باباچاهی پست‌مدرنیته را به‌ خوبی درک کرده بود

چهره ماندگار نقد ادبی کشور در نشست نقد و بررسی آثار و اشعار استاد علی باباچاهی که به تازگی درگذشته است خطاب به اعضای انجمن ملی منتقدان ادبی اظهار داشت:آنچه باباچاهی در شعر هایش گفته تقلید و تاثیر از کتابهای پست‌ مدرن دیگر نیست.بلکه باباچاهی پست‌مدرنیته را به خوبی فهمیده بود و به خوبی در شعرش اجرا می‌کرد.

استاد عبد العلی دست غیب ضمن خوانش اشعاری از مجموعه‌های «فقط از پریان دریایی زخم زبان نمیخورد»، «پیکاسو در آب‌های خلیج فارس» و...از سروده های بابا چاهی با تاکید بر لزوم توصیف فضایی که شاعر ایجاد کرده است برای نقد موثر آن آثار گفت: متاسفانه ما بیش از آن‌که شاعران و شعر آنها را بشناسیم به سراغ مقام و مسلک آنها می‌رویم. اما باید توجه داشت خوب بودن یک شعر به این نکته بستگی دارد که آیا ما خودمان هم در جریان فضای آن شعر قرار گرفته‌ایم یا خیر!

وی افزود: گاه فضای شعرها کمیک، گاه جدی و گاه تغزلی است. اگر این فضا را نشناسیم و المان‌های آن‌ را در نظر نگریم متوجه ظرایف شعر نمیشویم به عبارت دیگر به قول سهراب سپهری که می‌گوید «چشم‌ها را باید شست، جور دیگر باید دید» ما نیز با این دیدگاه باید به سراغ شعر برویم.

نویسنده و منتقد ادبی معاصر به حال و هوای شعر های باباچاهی تا اواخر دهه ۷۰ اشاره و تصریح کرد: تا آن موقع فضای شعرهای باباچاهی در حال و هوای شعر نیمایی است اما از آن زمان به بعد دچار تحول می‌شود و به فضایی جدید در شعر روی می‌آورد. در حقیقت واژگان، مجموعه روابط حاکم بر فضای شعر او،طرز چیدن کلمات و نحوه ورود به شعر تغییر کرده است.

نویسنده مجموعه نفیس"از دریچه نقد" در ۵ جلد در ادامه با اشاره به قطعه شعر هیچ از سروده های بابا چاهی خاطر نشان کرد:او در شعرها یش اشاره‌ هایی به ضرب‌المثل ها و قصه‌های عامیانه دارد و آشنایی‌ اش با ادبیات کلاسیک در شعرهایش، خودش را نشان می‌دهد.

پیشکسوت فرهنگی فارس یاد آور شد: در این شعر میخوانیم «هیچِِ هیچ از هیچ بهتر است» اما باید توجه داشت که در واقعیت ما نمی‌توانیم هیچ‌ها را کنار هم بگذاریم و با هم جمع کنیم.انسان نمی‌تواند برافزودگی بی‌پایان هیچ‌ها را تحمل کند؛ اما در زبان و بازی با کلمات آنچه میخواهیم میگوییم. اما آیا آنچه میگوییم همان طور است که می‌خواهیم و دیگران نیز آن‌را به درستی درک می‌کنند؟

دست غیب با اشاره جنبه شعریت مجموعه شعر «فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی‌خورد» بابا چاهی را بیشتر از مجموعه شعر «پیکاسو در آب‌های خلیج فارس» و وجه نظری مجموعه شعر «پیکاسو در آب‌های خلیج فارس» محسوس‌تر خواند و گفت: اگر در شعرهای باباچاهی دقت کنیم متوجه میشویم که شعر او به هیچ‌وجه معناگریز نیست و همان درد ها، گرفتاریها و مشکلاتی را که انسان امروز در دنیای امروز با آنها روبروست در پشت فرم جدیدشعرهایش پنهان است.

چهره ماندگار نقد ادبی کشور با بیان این که "وقتی از جامعه سنتی به جامعه مدرن میرویم دیگر نمیتوانیم با گرز رستم به مبارزه بپردازیم و به ابزار آن دوران نیاز داریم" و اینکه گیرایی از ویژگی‌های شعر باباچاهی است توضیح داد:مشخصه نخست شعر باباچاهی پراکندگی عبارات شعر اوست؛ اما پشت این عبارات معنای اصلی منتقل میشود. همچنین اشارات بومی در شعرش وجود دارد. البته منطق او منطق واژگون آنهاست.اشاره به متلها، قصه‌های عامیانه و گروتسک دیگر ویژگی شعر اوست.

چهره ماندگار فرهنگی فارس در پایان با تاکید بر این که "ما در طول زبان و در طول مدرنیته گرفتاریم" ،اظهار داشت: زمینه طنز دیگر عنصر سازنده شعر باباچاهی است.بطور کلی بعنوان خواننده احساس می‌کنم آنچه بابا چاهی در شعرش می‌گوید تقلید و تاثیر از کتابهای پست مدرن دیگر نیست.بلکه بابا چاهی پست مدرنیته را به خوبی فهمیده است و به خوبی در شعرش اجرا میکند. به نظرم بقیه شعرهای باباچاهی نیز ادامه همان چیزی خواهد بود که در این دو مجموعه ذکر شده آمده است.

گفتنی است استاد علی باباچاهی نویسنده و شاعر،‌ منتقد و پژوهشگر ادبی و فعال مطبوعاتی متولد ۲۰ آبان ۱۳۲۱ در شهرستان کنگان استان بوشهر، متوفای ۴ اسفند ۱۴۰۴ در ۸۳ سالگی، پیشکسوت فرهنگی استان بوشهر و از دانش آموختگان دانشکده ادبیات دانشگاه پهلوی شیراز ،نویسنده دهها عنوان کتاب و صاحب دفاتر شعری فراوان و مقالات ادبی منتشر شده از ۵۰ سال اخیر تاخ سال جاری بود.