شکرستان ؛ دریچه‌ای رو به دنیای انیمیشن

در چند سال اخیر فیلم‌های انیمیشن توانسته‌اند لقب پرفروش‌ترین فیلم‌های سینمایی را از آن خود کنند که از میان آنها می‌توان به فیلم‌هایی مانند «بالا»، «قصه اسباب‌بازی3»، «شرک»، «چگونه اژدهای خود را تعلیم دهیم»، «پاندای کونگ‌فوکار» و... اشاره کرد. این فیلم‌های فانتزی قصه‌هایی جذاب را برای مردم تعریف می‌کنند، قصه‌هایی که پیام‌های انسانی و اخلاقی خود را به زیباترین شکل ممکن بیان می‌کنند.

انیمیشن یعنی دنیای رنگی خیال و رویا. در این دنیا هر ناممکنی، ممکن می‌شود. مرزها و محدودیت‌ها برداشته می‌شوند. آدم‌ها می‌توانند با اشیاء و حیوانات و گیاهان صحبت کنند و زندگی دیگر موجودات نیز از شکل نباتی و حیوانی خارج می‌شود. در انیمیشن دنیا یکپارچه می‌شود و هستی همانی می‌شود که بشر همیشه آرزویش را داشته است.

اما انیمیشن به دنیای خیال و فانتزی محدود نشده است گاهی فیلم‌های واقع‌گرایانه در قالب انیمیشن ساخته می‌شوند که از فیلم‌های سینمایی معمولی تاثیر بیشتری دارند. مثلا فیلمی مانند «مکس و مری» که موضوعی فلسفی و انسانی دارد خیلی زود به یکی از پرطرفدارترین فیلم‌هایی تبدیل شد که اکثر مردم دنیا آن را دیدند و با شخصیت‌های آن همذات‌پنداری کردند.

تا چند سال پیش بسیاری فکر می‌کردند، انیمیشن یا کارتون مخصوص کودکان است. تلویزیون سریال‌های کارتونی نشان می‌داد تا بچه‌ها که قوه تخیل بالایی دارند با داستان‌های آن بیشتر همراه شوند. اما واقعیت این است که به مرور بزرگسالان به طرفداران پر و پا قرص این سریال‌ها تبدیل شدند. این استقبال نشان داد که بزرگ‌ترها هم دوست دارند ساعاتی از طول شبانه روز را با تخیل و دنیای بی‌مرز آن سپری کنند.

استقبال از مجموعه‌های انیمیشن مانند «تام و جری»، «پلنگ صورتی»، «گوسفندها»، «پت و مت» و.... در سراسر دنیا نشان داد که دیگر نباید مخاطب سریال‌ها و فیلم‌های تلویزیونی را به 2 گروه کودک و بزرگسال تقسیم کرد. وقتی صحبت از دنیای خیال می‌شود همه انسان‌ها در یک ردیف قرار می‌گیرند و دیگر آنها را نمی‌توان دسته‌بندی سنی کرد.

هنر و صنعت انیمیشن در دنیا پیشرفت زیادی کرده است. از شرکت‌های حرفه‌ای و فعالی مانند والت دیسنی و پیکسار که بگذریم کشورهایی مانند فرانسه، انگلستان، آلمان و.... هم در زمینه انیمیشن رشد چشمگیری کرده‌اند چنان که آثار آنها به سراسر دنیا راه یافته است. کشور ما هرچند هنوز نتوانسته برای آثار انیمیشن خود در دنیا جایگاهی پیدا کند، اما قدم‌های موثری در این زمینه برداشته است.

حمایت‌کننده اصلی انیمیشن در کشور ما، تلویزیون است. تلویزیون باید برای کودکان و نوجوانان برنامه تولید و پخش کند و انیمیشن و کارتون طبق تعریف کلاسیک خود باید بیشترین سهم را از این برنامه‌سازی داشته باشند. به همین دلیل تلویزیون چند سال پیش مرکز صبا را به منظور تولید انیمیشن راه‌اندازی کرد. این مرکز خیلی زود یکی از بهترین آثار خود به نام «لک‌لک‌ها هم پرواز می‌کنند» را عرضه کرد. این مجموعه تلویزیونی که از شبکه 2 به روی آنتن رفت خیلی زود توانست بین مخاطبان کودک و بزرگسال طرفدارانی پیدا کند. اکنون مرکز صبا به یکی از مهم‌ترین مراکز تولید انیمیشن تبدیل شده است. در کنار این مرکز در اکثر صدا و سیماهای مراکز استان‌ها نیز واحد تولید انیمیشن فعال است و آثاری در قالب نقاشی متحرک و انیمیشن عروسکی تولید می‌کنند.

