تجارت آزاد؛ تنها راه نجات از مافیای واردات

به گزارش جام جم آنلاین؛ سعید بامشکی با انتقاد از وضعیت فعلی سیاست‌گذاری‌های تجاری، سامانه جامع تجارت را عاملی برای توقف چرخ تولید و ایجاد رانت دانست و  با اشاره به مشکلات عدیده واردکنندگان در تأمین مواد اولیه، از سیاست‌های سلیقه‌ای، امضاهای طلایی و انحصارهای پایتخت پرده برداشت و اظهار کرد: چهار سال است در رأس این کمیسیون هستم و چشم امید واردکنندگان استان به تصمیمات ماست، اما متأسفانه باید بگویم سامانه مذکور نه یک سامانه جامع تجارت، بلکه به معنای واقعی کلمه یک مانع تجارت است. امروز در شرایطی که کشور در وضعیت جنگ اقتصادی است، ما به جای تسهیلگری، درگیر پیچ‌وخم‌های بی‌پایان اداری و قوانین خلق‌الساعه هستیم.

وی در ادامه با اشاره به اختلالات سیستمی در فرآیندهای وارداتی افزود: یک روز به بهانه بهینه‌سازی ارزی، یک روز با ایجاد امضاهای طلایی و روز دیگر با انحصار و رانت، واردکنندگان را زمین‌گیر کرده‌اند. سهمیه‌ها بدون اطلاع قبلی و در ساعاتی غیرقابل‌پیش‌بینی بسته یا باز می‌شوند؛ تا ما در شهرستان‌ها متوجه باز شدن یک کد می‌شویم، سهمیه‌ها پر شده است. این وضعیت، بازی با سرمایه‌های بخش خصوصی است.

رئیس کمیسیون واردات و مدیریت بازرگانی اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به بی‌اعتمادی طرف‌های خارجی گفت: طرف خارجی وقتی می‌بیند اینترنت ما بسته است و قوانین هر روز تغییر می‌کند، دیگر به بخش خصوصی ایران اعتماد نمی‌کند. در نتیجه، تجارت خارجی ما با برچسب انحصار، رانت و فساد همراه شده است. وقتی من به عنوان واردکننده، مواد اولیه را دیر و گران به تولیدکننده خراسانی می‌رسانم، نتیجه طبیعی آن افزایش قیمت تمام‌شده کالا برای مصرف‌کننده نهایی است؛ مصرف‌کننده‌ای که با حقوق کارمندی، مجبور است هزینه‌های ناشی از ناکارآمدی ساختارهای تجاری را بپردازد.

وی در تشریح راهکارهای برون‌رفت از این وضعیت تأکید کرد: راهکار، انحصارطلبی و ایجاد غول‌های مافیایی به بهانه حمایت از تولید نیست. در تمام دنیا، راهکار تجارت آزاد است؛ اجازه دهید واردات خودرو و مواد اولیه برای هر شخصیت حقیقی یا حقوقی که توانایی مالی دارد آزاد باشد، نه اینکه تنها عده‌ای خاص در پایتخت به رانت‌ها دسترسی داشته باشند. باید محدودیت‌های سلیقه‌ای برداشته شود تا رقابت سالم شکل بگیرد.

رئیس کمیسیون واردات و مدیریت بازرگانی اتاق بازرگانی خراسان رضوی بیان کرد: راه اصلی اقتصاد، تعامل سازنده با تمام کشورهای دنیاست. با این روش‌های فعلی، تنها یک اقلیت یک تا 2 درصدی تحت عنوان کاسبان تحریم روزبه‌روز ثروتمندتر می‌شوند و دود این بی‌تدبیری مستقیم به چشم تولیدکننده، واردکننده خرد و در نهایت مردم می‌رود.

