اترازی برق (اختلاف میان تولید و مصرف) در تابستان سال ۱۴۰۳ حدود ۱۷هزار مگاوات اعلام شد؛ این در حالی است که سال گذشته بهدلیل گرمای زودهنگام، این ناترازی در محدوده ۲۰تا۲۴هزار مگاوات بود. همچنین سال گذشته خاموشیها از نیمه دوم فروردینماه آغاز شد، با این حال امسال مصرف کمتر شده و تاکنون خاموشی رخ نداده است. طبق اعلام وزارت نیرو، هماکنون میزان تولید از مصرف بیشتر است اما با آغاز فصل گرم و ورود وسایل سرمایشی، میزان تقاضای برق براساس پیشبینیها دوباره به بالای ۷۵ هزار مگاوات خواهد رسید. البته امسال بخشی از زیرساختهای صنعت برق در جنگ رمضان از سوی دشمن آمریکایی- صهیونی مورد حمله قرار گرفت. هرچند بهدلیل خودکفایی این صنعت، آسیب این حملات بهسرعت برطرف شد اما شرایط جنگی میتواند بر ناترازی برق اثرگذار باشد. مصرف برق ایران در سالهای اخیر با رشدی حدود ۸ درصد در سال افزایش یافته و در روزهای اوج تابستان سال گذشته به بیش از ۷۰ هزار مگاوات رسیده است. حدود ۸۵ درصد نیروگاههای برق کشور به گاز وابسته هستند. همچنین حدود ۱۰ تا ۱۴ درصد نیروگاهها برقآبیاند که سال گذشته بهدلیل کاهش بارشها از مدار خارج شده بودند. با این حال، دولت بهصورت جدیتر به توسعه برقهای تجدیدپذیر پرداخته و سهم این نیروگاهها از یک درصد به ۳ درصد افزایش یافته است.
کاهش ۲۰ درصدی مصرف برق
درهمین راستا، مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، ازکاهش۲۰درصدی مصرف برق در سالجاری خبر داد و سه دلیل عمده آن را برشمرد. او افزود: درحالحاضر کاهش فعالیت ادارات، آسیبدیدگی برخی صنایع و کاهش دما از علل کاهش مصرف برق در کشور است. وی با بیان اینکه حداکثر اوج مصرف ثبتشده سالجاری تاکنون ۴۳هزار و ۵۰۵ مگاوات بوده است، گفت: درحالحاضر ۵۲هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی آماده به کار وجود دارد.
معاون وزیر نیرو ظرفیت اسمی تولید برق نیروگاههای کشور را ۹۹هزار و ۳۸۷ مگاوات اعلام کرد و افزود: ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر ایران با رشدی چشمگیر از مرز ۴۵۲۵ مگاوات عبور کرده است. رجبیمشهدی تصریح کرد: طول شبکههای اصلی برق کشور اکنون بیش از یکمیلیون کیلومتر است و برق ۴۲.۴میلیون مشترک را تأمین میکند.
۳ محور راهبردی پایداری برق
معاون برق وزارت نیرو همچنین از تعیین سه محور کلیدی برای تضمین پایداری شبکه برق کشور و مدیریت مصرف برق تابستان در نشست مشترک با نخبگان و نمایندگان بخش خصوصی خبر داد و گفت: براساس جمعبندی انجامشده، سه محور اصلی در دستورکار قرارگرفت که شامل توسعه زیرساختها در افق بلندمدت، بهینهسازی و مدیریت مصرف (بهویژه در بخش مشترکان پرمصرف و مصارف نامتعارف) و تقویت شبکه برق برای افزایش تابآوری و پایداری در شرایط جنگی و بحران است.
۱۴مگاپروژه برای تأمین برق تابستان
وزارت نیرو ۱۴مگاپروژه برای تأمین برق تابستان امسال طراحی کرده که از مدتها قبل در مسیر اجرا قرار دارد. با اجرای این برنامهها، امسال ناترازی برق کمتری تجربه خواهد شد. در همین زمینه رجبیمشهدی از کاهش محدودیتها و ناترازی برق خبر داد و گفت: امیدوارم با اجرای این ۱۴مگاپروژه، شرایط تأمین برق در وضعیت پایدارتری قرار گیرد. البته ممکن است اجرای برخی طرحها بهدلیل شرایط جنگی با تأخیر مواجه شود یا میسر نباشد. با وجود این، نباید فراموش کرد که کشور در شرایط خاصی قرار دارد و همچنان مردم باید مصرف بهینه برق را ادامه دهند. محمدجواد فروغی، مدیرکل برنامهریزی و بهرهبرداری تولید شرکت برق حرارتی، با اشاره به اینکه حدود ۸۵هزار مگاوات از برنامه تعمیرات و بهینهسازی نیروگاههای حرارتی به پایان رسیده است، گفت: برای افزایش پایداری و تولید برق مطمئن در پیک تابستان امسال، بالغ بر ۱۰۴هزار مگاوات برنامه تعمیرات و آمادهسازی در دستورکار قرار گرفته است. وی افزود: براساس برنامهریزی انجامشده، تعمیرات واحدهای باقیمانده پیش از خردادماه به پایان خواهد رسید تا نیروگاههای حرارتی با حداکثر آمادگی وارد پیک تابستان شوند.
