گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
سدسازی ایرانی؛ نماد خودباوری
صنعت سدسازی ایران یکی از حوزههایی است که تحولات آن پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تصویری روشن از تغییر مسیر توسعه در کشور ارائه میدهد. صنعتی که پیش از انقلاب، بهشدت وابسته به شرکتها و فناوریهای خارجی بود اما امروز نهتنها به خودکفایی کامل در طراحی و اجرا رسیده بلکه در رتبههای تکرقمی جهان قرار دارد و پروژههایی را در خارج از مرزها نیز به سرانجام رسانده است.
کشوری با اقلیم خشک و نیمهخشک، بارندگی نامتوازن و جمعیت رو به رشد، ناگزیر از مدیریت منابع محدود آب بوده و سدسازی بهعنوان یکی از ابزارهای کلیدی مدیریت منابع آب، تولید برق و توسعه کشاورزی مطرح شد. بررسی روند تاریخی این صنعت نشان میدهد که ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی مسیر قابلتوجهی را از وابستگی به شرکتهای خارجی تا دستیابی به توان داخلی پیموده است. سدسازی مدرن در ایران بهطور جدی از دهه ۱۳۳۰ شمسی آغاز شد. پیش از انقلاب اسلامی، این صنعت در مرحلهای ابتدایی قرار داشت و وابستگی قابلتوجهی به دانش و اجرای خارجی در آن دیده میشد. آمارها نشان میدهد فقط حدود دو دهه پیش از انقلاب، ۱۴ سد بزرگ در کشور ساخته شد که همه آنها با کمک مهندسان و مشاوران خارجی اجرا شده بودند و نشان از وابستگی ایران به کشورهای دیگر داشت. بررسیها نشان میدهد تا پیش از سال ۱۳۵۷، توسعه زیرساختهای آبی در ایران بسیار محدود بوده است. اگرچه در دهههای ۳۰ و ۴۰ شمسی برخی سدهای مهم احداث شد اما این پروژهها نهتنها از نظر تعداد قابل توجه نبودند بلکه از منظر فنی نیز کاملا به خارج وابسته بودند.سدهایی مانند دز، کرج (امیرکبیر)، سفیدرود و لار از مهمترین پروژههای آن دوره بهشمار میروند؛ پروژههایی که طراحی، محاسبات، تجهیزات و حتی مدیریت اجرایی آنها عمدتا توسط شرکتهای خارجی انجام میشد. در آن مقطع، نقش مهندسان ایرانی به فعالیتهای محدود اجرایی یا نظارتی خلاصه میشد و انتقال دانش فنی بهصورت ساختاریافته شکل نگرفته و به همین دلیل، سدسازی بهعنوان یک «صنعت ملی» در کشور تعریف نشده بود.سد دز یکی از سدهای مهم قبل از انقلاب اسلامی است که روی رودخانه دز، توسط یک کنسرسیوم ایتالیایی ساخته شد. احداث این سد در سال ۱۳۳۸ شمسی آغاز و درسال۱۳۴۱ پایان یافت. مطالعات اولیه سد لتیان نیز ازسال۱۳۳۸ برای تأمین آب و برق منطقه تهران شروع شد و در سال ۱۳۴۶ به بهرهبرداری رسید که مهندسان مشاور سد، الکساندر گیپ و پیمانکار نیز شرکت فرانسوی ساسر و دستگاه بهرهبرداری از سد نیز شرکت آب منطقهای تهران بود.همچنین سد شهید عباسپور (کارون ۱) از اولین سدهای ساختهشده برروی رودخانه کارون است که ساخت بدنه آن درسال۱۳۴۴ آغازوتاسال۱۳۵۴ ادامه داشت. سد شهید عباسپور با هدف تامین آب مورد نیاز زمینهای کشاورزی، تامین آب شرب و صنعت، کنترل سیلابهای رودخانه کارون و تولید انرژی برق از سال ۱۳۵۶ مورد بهرهبرداری قرار گرفت؛ با این حال طراح و مشاور سد شرکت هارزا آمریکایی و پیمانکار آن شرکت ساسر بوده است. درمجموع، کل سدهای کشور در زمان پیروزی انقلاب اسلامی ۱۹ سد ملی در کشور بود که باهدف ذخیره منابع آبی وافزایش تولید کشاورزی احداث شده بودند.با این حال،این روندازنظر مهندسی و فناوری بهطور عمده، سدسازی متکی به خارج بود و شبکه گسترده شرکتهای مهندسی داخلی هنوز شکل نگرفته بود.
شکلگیری توان بومی
پس ازپیروزی انقلاب اسلامی وبهویژه در دهه۱۳۶۰،باوجودجنگ تحمیلی وتحریمها، رویکردکشور درحوزه زیرساختهای حیاتی تغییر کرد. مدیریت منابع آب به یکی از اولویتهای اصلی تبدیل شد و سدسازی بهعنوان یک صنعت راهبردی و خودکفایی صنعتی و توسعه زیرساختی در دستور کار قرار گرفت. نتیجه این رویکرد، جهشی کمسابقه در توسعه کمی و کیفی سدها بود؛ این رشد، ایران را به یکی از بازیگران اصلی سدسازی در منطقه خاورمیانه تبدیل کرده است.
