توسعه پایدار انسانی

رودررو، موضوع اش عرصه فرهنگ کشورمان است که ساختاری میزگردی و رویکردی نقادانه دارد.در هر قسمت ، دو نفر از مسوولان و یا صاحب نظران با دیدگاه های متفاوت

کد خبر: ۱۳۳۸۴۲

، رودرروی یکدیگر قرار گرفته و به کندوکاو پیرامون مسائل و مشکلات گوناگون فرهنگی می پردازند.
در آستانه هزاره سوم قرار داریم ، قرنی که قرار است این بعد فراموش شده توسعه در برنامه های توسعه جهانی و ملی در تمامی روابط اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی حاکم شود.و شعار فرهنگ ، همه عمر برای همگان ، سرلوحه فعالیت جوامع باشد.
برای فرهنگ تعاریف مختلفی شده است. در این نوشتار مقصود، شیوه های همزیستی و تعامل مردم با یکدیگر می باشد و چگونگی توجیه این مناسبات متقابل براساس نظامی از باورها، هنجارها و ارزشها، منظور از توسعه هم توسعه پایدار انسانی است که خود 4پایه دارد: اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگ و زیست محیطی:اگر به دنبال توسعه انسانی پایدار و متوازن و آنگونه ای هستیم که در سند چشم انداز بیست ساله کشورمان به روشنی بیان شده ، ضروری است شاخصهای فرهنگی آن را نیز مطمح نظر قرار داده ، در جهت تحقق و بسط آنها بکوشیم .شاخصهای فرهنگی توسعه را می توان به 3گروه تقسیم کرد: آزادی ، خلاقیت و گفتگوی فرهنگی.
رودررو، با در نظر گرفتن موضوع های گوناگونی که در حیطه فرهنگ مورد توجه قرار می دهد و با توجه به شیوه نگرش اش به آنها، تا حدودی می نمایاند که مثلا آزادی فرهنگی تا چه حدی در کشورمان وجود دارد و یا نحوه فراهم کردن امکانات برای ایجاد خلاقیت افراد چگونه است؛ همچنین گفتگوی فرهنگی در جامعه ما چه شرایط و بسترهایی دارد؛ رودررو، نسبت به موضوعاتش موضعی نقادانه دارد، هر نقدی ، در صورتی تاثیرگذاری مطلوب را خواهد داشت که حاوی ویژگی هایی باشد. طلب حقیقت ، بی طرفی و روشن کردن زوایای پنهان سوژه را می توان از زمره آنها دانست.
با وجود آن که پیچیدگی این سوژه و وجود اختلاف سلیقه و نظرات مختلف و گاه متضاد، داوری و بحث درباره مسائل فرهنگی را سخت و مشکل تر می کند، اما این برنامه در ارائه مطلوب الگوی ارائه شده از نقد و نقادی ، موفق نشان می دهد.از ویژگی هایی که به برنامه رودرو جذابیت بخشیده ، انتخاب موضوعاتی است که به روز بوده ، جامعه و غالب اصحاب فرهنگ با آنها درگیرند. پرداختن به سوژه هایی نظیر نشر کتاب و یا تئاتر و نظایر آنها را باید در این راستا تلقی کرد. علاوه بر این چگونگی نگاه به سوژه هم ، در گیرایی برنامه برای مخاطب نقشی وافر دارد، بدین معنا که سعی بر این شده ، با اجتناب از کلی گرایی و نمایاندن زوایای گوناگون موضوع ، به جزیی و عینی تر شدن مسائل و مشکلات مربوط به آن ، کمک گردد و به جنبه های مختلف آن پرداخته شود.
در برنامه ای با موضوع نشر کتاب شاهد حضور دو نفر که یکی در حوزه نشر در بخش خصوصی فعالیت داشت و دیگری گرایش و سیاست های وزارت ارشاد را در این زمینه مطرح می کرد، بودیم. یکی از محورهایی که در ارتباط با شاخصهای فرهنگی توسعه بیان شد، آزادی فرهنگی بود. از مبانی که در این حیطه مطرح می گردد، تساوی در برابر قانون و به سخنی دیگر عدم تبعیض است.