۵۸ همت خسارت جنگ به شبکه برق
محمد الهداد، سرپرست شرکت توانیر، نتایج ارزیابیهای میدانی از خسارات واردشده به شبکه برق کشور را اعلام کرد و گفت: طی ۴۰ روز جنگ، حدود ۲۰۰۰ ناحیه از شبکه در معرض اصابت مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته و بیش از ۶۴۷۳ نقطه از تجهیزات، خطوط انتقال، پستها و تأسیسات حیاتی صنعت برق کشور آسیب دیده است. الهداد تأکید کرد: براساس آخرین بهروزرسانیها، میزان خسارت آنی واردشده به شبکه برق ۵۸.۵همت برآورد شده است. او افزود: با وجود حجم بالای خسارات، تلاش شبانهروزی نیروهای صنعت برق موجب شده خاموشیهای گسترده رخ ندهد و جریان پایدار برق برای مردم و زیرساختهای حیاتی کشور حفظ شود.
تولید ۷۰۰۰ مگاوات برق خورشیدی
رضا سپهوند، دبیر کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار جامجم با اشاره به ناترازی برق در کشور گفت: براساس گزارشهای وزارت نیرو، تاکنون حدود ۴۰۰۰ مگاوات برق خورشیدی وارد مدار شده و پیشبینی میشود این رقم تا پیش از اوج مصرف به ۷۰۰۰ مگاوات برسد که بخشی از ناترازی را جبران خواهد کرد. وی افزود: بارشهای مناسب امسال نیز باعث شده سدها وضعیت بهتری داشته باشند و اکثر نیروگاههای برقآبی در مدار قرار گیرند که به افزایش تولید کمک میکند. همچنین تأخیر در گرمشدن هوا نسبت به سال گذشته، عامل دیگری در بهبود شرایط است.
او با تأکید بر اینکه برای حل ریشهای ناترازی باید بر مدیریت مصرف تمرکز کرد، گفت: اقدامات مناسبی از سال گذشته آغاز شده و تاکنون بیش از ششمیلیون کنتور هوشمند نصب شده است که به کنترل مصرف کمک میکند. وزارت نیرو در نظر دارد این رقم را تا تابستان به حدود ۱۰میلیون برساند.این نماینده مجلس فرهنگسازی را نیز عامل مهمی در بهینهسازی مصرف دانست و گفت: صرفهجوییهای ساده در منازل، مانند خاموشکردن وسایل غیرضروری، در کنار هوشمندسازی در بخشهای کشاورزی و صنعت، میتواند کاهش چشمگیر مصرف را بهدنبال داشته باشد.
کاهش ناترازی برق به ۱۲ هزار مگاوات
سپهوند تصریح کرد: امسال نسبت به سال گذشته، هم رشد مصرف کاهش یافته و هم تولید افزایش پیدا کرده است و پیشبینی میشود ناترازی برق در تابستان امسال بهطور قابلتوجهی کاهش یابد. وی درباره پیشبینی ناترازی گفت: برخلاف سال گذشته که ناترازی برق حدود ۲۰ هزار مگاوات برآورد میشد، امسال در صورت شرایط نرمال، این رقم به زیر ۱۵ هزار مگاوات (حدود ۱۲ هزار مگاوات) خواهد رسید. عضو کمیسیون انرژی مجلس افزود: بهدلیل جنگ، برخی نیروگاهها از جمله در اصفهان و عسلویه آسیب دیدهاند که چند هزار مگاوات از تولید را کاهش میدهد اما این کمبود از طریق افزایش تولید در بخشهای دیگر جبران خواهد شد. وی گفت: رشد مصرف برق در سال جاری کمتر از میانگین سالهای گذشته است که دلایل آن شامل شرایط جنگی، کاهش فعالیت صنایع و اجرای طرحهای هوشمندسازی است. باتوجه به این شرایط، پیشبینی میشود وضعیت امسال بهتر باشد و وزارت نیرو نیز اعلام کرده که در بخش خانگی خاموشی نخواهیم داشت، هرچند ممکن است محدودیتهایی در بخش صنعت اعمال شود؛ چراکه ناترازی برق طی بیش از یک دهه شکل گرفته و در یک سال قابل حل نیست. هر چند هنوز گرمای هوا رخ نداده ومیزان تولید برق بیشتر ازمصرف است اما در بحث ناترازی، هم اصلاح الگوی مصرف وهم توسعه ظرفیت تولید ضروری است اماتعیین اولویت نیازمندنگاه واقعگرایانه به محدودیتها، هزینهها و بازده زمانی هر راهکار است. ازیکسو، رشد مصرف برق درکشور بالاتر از میانگین جهانی است و از سوی دیگر بخش خانگی بهتنهایی بیش از ۳۰درصد برق کشور رامصرف میکندوسهم وسایل سرمایشی درروزهای اوج مصرف تا ۴۰ درصد میرسد. این ارقام نشان میدهد که بدون کاهش مصرف، حتی توسعه ظرفیت نصبشده نیز پاسخگوی نیاز آینده نخواهد بود. از طرف دیگر، ساخت یک نیروگاه حرارتی جدید بهطور میانگین به سه تا پنج سال زمان و میلیاردها تومان سرمایه نیاز دارد؛ درحالیکه برخی اقدامات مدیریت مصرف میتوانند درکوتاهمدت وباهزینه بسیار کمتر انجام شوند.