نگین آقازاده – روان شناس ورزشی
تعطیلی مسابقات ورزشی در پی شرایط غیرورزشی، فقط یک وقفه فیزیکی در رقابتها نیست بلکه یک شوک روانی جدی برای ورزشکاران ایجاد میکند. از منظر روانشناسی ورزشی ورزشکاران حرفهای به شدت به «روال» و «هدف» وابستهاند. وقتی تمرینات منظم، مسابقات و چشمانداز پیشرفت ناگهان متوقف میشود احساس بیثباتی، اضطراب و حتی افت هویت ورزشی شکل میگیرد. برای بسیاری از ورزشکاران ایرانی این شرایط میتواند با نگرانیهای بیرونی مانند امنیت، آینده شغلی و فشارهای خانوادگی ترکیب شود و اثر آن را چند برابر کند.
از نظر روانی این وضعیت ممکن است باعث کاهش انگیزه، افت تمرکز و حتی تضعیف اعتمادبهنفس شود. وقتی یک ورزشکار مدتی از فضای رقابتی دور میماند ترس از عقبافتادن از رقبا یا از دست دادن آمادگی بهوجود میآید. در بلندمدت اگر این احساس مدیریت نشود میتواند بر شکوفایی استعداد و مسیر حرفهای او تأثیر منفی بگذارد. برخی حتی دچار نوعی «فرسودگی ذهنی» میشوند که بازگشت به شرایط ایدهآل را دشوارتر میکند و باعث میشود تا استعدادهای مختلفی در زمینههای مختلف هدر بروند چرا که در دوران طلایی خود قرار دارند و اگر این دوران طلایی بگذرد دیگر نمیتوانند به همان سطح عالی استعداد خود را نشان بدهند.
با این حال راهکارهایی وجود دارد که میتواند به حفظ تعادل روانی کمک کند. اولین قدم پذیرش شرایط و تمرکز بر چیزهایی است که هنوز قابل کنترل هستند مانند حفظ آمادگی بدنی در حد امکان، تنظیم برنامه تمرینی شخصی و مراقبت از سلامت ذهن. تکنیکهایی مثل تجسم ذهنی مسابقه، تمرینات تنفس و هدفگذاری کوتاهمدت میتواند حس پیشرفت را زنده نگه دارد. همچنین ارتباط با مربی یا روانشناس ورزشی، حتی بهصورت آنلاین، نقش مهمی در کاهش احساس تنهایی و ناامیدی دارد.
مهمتر از همه ورزشکار باید بداند که افت موقت عملکرد بخشی طبیعی از چنین شرایطی است. بازگشت به اوج زمان میبرد، اما با حفظ پیوستگی ذهنی و باور به مسیر این بازگشت کاملاً امکانپذیر است.