تجربه ، قدرت تحلیل به هنرمند می دهد

از یکی از این گروهها به گروه دیگر منتقل می شود ، حائز اهمیت است . تاجبخش فناییان سابقه ای نسبتا طولانی در زمینه تدریس در دانشکده هنرهای زیبا و دانشکده های هنری مشابه دارد. تئاترهای متعددی به امضای او به اجرای صحنه رسیده اند که از میان آنها می توان به تاجر ونیزی ، لیر شاه ، نصف شب است دیگر، دکتر شوراتزنگر و کم بیرک جادو اشاره کرد.این گفتگو، به بهانه نگارش فیلمنامه و کارگردانی سریال تاریخی «حجربن عدی » با او صورت گرفته است . فناییان در این گفتگو از تجربه ساخت سریالی تاریخی و تاثیر تجربه های تئاتری خود در ساخت این سریال و موضوع های دیگر می گوید. شخصیت حجربن عدی در چند سریال تاریخی به صورت جزیی مورد اشاره قرار گرفته بود. ظاهرا سالها قبل ، شما هم نمایشنامه ای رادیویی درباره این شخصیت نوشته بودید. ساخت سریالی مستقل درباره زندگی حجربن عدی ، پیشنهاد شما بود؛ خیر، حدود 5سال پیش به دعوت سیما فیلم قرار شد سریالی درباره یکی از شخصیت های تاریخ اسلام بسازم . فهرستی وجود داشت که از میان آنها به دلیل آشنایی بیشتر، حجربن عدی را انتخاب کردم . تحقیقات مربوط به نگارش فیلمنامه از چه زمانی آغاز شد؛پس از تغییر و تحولات مدیریتی سیما فیلم با مشاوره علی معلم دامغانی ، فیلمنامه جدیدی نوشتم و در نهایت ، براساس همان متن ، کار تصویربرداری آغاز شد. شخصیت حجر در زندگی خود چه سیری را طی می کند؛ او در کودکی اهل قبیله ای یمنی به نام «کنده » بود. برخی از اعضای این قبیله مسیحی و بعضی دیگر بت پرست بودند. حجر در 13سالگی توسط امام علی (ع ) که سفری به یمن داشت ، با اسلام آشنا می شود و به امام علی (ع ) علاقه مند می شود. داستان از کجا آغاز می شود؛ خانه عثمان توسط افرادی ناشناس در شهر مدینه محاصره شده و به آتش کشیده می شود. مردم شهرهای مختلف از حضرت علی (ع ) برای دخالت در ماجرا تقاضا می کنند و از سوی دیگر، از او می خواهند تا خلافت را بپذیرد. پس از پذیرش خلافت توسط حضرت علی (ع )، درگیری های امام و یارانش با حکومت معاویه ، به صورت موجز به تصویر کشیده می شود. در این مرحله ، هم در فیلمنامه و هم در زمان تدوین تلاش شده تا گزارشی موجز از بستری تاریخی که (حجربن عدی ) در آن حضور دارد، عرضه شود. این سیر تا زمان شهادت امام حسین (ع ) ادامه می یابد. حجر در این مقطع علیه یزید قیام می کند و از معدود مدافعان تفکر علوی است . معاویه و یارانش برای حذف او تلاش می کنند و کشمکش میان این دو قطب ، آشکارکننده بخشی از خصلتهای انسانی هر دو طیف است . در همین زمان است که زیادبن ابید که گماشته امام علی (ع ) در فارس بود، به دلیل عقده های روانی و امیال دنیایی اش ، برای سرکوبی حجر در اختیار معاویه قرار می گیرد و... در ایجاد تعلیق داستان ، چه مسائلی موثر است ؛ درگیری و تعلیق داستان ، به نحوه انتخاب شخصیت ها برمی گردد. این انتخاب ها، درگیری های درونی و بیرونی متعددی را در شخصیت ها ایجاد می کند؛ به عنوان نمونه ، معاویه در این سریال ، به عنوان مظهر تمایلات زمینی مطرح است که با آگاهی در مقابل امیال آسمانی می ایستد. در اطراف او، مشاورانی هستند که مانند