتری، امنیت شهر است.»