یادداشت

بدبختی / خوشبختی در چند دقیقه!

یکی از آفت‌هایی که فضای مجازی در سال‌های اخیر میان کاربران ایجاد کرده است، ورود به عرصه‌های کاملا علمی و تخصصی به شکل سطحی و گاه دروغین و تقلبی است، از انواع توصیه‌های پزشکی و رژیم‌های غذایی غیرکارشناسی بگیریم که آن را به پزشکان و چهره‌های علمی نسبت می‌دهند تا ابیات عاشقانه و جملات به ظاهر حکیمانه که تن بزرگان فرهنگ و حکمت ما را در خانه ابدی‌شان می‌لرزاند. حوزه روانشناسی هم از این آفت در امان نمانده است و متاسفانه این روزها در صفحات مجازی و بخصوص پیام‌رسان‌ها با انبوهی توصیه‌های روان‌شناسی مواجه می‌شویم که خالی از هرگونه مبنای علمی و کارشناسی هستند.

کد خبر: ۱۱۴۱۰۳۹

نکته نخست درباره شیوع این آفت به جذابیت این تستها برمی‌گردد که ناخودآگاه بخش عمده‌ای از توده مردم علاقه مند هستند که آنها را انجام دهند و با گرفتن پاسخ نهایی در چند دقیقه و پشت‌ میز و داخل تلفن همراه هوشمندشان سرگرم شوند اما گاهی فقط سرگرمی نیست و این تست‌ها منجر به تصمیم‌گیری یا تغییر رفتار هم در انسان‌ها می‌شود که این دقیقا آن نقطه حساس و خطرناک ماجراست. هر آزمون روان‌شناسی برای این‌که بتوان به نتیجه آن اعتماد کرد باید دارای سه ویژگی ذاتی و بنیادین باشد:

1ـ پایایی: ثبات ابزارها را در آزمون‌های روان‌شناسی با متر و معیاری به نام‌ پایایی می‌سنجند، یعنی اگر همان آزمون را بارها و در فاصله زمانی گوناگون از همان درمان‌پذیر بگیریم نمرات به‌دست آمده همسانی و همخوانی داشته باشد.

2ـ روایی: هر آزمون باید دقیقا پاسخگوی چیزی باشد و موضوعی را بسنجد که برای آن طراحی شده است. آزمونی که به نام افسردگی در دسترس درمانگران گذاشته می‌شود باید افسردگی را بسنجد نه این‌که برای سنجش استرس کاربرد داشته باشد و با مقیاس‌های رفتاری استرس همبستگی داشته باشد. اگر یک زوج می‌خواهند میزان تفاهم همدیگر را برای آینده ارزیابی کنند باید فقط و فقط برای این موضوع طراحی شده باشد.

3ـ استانداردسازی: این شاید مهم‌ترین مساله در یک آزمون باشد، برخی از پرسش‌نامه‌ها برای کشور یا جامعه‌ای خاص طراحی می‌شوند و برای بهره‌گیری از آن در جامعه‌ای دیگر نیازمند انجام تغییراتی در پرسش‌نامه هستیم و حتی در داخل همین تهران نمی‌توان برای افراد با سطح زندگی و دانش مختلف یک نسخه را پیچید.