برنامه «آبی آسمانی» شبکه تهران از این دست برنامهها بود که هر دو ویژگی فوق را داشت. به این معنی که هم یک ویژه برنامه گفتوگومحور ماه رمضانی بود و هم مثل برنامههای ترکیبی ـ مستندی که در فصول عادی سال نیز روی آنتن میرود. این برنامه با موفقترین افراد در حوزههای مختلف به گفتوگو مینشیند که تصویر این افراد برای اولین بار از طریق برنامه آبی آسمانی از قاب تلویزیون پخش میشود و راز دستیابی به موفقیت را بازگو میکند.
آبی آسمانی که به تهیهکنندگی امیرخان محمدی و فرزاد خدارحم تولید شده است، علاوه بر گفتوگو با چهرههای موفق عرصههای مختلف با بخشهای گوناگون از جمله پخش نیایش، درس زندگی، پخش داستانک و گزارش موضوعی پخش میشود.
واقعیت این است که آبی آسمانی تلاش کرد تا موفقیتهای زمینی را با تاویلها و تعابیر آسمانی روایت کند و به این واسطه از فضای معنوی و خودسازی رمضانی در جهت ارائه الگوهای عملی موفقیت و سعادت در حوزههای مختلف بهره بگیرد. موفقیت را میتوان از زاویههای مختلف روانشناختی و جامعهشناسی بررسی کرد و درواقع عوامل و دلایل گوناگونی در ایجاد موفقیت تاثیر دارد که یکی از مهمترین آنها ابعاد معنوی و اخلاقی آن است. آبی آسمانی تلاش میکرد ضمن توجه به عوامل انسانی ـ اجتماعی که دلایل زمینی موفقیت را رقم میزند، به علتهای معنوی و مذهبی هم توجه کرده و روایتی آسمانی نیز از این موقعیت و موفقیت را به تصویر بکشد. فارغ از این رویکرد معناگرایانه، حضور مهمانانی که در این برنامه شرکت میکردند، واجد جذابیتهای بالایی بود. افرادی موفق در حوزههای مختلف علمی ـ فرهنگی که حرفهای جذاب و تاثیرگذاری برای شنیدن دارند، بازگویی خاطرات و خطراتی که در رسیدن به قلههای موفقیت داشتند، موانع و چالشها، همت و تلاشها و تجربیات تلخ و شیرینی که هر کدام میتواند هم مخاطب را سرگرم و مجذوب خود سازد و هم با ارائه الگوهای عملی موفقیت، امید و نشاط را به آنها هدیه کند. شاید فضای آرام بخش برنامه نیز ناشی از همین موقعیت و موضوع و مضمون برنامه باشد. البته عناصر تکنیکی ـ گرافیکی مثل طراحی صحنه و دکور یا استفاده از موسیقی و کلیپهای مرتبط نیز در خلق چنین فضایی بیتاثیر نبوده است، ضمن اینکه بسیاری از مهمانان، موفقیتهای جهانی هم کسب کرده و تماشای موفقیت آنها، لذتی همراه با حس غرور را به ارمغان میآورد.
آبی آسمانی همچنین سراغ خانوادههای این افراد هم رفت تا رویکرد و تحلیلی جامعتر درباره دلایل این درخشندگی و فرزانگی داشته باشد و البته نقش محیط و خانواده را درموفقیت آنان مورد تاکید قرار دهد. البته آنچه ماهیت این برنامه را تهدید میکرد، تاکید گل درشت و اغراق شده بر دلایل معنوی موفقیت این آدمها بود که خوشبختانه با هوشمندی تهیهکنندگان و مجری برنامه تا حدود زیادی در کنترل و هدایت منطقی و تاثیرگذار برنامه موفق بودند؛ اما آنچه آبی آسمانی را به عنوان یک برنامه ترکیبی و تاکشویی متمایز کرد حضور حجتالاسلام محمد برمایی به عنوان مجری برنامه بود. طی سالهای اخیر اقشار مختلف هنری از جمله بازیگران یا گویندگان خبر و دوبلورها مجریگری را تجربه کرده بودند؛ ولی شاید برای اولین بار است که تلویزیون، مجری روحانی را هم تجربه میکند. البته روحانیون به عنوان مهمان و کارشناس در برنامههای مختلف حضور داشتند؛ اما این بار شاهد اجرای یک مجری هستیم که اتفاقا در این زمینه تابع اصول و ضوابط مجریگری است. بدین معنی که با زبان مجریان به مدیریت برنامه میپردازد، نه صرفا ادبیات گفتاری روحانیت. به همین دلیل است که اجرای حجتالاسلام برمایی برای مخاطبان، تازگی و جذابیت خاصی داشت. با توجه به ماهیت و رویکرد برنامه میتوان وی را در مقام مجری ـ کارشناس هم در نظر گرفت که در نوع خود تازگی دارد.
البته آبی آسمانی به تنوع بخشهای متعدد دیگری هم نیازمند بود تا رنگآمیزی ساختاری و محتوایی برنامه کیفیت بیشتری پیدا کند. با این حال کلیپهای تصویری و ترانهای یا پخش نیایش و گویههای معنوی در کنار گزارشهای مرتبط با سوژه برنامه به این تنوع ژانری پاسخ داده و تعادل و تناسب بهتری به ریتم و ضربآهنگ برنامه هم بخشید که مهمترین آنها، کلیپ پایانی برنامه بود که با متنی زیبا و تاثیرگذار از این آسمان بزرگ و کهکشان عظیم رمزگشایی کرده و وضعیتی را نشان میداد که انسان با تمام ادعا و موفقیتهایش، تنها ذره کوچکی از عالم کیهانی است و در نهایت همه را به مهربانتر بودن با هم و جلوههای کائنات تشویق میکرد و اینکه همه موفقیتها و پیروزیهای آدمی در این جهان محدود ناشی از قدرت نامتناهی خداوندی است که خالق همه زیباییها و شگفتیهاست. رویکرد آبی آسمانی در ماهیت ذاتی خود یک تجربه تلفیقی ـ ترکیبی است که دین و معنویت و حضور خداوند را در بستر زندگی و مناسبات انسانی آن پی میگیرد و نشانههای جلال و جمال خداوند را در تجربههای گوناگون مهمانانی ردیابی میکند که هر کدام خود حجت و نشانه خداوند بر زمین هستند. درواقع آبیآسمانی تلاش میکرد تا مثل خود ماه رمضان تجربههای آسمانی را به زمین آورده و به شیوه و سبک زندگی انسان مدرن امروزی روایت کند.
سید رضا صائمی
جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم