بدرود قهرمان...

جهان فضانوردی در هفته‌ای که گذشت، یکی از فضانوردان افسانه‌ای خود را از دست داد. جان یانگ (John Young) فضانورد مشهور آمریکایی، شنبه 16 دی‌1396 در 87 سالگی درگذشت. یانگ فضانوردی کهنه‌کار بود که شش بار به فضا سفر کرد و نخستین‌های مختلفی در تاریخ فضانوردی به نام خود ثبت کرد.

جان یانگ، دوم مهر 1309 در کالیفرنیای آمریکا به دنیا آمد. او از خلبانان برجسته آمریکایی بود. در دهه 1340/ 1960 به گروه فضانوردان ناسا پیوست که برای سفر به ماه آموزش می‌دیدند. یانگ فروردین 1344 به همراه ویرجیل گریسام با فضاپیمای جیمنی ـ سه برای نخستین بار به فضا سفر کرد. جمینی فضاپیمایی دو نفره بوده و در این پرواز برای نخستین بار همراه سرنشین به فضا پرتاب می‌شد. ناسا با پرتاب فضاپیماهای جمینی به فضا، فناوری‌های مختلف برای سفر انسان به ماه را آزمایش می‌کرد. یانگ و گریسام در این پرواز که حدود پنج ساعت طول کشید، سامانه‌های مختلف فضاپیمای جیمنی را آزمایش کردند.

جان یانگ حدود یک سال بعد در اواخر تیر 1345 برای دومین بار با فضاپیمای جمینی ـ 10 به همراه مایکل کالینز به فضا رفت، اما این بار یانگ فرمانده فضاپیما بود. در این پرواز که نزدیک به سه روز طول کشید، این دو فضانورد وظیفه داشتند طی عملیاتی ویژه در مدار زمین، فضاپیمای بدون سرنشینی موسوم به آجنا را در فضا رهگیری کنند و به آن متصل شوند. در این ماموریت فضانوردان آمریکایی عملیات رهگیری و اتصال به فضاپیماهای دیگر را تمرین و آزمایش می‌کردند؛ عملیاتی که برای سفر به ماه باید بارها تمرین می‌شد.

برنامه فضایی جمینی در پاییز 1345 تمام شد و تقریبا همه چیز برای سفر انسان به ماه آماده شد، اما تا قبل از فرود تاریخی نیل آرمسترانگ با فضاپیمای آپولو ـ 11 در ماه، این فضاپیماها چند ماموریت سرنشین‌دار به ماه انجام دادند. یکی از این ماموریت‌ها آپولو ـ 10 بود. در این ماموریت جان یکی از سه سرنشین آپولو بود. آنها باید تمام سامانه‌های ماه‌نشین را برای فرود روی ماه آزمایش می‌کردند. یانگ و دوستانش در این ماموریت عملیات ویژه‌ای انجام دادند و طی آن همراه با ماه‌نشین تا شش کیلومتری سطح ماه نزدیک شدند، اما از آنجا که ماموریت آزمایشی بود، اجازه فرود نداشتند! این ماموریت همه چیز را برای فرود تاریخی انسان در ماه فراهم کرد.

یکی از آرزوهای یانگ این بود که روی ماه فرود بیاید. او اواخر فروردین 1351 به آرزوی خود رسید و به عنوان فرمانده فضاپیمای آپولو ـ 16 به ماه سفر کرد و روی آن فرود آمد، اما پرونده پروازهای فضایی یانگ با دو بار سفر به ماه بسته نشد.

جان یانگ این بخت را داشت که 23 فروردین 1360 برای پنجمین بار به فضا سفر کند. این پرواز نخستین ماموریت ناوگان شاتل‌های فضایی به مدار زمین بود و یانگ به عنوان نخستین فرمانده پروازهای شاتل نامش را در تاریخ ثبت کرد. او حدود دو سال بعد نیز توانست برای بار دوم با شاتل‌ها به فضا سفر کند؛ سفری که ششمین و آخرین پرواز او به فضا بود.

مدتی بعد، جان یانگ از فضانوردی بازنشسته شد، اما به فعالیت خود در عرصه فضا ادامه داد. یانگ از معدود فضانوردانی بود که تا پایان عمر همچنان به سبک فضانوردان زندگی می‌کرد و جسمی سالم و روحیه‌ای قوی داشت. او سرانجام شنبه16 دی 96 چشم از جهان فرو بست.

به این ترتیب از 12 مرد شجاعی که در جریان ماموریت‌های آپولو بر سطح ماه قدم گذاشتند تا به این‌جا هفت نفر درگذشته‌اند. در حال حاضر فقط پنج فضانورد از آن جمع 12 نفره که قدم بر دنیایی جز زمین گذاشتند در قید حیاتند: باز آلدرین، آلن بین، دیوید اسکات، چارلز دوک و هریسون اشمیت.