شیطانک ها، او را احاطه کرده اند و از دنیای او ارتزاق می کنند. در جبهه مقابل ، حجر و یاران او قرار دارند که هرکدام جلوه ای از خود حجر هستند که راه امام علی (ع ) را ادامه می دهند؛ البته آدمهای معلقی نیز در این میان وجود دارند؛ مانند مغیره بن شعبه که می خواهد هم صاحب این دنیا باشد و هم آخرت را به دست بیاورد؛ اما اعمال او باعث می شود که در همه حالت زیان ببیند. شیوه روایت داستان ها و سکانس بندی چگونه است ؛ داستان سریال از ابتدا تا انتها استمرار دارد. در کنار این مساله ، سعی شده تا هر سکانس ، واجد ویژگی های دراماتیک و جذابی باشد که پیگیری آن برای مخاطبی که قسمت قبلی را هم ندیده تا حدودی جذاب باشد. اکثر فیلمسازان و هنرمندانی که به سراغ موضوع های تاریخی می روند، هدف خاصی از این کار دارند. آیا در ذهن شما نسبتی میان وقایع تاریخی و رویدادهای زمان حال وجود داشت ؛ قاعدتا ما به تاریخ از موضعی که هم اکنون ایستاده ایم ، نگاه می کنیم و نمی توانیم به آن مقطع تاریخی برویم و با قرار گرفتن در دل آن جریان تاریخی به آن رویداد نگاه کنیم و در نهایت نیز به همان نوع تاثیری برسیم که مورد نظر ماست . نگاه ما به تاریخ ، نگاهی توام با تجربیات 1500ساله است . این تجربیات به ما قدرت تحلیل می دهد تا اشخاص و حوادث امروز را با نگاه امروز بررسی کنیم . نگاه امروز ما نیز تحت تاثیر تجربیات خود ماست . شیوه دیالوگ نویسی در این سریال چگونه است ؛ به نظر من دیالوگ نویسی در کارهای کلاسیک باید نشات گرفته از معانی باشد که در مناسبات ، روابط و امیال شخصیت های تاریخی نهفته است . وقتی می خواهیم اثری تاریخی بسازیم ، قطعا در پی معانی عمیقی هستیم وگرنه ، به کارهای روزمره می پردازیم ؛ از این رو، در چنین مواردی باید از بیانی فاخر استفاده کرد که گویای معانی مورد نظر باشد. ما از زبان شخصیت های تاریخی در قالب اثری کلاسیک نمی توانیم کلمات روزمره رایج در مقطع فعلی را بیان کنیم ؛ به همین دلیل ، در اغلب سریال های تاریخی ، بیانی شاعرانه مورد استفاده قرار می گیرد؛ اگر در کارهای تاریخی از این زبان استفاده می شود، به این دلیل نیست که ترجمه زبان آن دوره به زبان فعلی ، به این شکل درمی آید؛ بلکه این شکل از دیالوگ نویسی ، به این دلیل مورد استفاده قرار می گیرد که به زبان شعر نزدیک تر است . چرا سریال ، به شیوه صدابرداری سر صحنه ، ساخته نشد؛ در ساخت آثار تاریخی ، چندان با شیوه صدابرداری سرصحنه موافق نیستم . با توجه به ویژگی های خاص این آثار، صدابرداری سرصحنه ، هم مدت تصویربرداری را حداقل 3برابر بیشتر می کند و هم ، کیفیت صدا در فضاهای آزاد و شلوغ ، به خوبی کیفیت صدا در فضای استودیویی نیست . حالا کیفیت مورد نظر شما با «دوبله » محقق می شود؛ دوبلورهای ایرانی ، در صورتی که بازیگر کارش را درست انجام داده باشد، می توانند حق مطلب را ادا کنند. درمیان دوبلورها، افراد زیادی هستند که حیثیت کلمات را بخوبی می شناسند و میمیک ، فیزیک و احساس نهفته در نگاه بازیگر را بخوبی کشف و با لحن خود حالات بازیگران را بازسازی می کنند، به همین دلیل ، دوبله ، نسبت به صدابرداری سر صحنه ، کار را شسته رفته تر می کند.