بامشکی با اشاره به وضعیت نگران‌کننده سایر واحدهای تولیدی اظهار کرد: مجموعه ما با وجود این سابقه درخشان، در حال حاضر هیچ وارداتی ندارد و اگر در گوشه و کنار کشور، واردات محدودی با برخی کدهای خاص توسط عده‌ای خاص انجام می‌شود، این امر نه حاصل یک فرآیند شفاف، بلکه نتیجه لابی‌ها و روابط پشت‌پرده است؛ موضوعی که ضرورت دارد از وزارت صمت و سازمان‌های متولی به طور جدی پیگیری شود.

این وضعیت تا کی قرار است ادامه یابد؟ 3 سال پیش وضعیت همین بود و امروز هم همین است. مدام باید از این اتاق به آن اتاق برویم، نامه‌نگاری کنیم و به تهران سفر کنیم تا شاید با داشتن روابط خاص، گره کوچکی از کار باز شود. این روش، مدیریت اقتصاد نیست؛ سامانه جامع تجاری که طراحی کرده‌اند، هر لحظه که نوبت ثبت شما می‌رسد بسته می‌شود، ایرادات فنی و آی‌تی آن تمامی ندارد و سامانه‌های انبار، گمرک و تجارت عملا با هم در ارتباط نیستند.  

وی با بیان اینکه بهانه حمایت از تولید داخل به ابزاری برای انحصار تبدیل شده است، گفت: در اقتصاد آزاد واقعی، رقابت حرف اول را می‌زند. اینکه به بهانه حمایت از تولید، غول‌های خودروسازی یا برندهای لوازم خانگی را ایجاد کنیم که نه کیفیت دارند و نه قدرت رقابت، تنها کمر تولیدکننده و مصرف‌کننده را می‌شکند. ما شاهدیم که به بهانه خودکفایی، در سال‌های اخیر هم منابع آبی کشور را فدا کردیم و هم بازارهایمان را به انحصار چند شرکت خصولتی و نیمه‌دولتی درآوردیم. نتیجه این انحصار، صف‌های طولانی خرید، فروش فیش‌های تحویل خودرو و ایجاد فاصله طبقاتی میان مردم و آن عده قلیلی است که به رانت دسترسی دارند.

وی تصریح کرد: اقتصاد آزاد یعنی همه چیز آزاد باشد؛ اگر کسی واردات کرد و ضرر داد، دفعه بعد وارد نمی‌کند؛ این یعنی تعادل بازار. اما وقتی انحصار ایجاد می‌کنید، سلاطین و مافیاها متولد می‌شوند؛ سلاطین خودرو، شکر، نهاده‌های دامی و موبایل، همگی محصول همین انحصار و تبعیض هستند. در دنیای واقعی، برای حمایت از تولید داخل، تعرفه را مثلا ۱۰ تا ۱۵ درصد تغییر می‌دهند، نه اینکه واردات را به طور کلی ممنوع کنند. همین اختلالات در صادرات و واردات، تورم را تشدید کرده و سرمایه‌ها را از چرخه اشتغال‌زایی خارج می‌کند؛ وقتی تولیدکننده و تاجر احساس می‌کند در حال کلاهبرداری از اوست، سرمایه‌اش را به ملک، طلا، سکه و بیت‌کوین تبدیل می‌کند.

رئیس کمیسیون واردات و مدیریت بازرگانی اتاق بازرگانی خراسان رضوی تأکید کرد: راهکار عبور از این وضعیت، کنار گذاشتن قوانین خلق‌الساعه و بازگشت به اصول اقتصاد آزاد است. وقتی همه کدهای وارداتی آزاد باشد و فضای رقابتی ایجاد شود، نه کسی به دنبال کارت سوری می‌رود و نه رانتی ایجاد می‌شود که عده‌ای یک‌شبه به سلاطین اقتصادی تبدیل شوند. شفافیت، دشمن رانت است و تا زمانی که این دیوار انحصار وجود دارد، صنعت و تولید روی خوش به خود نخواهد دید.