در شرایطی که شهرها هدف بمباران دشمن قرار میگرفتند و زیرساختهای کلیدی انرژی و حملونقل با تهدید جدی مواجه بودند، بازار داخلی نهتنها دچار آشفتگی نشد بلکه سطح عرضه کالاهای اساسی در وضعیت مطلوبی قرار داشت. این ثبات، بیش از هر چیز، حاصل تداوم تولید داخلی، مدیریت کارآمد ذخایر راهبردی و هماهنگی میان بخشهای مختلف اقتصادی و دولت است. نکته قابل توجه آن است که در طول این دوره، نشانهای از کمبود کالا مشاهده نشده و حتی در برخی موارد، افزایش ساعات کاری مانند نانواییها و برخی صنوف، به تقویت حس اعتماد و آرامش روانی بازار کمک کرده است. یکی از مهمترین عوامل حفظ ثبات اقتصادی در این دوره، حضور مستمر و فعال تولیدکنندگان در صحنه بوده است. درحالیکه تهدیدات و تخریب زیرساختها میتوانست به توقف یا کاهش تولید منجر شود، بسیاری از واحدهای تولیدی به فعالیت خود ادامه دادند. این پایداری در بخشهای مختلف، از صنایع غذایی گرفته تا انرژی، نقش کلیدی در جلوگیری از اختلال در زندگی روزمره مردم داشت. بیش از ۸۵ درصد امنیت غذایی کشور بر پایه تولید داخلی استوار است؛ مزیتی راهبردی که در شرایط بحران، اهمیت آن دوچندان میشود. کشاورزان و فعالان صنایع غذایی نیز تلاش کردند تا چرخه تولید را بدون وقفه حفظ کنند. این تلاشها، از بروز کمبود کالا در بازار جلوگیری کرد. در کنار نقشآفرینی بخش خصوصی، دولت نیز با اتخاذ تصمیمات سریع و هدفمند، زمینه تداوم فعالیتهای اقتصادی را فراهم آورد. تسهیل در تامین مواد اولیه، تسریع در ترخیص کالاها، تخصیص ارزی و حمایت از تولیدکنندگان، ازجمله اقداماتی بود که به پایداری تولید کمک کرد.
حفظ پایداری مالی دولت
بازدیدهای نظارتی رئیسجمهور و وزرا در ایام جنگ و در این روزها که در آتشبس موقت دوهفتهای بهسر میبریم، نشاندهنده تمرکز دولت بر مدیریت دقیق شرایط و رفع گلوگاههای احتمالی است. شنبه هفته جاری رئیس جمهور از وزارت صنعت، معدن و تجارت بازدید کرد و روند تولید و توز یع مورد بررسی قرار گرفت. دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور در ادامه بازدیدهای نظارتی و میدانی خود دیروز با حضور در سازمان برنامه و بودجه کشور و سه وزارتخانه نفت، نیرو و جهادکشاورزی، از نزدیک در جریان روند فعالیتها، چالشها و اقدامات صورتگرفته در شرایط ویژه کشور قرار گرفت. این بازدیدها با هدف ارزیابی دقیق عملکرد دستگاههای اجرایی در مقطع حساس کنونی، بهویژه در پی تهاجمات اخیر آمریکا و رژیمصهیونیستی و آثار آن بر زیرساختها و منابع ملی، انجام شد.
رئیسجمهور همچنین دستورات لازم را برای استمرار خدمترسانی مطلوب به مردم و نیز جبران خسارات و رفع موانع موجود صادر کرد. پزشکیان ابتدا به سازمان برنامه و بودجه کشور رفت و با تمرکز بر ابعاد اجرایی قانون بودجه، نحوه تأمین و تخصیص منابع در شرایط خاص کشور را مورد بررسی دقیق قرار داد. پزشکیان بر ضرورت ارتقای کارآمدی نظام تخصیص منابع و حفظ پایداری مالی دولت تأکید کرد. حوزه انرژی، بهعنوان یکی از اصلیترین اهداف حملات دشمن، نقش تعیینکنندهای در تابآوری اقتصاد ایفا کرد. با وجود خسارات واردشده به برخی تأسیسات نفت، گاز و برق، روند تأمین انرژی برای بخشهای مختلف، ازجمله خانگی و صنعتی، بدون اختلال جدی ادامه یافت. رئیسجمهور در ادامه بازدیدهای خود با حضور در وزارت نفت، گزارشی از میزان خسارات وارده به منابع و تأسیسات نفت و گاز کشور در پی حملات اخیر دریافت کرد.
