تاملی در قابلیت ها و ناتوانی های رسانه فراگیر و جهانی

زبان : سخن مسطیری را به یاد بیاورید: برای استفاده از ماهواره - از وسایل ورود به دهکده کوچک جهانی - باید با زبان فرستنده آشنا بود. درست مانند کار با شبکه های رایانه ای . زبان ماهواره ، محلی و سرزمینی نیست : فرامرزی است . اگر مخاطب با زبان رسانه فرستنده آشنا نباشد ، چیز زیادی از آن در نخواهد یافت .از جانب دیگر ، زبان رسانه های مسلط رفته رفته جهانی می شود.
زمان : در تلویزیون زمان ، سرزمینی است . می توان وقت را میان زمانهای کم مخاطب ، زمان میانه - از نظر حضور مخاطب در برابر رسانه - و درجه اول تقسیم کرد. این کار از نظر تقسیم برنامه ها در طول زمان و قیمت آگهی ها در هر ساعت اهمیت دارد ؛ اما اگر قرار باشد که برای مثال ، در ساعت هشت و سی دقیقه شب که در مرکز امریکا از جمله واشنگتن ساعت درجه اول به شمار می آید ، شبکه ای چون سی . ان . ان برنامه ای پخش کند ، زمان بندی آن را در هند حدود 12ساعت دیرتر - در حدود هشت و نیم صبح - و یا در تهران حدود پانزده و نیم چگونه می توان رعایت کرد؛
قانون : ماهواره نخستین رسانه ای بود که مقاومت جدی دولتها ، حکومتها و اندیشمندان کشورهای دنیا را برانگیخت . جالب این که نخستین نگرانی ها نه از سوی کشورهای جهان سوم که فرهنگ و اقتصاد ملی خود را در معرض آسیب می دیدند که از جانب اروپا ابراز شد.فرانسه و سپس اسپانیا 2کشوری بودند که تقویت و گسترش ماهواره های فراملی را که بیشتر امریکایی هستند، مقدمه زوال زبان و فرهنگ فرانسوی و اسپانیایی ارزیابی کردند. گواین که هیچ کشوری مانند چین - برخلاف هند - در این زمینه حساسیت نشان نمی دهد. چین که در هر مناسبتی قدرت سیاسی ، نظامی و اقتصادی خود را به کار می گیرد تا تابش امواج ماهواره ای را به سرزمین خود محدودتر کند ، در این زمینه موفقیت اندکی هم داشته است . بنابراین حکومت هایی که نگران اعتقادات و فرهنگ های بومی و سرزمینی خود هستند، محدودیت هایی را برای دریافت این امواج در نظر می گیرند. عربستان و چند کشور حاشیه جنوبی خلیج فارس نوع غربی این رسانه را از اساس ممنوع اعلام کرده اند. کشورهایی چون مصر، اردن ، مالزی و اندونزی کار گذاشتن آنتهای بشقابی را در جهتهای خاصی که تابش شبکه های ایمن تری را دریافت می کنند، قانونی دانسته اند.
هزینه : استفاده از ماهواره به نسبت تلویزیون نیاز به صرف هزینه بیشتری دارد. تامین آنتن و گیرنده مبدل امواج که به هر حال هزینه ای اضافی را الزام آور می کند، برای مردم همه جای دنیا میسر نمی شود.
پس فرست محدود : برخلاف روح و طبع همه رسانه ها که تصحیح و بازسازی خود را بنابر بازخوردها و پس فرست های مخاطبان شکل می دهند ، رسانه ماهواره نمی تواند از این فرآیند به طور کامل استفاده کند. این ارتباط در مورد ماهواره ها بسیار دشوار یا غیر ممکن است . در این رسانه ، رابطه مخاطب و رسانه زیر تاثیر دوری راه ، بسیار محدود صورت می گیرد. بیننده یک فرستنده ماهواره ای از گروه استار، چگونه می تواند از شهر حیدرآباد هند با پیام دهندگان ماهواره ای امریکا تماس بگیرد و نظر خود را اعلام کند؛ این کافی نیست که شبکه ماهواره ای با تکیه بر مهارت و تجربه های خود، خواست ، سلیقه و علاقه مخاطبان نادیده قاره های دوردست را با حدس و گمان تامین کند و یا نشانی پست الکترونیک خود را اعلام کند تا مخاطبان در صورت تمایل پس فرست های خود را بفرستند. همه مخاطبان این امکان را ندارند و نمی توانند هزینه این تماس را تامین کنند. اما... ویژگی مهم و حساس ماهواره ها، جنبه های متناقض (پارادوکس) دارد. صاحبان صنایع و فناوری نو به این قدرت می بالند و می کوشند بیشتر از آن بهره بگیرند. برعکس کشورهای در حال توسعه که خود را هدف تهاجم ماهواره احساس کرده اند، آن را ویرانگر ارزیابی می کنند: تهدید قدرت باورسازی و تبلیغ سیاسی سرزمینی . تردید نکنیم که هیچ رسانه ای چنین قدرت مطلقه ای ندارد. در حالی که دهه های متمادی روزنامه ها، رادیوها و تلویزیون های غربی علیه حکومت ها و دولتهای دیگر - بویژه ضعیفتر - خبر ، گزارش ، میزگرد ، تفسیر ، تحلیل و... انتشار داده اند و می دهند ، هیچ دولت در معرض تبلیغی ، هرگز به طور جدی با این تبلیغ ها یا به تعبیری افشاگری ها و روشنگری ها تهدید نشده است ؛ اما رسانه ماهواره قدرت دیگری است .ماهواره می تواند زنده و مستقیم و پرتاثیر همه کوششهای باورسازی و تبلیغ یک حکومت را باطل کند. تصور کنیم یک حکومت پادشاهی به ضرب قدرت تبلیغ و اقناع و تکرار، نوعی مشروعیت و مطلوبیت آسمانی را برای بیشتر مردم یک سرزمین جا انداخته است و حال به یکباره - به هر انگیزه - یک فرستنده ماهواره ای طی یک سلسله برنامه همه آن باورها را تخریب می کند. حکومت های مستقل تر یا سرکش تر همواره در مخاطره چنین فضاسازی هایی خواهند بود؛ زیرا ناگاه بسیار اتفاق می افتد چنین حکومت هایی همیشه هدف تبلیغ و جریان سازی های خبری صاحبان حکومت های قدرتمند و متکی به فناوری های ارتباطی قرار می گیرند. در جهان سوم ، بسیاری از حکومت ها، رسانه های فرامرزی را تهدیدی برای روند مردمگرایی در درون کشور خود می دانند. آنان می گویند که مردم می توانند با باور داشتن به راهکارها ؛ شعارها و اندیشه هایی که حکومت ها به جامعه تزریق می کنند به توسعه و حتی مردمسالاری واقعی برسند ؛ اما خبررسانی و تبلیغ از سوی رسانه های غربی که بیرحمانه و بی صبرانه رویدادها و تحولها را با نگاه غربی ارزیابی می کنند، این روند را بر هم می زند.