مروری بر نامگذاری برنامه های رادیویی

حوزه دیگری که بر نحوه انتخاب «نام» و چگونگی آن تاثیر شدید می گذارد ، «مخاطبان و علایق آنها» است . یک «نام» خوب برای یک برنامه نباید به خواست ها و مطلوب های مخاطبان بی توجه باشد. مخاطبان عموما ویژگی ها و انتظاراتی دارند که می توان آنها را به شرح زیر بیان کرد: گستره حوزه معنایی برای درک «نام»: «نام» انتخابی برای برنامه باید دقیقا بتواند محتوا و جهتگیری برنامه را برای مخاطب روشن کند. لذا «نام»های انتخابی را باید در حوزه معنایی و واژگانی مخاطبان جستجو کرد. در این صورت اگر «نام » مناسب و مطلوب آنها باشد، مخاطب از طریق آن با برنامه ارتباط برقرار می کند؛ در غیر این صورت یک عنصر مهم ارتباط میان برنامه ساز و مخاطب قطع می شود. مخاطبان و به طور عموم مردم «نام»ها را تحت اللفظی بیان می کنند؛ بنابراین «نام »های طولانی را می شکنند و آنچه را که سهل و ساده است ، به زبان می آورند؛ مثلا «نام» برنامه تفریحی «صبح جمعه با شما» را همواره «صبح جمعه» می گفتند. حتی در بین کارکنان رادیو، این برنامه با عنوان «صبح جمعه» شناخته می شد؛ زیرا ترکیب طولانی را شکسته و آن چیزی را بیان می کردند که به نظرشان کافی است تا یک برنامه را معرفی کنند. نقطه مقابل آن ، برنامه هر روز صبح در شبکه سراسری ، به نام «سرزمین من» است . به کرات شنیده شده که برخی نام این برنامه را «ایران ، سرزمین من» می گفتند. علت این است که «سرزمین من » چون معنای نمادین کافی برای مخاطب به وجود نمی آورد، با افزودن کلمه «ایران» در ابتدای آن ، ضعف نمادین آن را می پوشاندند. این دو نمونه و نمونه های دیگر از این قبیل ، حاکی از تاثیر و تاثر اساسی میان مخاطب رادیو و یک برنامه است که از طریق دستکاری در «نام» آن ، خود را نشان می دهد. دستکاری در «نام» حاکی از توجه مخاطب به برنامه است . مخاطبان ، «نام»هایی را که تلفظ آنها سخت است (مانند ققنوس) و یا ایهام و معانی چندگانه ای دارند، کمتر به خاطر می سپارند و حتی ممکن است به زبان نیاورند. برخی از مخاطبان چون آن را نوعی فخرفروشی می دانند، در این صورت احساس خوبی به «نام» برنامه پیدا نخواهند کرد. مخاطبان از «نام »های رایج برنامه های رادیو برای «نامگذاری» دیگر برنامه ها که در همان زمینه تولید می شوند ، استفاده می کنند؛ مثلا «نام» برنامه «خانواده» با سابقه طولانی ویژگی های ممتازی دارد که کاملا مطلوب مخاطبان است . بنابراین برنامه های شبکه های مختلف رادیو را که حول موضوع «خانواده» پخش می شوند، «برنامه خانواده» می نامند که گاهی در تماسهای تلفنی این گونه «نامگذاری»ها کاملا مشهود است .

ویژگی های «نام» یک برنامه رادیویی

باید اذعان کرد انتخاب «نام» برنامه در رادیو، بمراتب مشکل تر از تلویزیون و یا رسانه های مکتوب است ؛ زیرا در یک برنامه رادیویی برخلاف مطبوعات و تلویزیون ، نمی توان از نمادهای دیداری استفاده کرد؛ بنابراین باید همه خصوصیات «نام» محصولات رسانه های دیداری و شنیداری را باهم در خود داشته باشد.

حسن خجسته