پزشکیان تصریح کرد: با وجود شرایط خطیر و تهدیدات گسترده، تداوم تأمین انرژی و عدم بروز کمترین اختلال در زندگی مردم، مرهون مجاهدت، تخصص و برنامهریزی دقیق مدیران، مهندسان و کارکنان این حوزه است. وی این تلاشها را حماسهای بزرگ و ماندگار توصیف کرد و افزود: کارکنان این وزارتخانه در سختترین و خطرناکترین شرایط، از خدمترسانی دست نکشیدند. وزیر نفت نیز ضمن قدردانی از حمایتها و هدایتهای رئیسجمهور، دستاوردهای حاصلشده را نتیجه مدیریت کلان و پشتیبانی مستمر دولت دانست.
مدیریت بحران در حوزه آب و برق
دکتر پزشکیان سپس به وزارت نیرو رفت و پس از دریافت گزارشهای تخصصی، از اقدامات این وزارتخانه در مدیریت بحران آب و برق در دوره جنگی تقدیر کرد. رئیسجمهور با اشاره به تخریب بخشی از زیرساختهای این بخش براثر حملات دشمن، تأکید کرد: بازسازی سریع و جلوگیری از بروز اختلال گسترده در خدمات عمومی، نشاندهنده توان فنی و روحیه جهادی مجموعه وزارت نیروست. پزشکیان با تأکید بر اهمیت مدیریت مصرف، از عموم مردم خواست در شرایط خاص کشور، همکاری بیشتری در صرفهجویی آب و برق داشته باشند و گفت: اگرچه تمهیدات لازم اندیشیده شده است، اما شرایط جنگی اقتضائات ویژهای دارد و مشارکت عمومی در این زمینه ضرورتی انکارناپذیر است.
تأمین پایدار کالاهای اساسی
امنیت غذایی، یکی از مهمترین ابعاد پایداری اقتصادی در شرایط جنگی است، البته فقط حدود ۱۵درصد از نیازهای غذایی از طریق واردات تأمین میشود. بااینحال رئیسجمهور در چهارمین بازدید نظارتی خود به وزارت جهادکشاورزی رفت. براساس گزارش این وزارتخانه، در طول دوره بحران، هیچگونه کمبود یا نایابی در اقلام اساسی مورد نیاز مردم مشاهده نشده و نظام توزیع با ثبات و کارآمدی عمل کرده است. رئیسجمهور نیز ضمن قدردانی از تلاشهای این وزارتخانه در مدیریت زنجیره تأمین، تولید و توزیع کالاهای اساسی، دستورات لازم را برای استمرار این روند و تقویت امنیت غذایی کشور صادر کرد.
دیپلماسی کشاورزی با همسایگان
پزشکیان در حاشیه بازدید از وزارت جهادکشاورزی گفت: ما برای خدمت به مردم، با قدرت و با تمام وجود ایستادهایم و تلاش خواهیم کرد که کمبودها، کسریها و خرابیهایی را که در جنگ ایجاد شده با این همدلی و وفاقی که وجود دارد و با یک زبان و نگاه مشترک، با رهبری آیتالله سیدمجتبی حسینیخامنهای، رفع کنیم و بر همه این مشکلات غلبه کنیم. او بر ضرورت حضور و نقشآفرینی اصناف و اتحادیههای کشاورزی در تامین امنیت غذایی در کنار دولت تاکید کرد و افزود: در ایام جنگ اصناف و بخش خصوصی احساس مسئولیت کردند و به میدان آمدند و در کنار دولت و مردم ایستادند تا به معیشت مردم کمترین خدشهای وارد نشود. دکتر پزشکیان بر استفاده از ظرفیت تجاری منطقه اوراسیا تاکید کرد و گفت: همکاریهای تجاری دوجانبه، چندجانبه و منطقهای در اوراسیا را باید افزایش دهیم، حذف نظام تعرفه تجاری در این منطقه، یک مزیت نسبی بسیار موثر در کاهش قیمت کالاهاست. وی بر ضرورت توسعه همکاری و دیپلماسی کشاورزی با همسایگان تاکید کرد و گفت: با توجه به شرایطی بحرانی جنگ، فرآیندهای بستهبندی و توزیع کالاهای اساسی مثلا در توزیع گوشت مرغ و تخممرغ، با نظارت و تایید دامپزشکی مورد بازبینی قرار بگیرد تا روند عرضه تسهیل و تسریع شود.
ذخایر مناسب کالاهای اساسی
غلامرضا نوری، وزیر جهادکشاورزی نیز در این دیدار با اشاره به اینکه برخی انبار کالاهای اساسی مورد هدف حمله دشمن قرار گرفت، گفت: بنیه امنیت غذایی کشور بسیار محکم است و با این حملات خدشهای به آن وارد نمیشود. وی به ذخایر مناسب کالاهای اساسی در انبارهای راهبردی واحتیاطی اشاره کردوگفت: تولیدکنندگان، تامینکنندگان و توزیعکنندگان بخش کشاورزی در طول جنگ با عزم ملی پای کار امنیت غذایی کشور آمدند و اصناف و اتحادیهها هم همراهی کردند. و