قبض‌های میلیونی برای پرمصرف‌ها

ایران همان‌طورکه گفته می‌شود سرزمین چهارفصل است واین ظرفیت را نیز دارد که سبد انرژی خود را متنوع کند. بخش زیادی از انرژی برق کشور از طریق گاز تأمین می‌شود و همین موضوع ناترازی گاز را تشدید کرده است. از این رو اگر سبد انرژی متنوع شود فشار از دوش گاز برداشته خواهد شد. این موضوع در شرایط فعلی دیگر یک پیشنهاد نیست بلکه الزامی است که حتما باید به اجرا در بیاید. در طول چند سال گذشته دولت سراغ توسعه انرژی‌های تجدید‌پذیر از جمله پنل‌های خورشیدی رفت اما هنوز به میزانی نرسیده که بتواند از فشار گاز بکاهد. وقتی این اتفاق بیفتد هم گاز تحویلی به صنایع بیشتر خواهد شد و هم میادین گاز درفرصت اندک می‌توانندفشارافزایی انجام دهند. موضوعی که از نظر کارشناسان از نان شب نیز واجب‌تر است.چین با جمعیتی بیش از یک میلیارد و چند صد میلیون نفر، سبد متنوعی از انرژی برای خودش فراهم کرده، اما ما با جمعیتی کمتر از ۹۰ میلیون نفر، به دلیل اتکای بیش از اندازه به گاز، مشکل گاز داریم. موضوع بعدی که باید به آن توجه داشت استانداردسازی ساختمان‌ها به منظور مدیریت مصرف بخش خانگی است. انرژی برای همه کشورها اهمیت زیادی دارد از این رو مدیریت مصرف را از مهدکودک آغاز می‌کنند. همچنین استفاده از وسایل گرمایشی و سرمایشی پرمصرف نیز از خانه‌ها باید خداحافظی کند و جای خود را به وسایلی بدهد که مصرف بهینه‌تری دارد. هم‌اکنون ۲۰ میلیون بخاری در سیستم انرژی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد که تعویض آنها اثر مستقیمی بر مدیریت مصرف گاز و ناترازی انرژی کشور دارد. اکنون شرکت ملی گاز ایران وارد میدان شده و برای این موضوع طرح گذاشته تا بخاری‌های فرسوده تعویض شوند. 
 
گازهای فلر
گازهای فلر همان گازهایی است که سوزانده می‌شود. بانک جهانی چندی پیش اعلام کرده بود ایران سومین کشور در این زمینه است اما رویکرد کشورمان در این بخش تغییر مسیر مطلوبی داشت. ۱۲ قرارداد فروش و جمع‌آوری ۲۹۵ میلیون فوت مکعب گاز مشعل، میدان‌های رگ سفید ۱ و ۲، گلخاری ۳، بی‌بی حکیمه ۱ و ۲، کوپال بنگستان، اهواز ۱، ۳ و ۴، لالی و نرگسی و واحد بهره‌برداری هفت شهیدان و زیلایی که در آبان ماه با فرمان رئیس‌جمهوری امضا شد، نمونه‌ای موفق از مشارکت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و نقش‌آفرینی شرکت‌های خارجی برای انتقال فناوری است. برآوردها حاکی است که با اجرایی شدن این قراردادها و سرمایه‌گذاری حدود ۸۰۰ میلیون دلاری در یک بازه زمانی حداکثر دوساله شاهد خاموش شدن حدود ۳۰ مشعل و جلوگیری از هدررفت روزانه بیش از ۲۹۵ میلیون فوت مکعب گاز فلر باشیم. ایجاد درآمد سالانه حدود ۵۵۰ میلیون دلار برای کشور، تولید حدود ۸۰۰ هزار تن مایعات گازی در سال که منجر‌به افزایش خوراک پتروشیمی‌ها خواهد شد و همچنین تزریق حدود ۲۰۰ میلیون فوت مکعب در روز گاز سبک به شبکه سراسری از دیگر دستاوردهای این قراردادها خواهد بود که کمک شایانی به تأمین انرژی، به‌ویژه در فصول سرد سال خواهد کرد. 
 