بخش قابل توجهی از مباحث این برنامه درباره تبعیض قائل شدن بین نشر خصوصی و دولتی بود که به گونه ای موثر و راهگشا مورد جدل و بحث دوطرف قرار گرفت و از ورای آن نکات آگاهی بخشی به مخاطب منتقل شد.رودررو، اگر چه به موضوعاتی می پردازد که برای جامعه امروز، چالش برانگیز است و از این جهت می توان ، آن را مثبت تلقی کرد، اما در مواردقابل توجهی هم ما، در گزینش سوژه های حساس و مهم دیگر، همچنین در تحلیل لایه های زیرین آنها، دچار کاستی هایی است.
مسائل مهم و اساسی فرهنگ کشورمان در شرایط کنونی چیست؛ فرهنگ آنچنان وسعت و پیچیدگی دارد که وظیفه مساله شناسی در این حوزه را ما بسیار سخت می کند. به عنوان مثال با نگاهی به دیدگاه های گروههایی نظیر روشنفکران ، مدیران ، گروههای سیاسی و یا مردم در خواهیم یافت که هر یک تلقی خاص خود را از این مقوله دارند.این تفرق و چندگانگی را باید معلول ماهیت فرهنگ دانست همانگونه که جامعه شناسان هم گفته اند، فرهنگ از عوامل مختلف دینی ، قومی ، اقلیمی ، سیاسی ، تاریخی و...تاثیر می گیرد و از آنجایی که مستقیما با باورها و اعتقادات فرد و جامعه ارتباط دارد، مقوله متکثر و منتشر است.
علاوه بر این می دانیم که هم فرد و هم جامعه ، به فرهنگ نیاز دارند. بهره گیری آنها از فرهنگ ، به شرایط و قابلیت هایی بستگی دارد که از آنها برخوردارند. در این میان استفاده از قوانین حقوقی و نظارتی اگر چه ممکن است خلائ هر فرد و یا جامعه را تغییر دهد، اما ارتباط ذاتی شان با فرهنگ ، آنها را واخواهد داشت تا در خفا نیازهای فرهنگی شان را آن گونه که خود می خواهند، برآورده کنند.
وجود قوانینی گاه ناکارآمد و یا تصویب قوانینی بدون توجه به زمینه های فرهنگی آن در فرد و جامعه ، همچنین تعدد دستگاه ها و سازمان هایی که متولی امور فرهنگی اند، باعث می گردد، تا در مواردی گزینش بعد از موضوع ها و بررسی عمیق تر آنها با محدودیت هایی مواجه شود.
در این راستا نباید فراموش کرد که بخشهای قابل توجهی از مسائل و معضلات فرهنگی را نیز باید معلول حضور مدرنیته در کشورمان و نحوه مواجهه با آن دانست.
این بیان بدان معناست که ضروری است ، در کنار کسانی که به نحوی عملی درگیر مقولات فرهنگی اند به موضوعات زیربنایی و نظری نیز توجه لازم گردد. به بیانی دیگر تا زمانی که گروههای مختلف جامعه نتوانند به درک نزدیکتری از فرهنگ و توسعه و برخورد با مظاهر مدرنیته برسند، ما همچنان شاهد مسائل و مشکلاتی خواهیم بودکه در برنامه رودررو مطرح می شوند.
تولید برنامه رودررو را از آن جهت که نمایاندن نسبتا صریح و عریان معضلات فرهنگی را مطمح نظر قرار داده ، می توان گامی مبارک و آگاهی بخش دانست. تلاش در جهت مساله شناسی عمیق و مهم تر در حوزه فرهنگ و ارتباطش با توسعه و توجه به دیدگاه های نظریه پردازانی که در این زمینه صاحب اندیشه اند، می تواند به عمق و غنای بیشتر برنامه بیفزاید.