اما با نگاهی به تاریخ انیمیشن در ایران به این نکته پی می‌بریم که خاستگاه اصلی انیمیشن در ایران کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است. زرین‌کلک از اولین کسانی است که در ایران فیلم کوتاه انیمیشن ساخته است، اما انیمیشن‌سازی در کانون به گونه‌ای که عموم مردم از آن بهره ببرند را «عبدالله علیمراد» پایه‌گذاری کرده است.

علیمراد تنها انیماتور ایرانی است که توانسته جایزه نخل طلای بهترین فیلم انیمیشن کوتاه را از آن خود کند. این کارگردان برای ساخت فیلم «بهادر» تاکنون جوایز زیادی گرفته است که یکی از آنها نخل طلای کن است. او چند سال پیش انیمیشن «قصه‌های بازار» را در کانون تولید کرد که این انیمیشن هم توانست جوایز معتبری از سراسر دنیا را از آن خود کند. «قصه‌های بازار» از تلویزیون هم پخش شد و شدیدا مورد استقبال مردم قرار گرفت.

با این پیشینه به سراغ مجموعه انیمیشن «شکرستان» می‌رویم که مدتی است از شبکه 2 سیما پخش می‌شود. این مجموعه از تولیدات حوزه هنری است و نشان می‌دهد که به جز تلویزیون و کانون، مراکز دیگر هم روی تولید آثار انیمیشن سرمایه‌گذاری می‌کنند چون آنها به این نتیجه رسیده‌اند دنیای آینده سینما بدون انیمیشن دنیایی کم‌مخاطب خواهد بود.

شکرستان را هم می‌توان از مجموعه‌های موفق انیمیشن دانست که در چند سال اخیر در ایران ساخته و از تلویزیون پخش شده‌اند. جالب اینجاست که بزرگسالان بیشتر از کودکان و نوجوانان از تماشای این مجموعه لذت می‌برند. این تمایل هم چند دلیل دارد. اول این‌که ایده اصلی داستان‌های شکرستان، داستان‌های کهن ایرانی هستند. داستان‌هایی که بزرگ‌ترها بیشتر از کودکان با آنها آشنا هستند. طراحی شخصیت‌های شکرستان کاملا بومی، ایرانی و کهن است. این طراحی در چهره، لباس و فضای شکرستان دیده می‌شود. اما مهم‌تر از همه اینها انتخاب راوی و دوبلورهایی است که به جای شخصیت‌ها صحبت می‌کنند. راوی شکرستان مرتضی احمدی است که مخاطبان بزرگسال دنیایی از او خاطره دارند. او یکی از قصه‌گوهای صاحب سبک ایرانی است. احمدی که پیشینه تئاتری دارد و سال‌ها در تئاتر پیش‌پرده‌خوانی می‌کرده است، برای اولین بار در انیمیشن خارجی «هورتن» روایت ریتمیک را تجربه کرد و بعد از استقبال مردم از این روش آن را ادامه داد و اکنون همان سبک را در شکرستان نیز می‌شنویم.

شکرستان، انیمیشنی کاملا ایرانی است که گروهی حرفه‌ای با رعایت تمام ظرایف هنری آن را تولید کرده‌اند. اکنون سریال‌های ایرانی در کشورهای همسایه مخاطبان زیادی پیدا کرده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد که خارجی‌ها با داستان‌های ایرانی و شخصیت‌های آنها همراه شده‌اند. بنابراین می‌توان مجموعه‌ای مانند شکرستان را نیز در کشورهای دیگر به نمایش گذاشت و امیدوار بود که انیمیشن ایران نیز بزودی جایگاه جهانی خود را پیدا خواهد کرد.