تعرفه پلکانی
تقریبا در هیچ کشور توسعه یافته‌ای این‌طور نیست که مصرف انرژی به میزان دلخواه باشد. اگر ثروتمندان کشورهای دیگر نیز قصد داشته باشند مصرف خود را افزایش دهند آن‌قدر هزینه مصرف انرژی به صورت تصاعدی ‌بالا می‌رود که برای‌شان صرفه نداشته باشد. برخی کشورها نیز مانند ازبکستان قبل از مصرف هزینه پرداخت انجام می‌شود؛ به این صورت که مصرف کننده ابتدا میزان مصرف خود را انتخاب کرده و به همان میزان شارژ دریافت می‌کند و انرژی برای وی وصل می‌شود. در ایران این‌گونه نیست و هزینه بعد از مصرف انجام می‌شود اما می‌توان این موضوع را پیاده‌سازی کرد که اگر مصرف از میزان استاندارد بیشتر شد تعرفه نیز به صورت تصاعدی افزایش یابد. 
بر اساس آخرین آمار مصرف گاز در بخش خانگی به مرز ۷۰۰ میلیون متر مکعب رسید که فشار شدیدی به شبکه گاز کشور وارد کرده و بر ناترازی انرژی نیز دامن زده است تا جایی که مدیر‌عامل شرکت ملی گاز اعلام کرد: از ابتدای سال تاکنون، به‌طور متوسط روزانه حدود ۸۷۶ میلیون مترمکعب گاز به شبکه سراسری تحویل داده‌ایم که از این مقدار، ۶۹۰ میلیون مترمکعب آن فقط در بخش خانگی و تجاری مصرف شده است. 
نکته مهم اینجاست که براساس بررسی‌های انجام‌شده، خوشبختانه حدود ۸۸ درصد مصرف‌کنندگان در پله‌های اول و دوم مصرف قرار دارند‌؛ به‌طوری که حدود ۷۰ درصد مشترکان در پله اول و حدود ۱۸ درصد در پله دوم هستند. نزدیک به ۱۰ درصد در پله سوم و فقط حدود ۲ درصد مشترکان در پله چهارم مصرف قرار می‌گیرند. 
قبض‌های بسیار بالایی که بعضا مطرح می‌شود، مانند قبض ۵۰۰ میلیونی که منتشر شد، دقیقا مربوط به همین ۲ درصد مشترکان پرمصرف در پله چهارم است. نکته قابل توجه این که این ۲ درصد مشترک، حدود ۶ درصد از کل گاز مصرفی بخش خانگی را به خود اختصاص می‌دهند. زمزمه‌های افزایش تعرفه گاز از ابتدای مهر شنیده می‌شد که بی‌راه هم نبود اما نه برای تمامی مشترکان بلکه تنها مشترکان پر مصرف را در برمی‌گیرد زیرا پله‌های تعرفه از ۱۲ پله غیراستاندارد به چهار پله استاندارد کاهش یافته است. البته باید در نظر داشت براساس برآوردها، در قبوض صادره مهر، ۷۵ درصد مشترکان مصرفی کمتر از ۱۰ هزار واحد داشته‌اند که نشان می‌دهد بیشتر مردم در محدوده الگوی مصرف قرار دارند. مدیر‌عامل شرکت ملی گاز در تشریح این موضوع می‌گوید: اصلاح تعرفه فقط یکی از بخش‌های مصوبه هیأت وزیران است. در سایر بخش‌ها نیز دستگاه‌های دولتی موظف شده‌اند مصرف گاز خود را نسبت به سال ۱۴۰۱، ۲۰ درصد کاهش دهند و دمای محیط‌های اداری را در محدوده ۲۰ درجه سانتی‌گراد حفظ کنند، همچنین رعایت مقررات ملی ساختمان و الگوی مصرف پنج‌ساله گذشته به‌عنوان مبنای جدید محاسبه در نظر گرفته شده است؛ محاسبه‌ای که شاید مشترکان پر مصرف را وادار به صرفه‌جویی و استفاده در محدوده استاندارد کند. 
در بخش خانگی با پدیده‌ای مواجه هستیم که از آن به‌عنوان خام‌سوزی گاز یاد می‌کنیم‌؛ یعنی مصرف گازی که نه ارزش افزوده‌ای برای صنعت ایجاد کرده، نه به رشد اقتصادی و تولید کمک می‌کند و نه اشتغال‌زاست. 
 
ذخیره‌سازی ۲۰ درصدی گاز
سواپ گاز ترکمنستان از اسفندماه پارسال تا تیرماه امسال ادامه داشت که به دلایلی موقتا متوقف شد. این جمله را مدیر‌عامل شرکت ملی گاز گفته است، سوآپ و واردات گاز می‌تواند در تقویت فشار خطوط لوله راه‌گشا باشد و با توجه به ناترازی ۳۰۰ میلیون متر مکعبی گاز در کشور، ادامه‌دار شدن سوآپ گاز از ترکمنستان می‌توانست منجر‌به کاهش نگرانی برای تأمین گاز شود چرا که میادین گازی ما در جنوب واقع شده و درروزهای سرد سال تا زمانی که به خطه شمال برسد ممکن است دچار افت شود اما خوشبختانه محسن پاکنژاد، وزیر نفت می‌گوید: «در بخش ذخیره‌سازی گاز در مخازن سراجه و شوریجه نیز رکورد جدیدی ثبت شده و حجم انباشته گاز نسبت به سال گذشته حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است‌؛ این موضوع سبب می‌شود میزان برداشت یا به‌عبارتی بازتولید گاز از این مخازن در سال جاری، به‌ویژه در مخزن شوریجه، افزایش قابل‌ملاحظه‌ای داشته باشد.»