حضور ایران در بازارهای جهانی
یکی از نشانههای بلوغ فنی یک صنعت، حضور در بازارهای بینالمللی است. در دهههای اخیر شرکتهای ایرانی در پروژههای سدسازی و نیروگاهی خارج از کشور نیز مشارکت داشتهاند؛ موضوعی که نشانه صادرات خدمات فنی و مهندسی است. این حضور بیانگر انتقال تجربههای داخلی به خارج و تلاش برای کسب سهمی از بازار منطقهای بوده است.
افتتاح پروژه سد و نیروگاه اومااویا در سریلانکا، یکی از نمونههای موفق حضور کشورمان در بازارهای بینالمللی محسوب میشود. متخصصان ایرانی با صدور و انتقال دانش و خدمات فنی و مهندسی به کشور سریلانکا، امکان آغاز فعالیت شرکتهای سریلانکایی در امور مهندسی صنعت آب و برق را فراهم کردند که این مسأله مورد تقدیر رئیسجمهور این کشور نیز قرار گرفت. شرکتهای ایرانی همچنین پروژههایی در شمال کشور عراق در دست ساخت دارند. با این حال باید تاکید کرد که صادرات خدمات فنی و مهندسی صنعت آب و برق ایران در بیش از ۱۸ کشور دنیا در حال انجام است. در عین حال هماکنون ۷۰ درصد صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور مربوط به صنعت آب و برق است.
مشارکت ایران در ساخت مرتفعترین سد جهان نیز یکی دیگر از عرصههای حضور ایران در پروژههای سدسازی جهان است. مهندسان ایرانی با پیشبرد پروژه بلندترین سد جهان در تاجیکستان و طرحهای فناورانه در سراسر جهان، توان فنی و تخصص خود را اثبات کردهاند.
نیروگاههای برقآبی متصل به سدها بخشی از شبکه انرژی کشور را تأمین کردهاند. این ظرفیتها به توسعه صنعتی و تأمین انرژی کمک کردهاند. همچنین یکی از کارکردهای کلیدی سدها، تولید برقآبی است؛ برقی پاک، تجدیدپذیر و کمهزینه که نقش مهمی در پایداری شبکه برق کشور دارد. نیروگاههای برقآبی به عنوان منابع انرژی پاک و تجدیدپذیر با در اختیار داشتن سهم ۱۵ درصدی ظرفیت برق کشور و سهم حداقل ۵ درصدی در تأمین انرژی کشور، نقش بسزایی در تولید انرژی در زمان پیک مصرف دارند.
خودکفایی کامل در زنجیره سدسازی
نگاهی تاریخی به صنعت سدسازی در ایران نشان میدهد این حوزه ازیک فعالیت محدود ووابسته پیش ازانقلاب، به صنعتی گسترده با توان مهندسی داخلی تبدیل شده است. ساخت تنها۱۹ سد پیش از انقلاب در مقابل احداث صدها سد پس از آن، نشانهای از جهش زیرساختی کشور است. دستیابی به خودکفایی نسبی، شکلگیری شرکتهای تخصصی، افزایش ظرفیت ذخیره آب و تولید برقآبی، و حضور در پروژههای خارجی از جمله دستاوردهای مهم این روند بهشمار میرود.
مهمترین تفاوت سدسازی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با دوره قبل، دستیابی به خودکفایی کامل در تمام مراحل پروژه از مطالعات اولیه تا بهرهبرداری است. پیمانکاران ایرانی اکنون قادرند پروژههای عظیم سدسازی را بدون اتکا به شرکتهای خارجی اجرا کنند. عملیات پیچیدهای مانند حفاریهای عمیق، بتنریزی حجیم، آببندی، احداث تونلهای انحراف آب و نصب تجهیزات، همگی توسط نیروهای داخلی انجام میشود. در حوزه ساخت تجهیزات نیز وابستگی به خارج به حداقل رسیده است. توربینها، ژنراتورها، دریچهها، شیرآلات وسیستمهای کنترلی نیروگاههای برقآبی،امروز عمدتا درداخل کشور تولید یا مونتاژ میشوند. این موضوع نقش مهمی در کاهش ارزبری پروژهها داشته است. امروزه۹۵ درصد نیازهای داخلی کشور در حوزه سدسازی و نیروگاه در داخل کشور تامین میشود و ایران جزو چهار کشور بزرگ در این حوزه است.
۵۰۰ سد پس از انقلاب اسلامی ساخته شد
آمارها نشان میدهد که بعد از انقلاب، حدود ۵۰۰ سد در اندازههای مختلف (شامل ۱۸۰ سد بزرگ و ۳۲۰ سد کوچک) و ظرفیت ذخیرهسازی مخازن به حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب آب توسط متخصصان داخلی ساخته شد. در همین دوره، شبکهای از شرکتهای پیمانکاری، مشاوران و تولیدکنندگان تجهیزات شکل گرفت. در کمتر از سه دهه پس از انقلاب، حدود ۲۰۰ شرکت پیمانکاری، ۷۰ شرکت مشاور و دهها مجموعه تولیدکننده تجهیزات مرتبط با نیروگاههای برقآبی و سازههای آبی ایجاد شدند. این توسعه ساختاری باعث شد دانش فنی بهتدریج بومی شود و وابستگی به خارجیها کاهش یابد.
نمونه پروژههای شاخص این دوره، سد کرخه است که با اهدافی همچون کنترل سیلاب، آبیاری و تولید برق در سال ۱۳۸۰ به بهرهبرداری رسید.چنین پروژههایی نشاندهنده توان اجرایی داخلی درساخت سدهای چندمنظوره وبزرگ بودند. ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزه سدسازی به سطح بالایی از خودکفایی از طراحی، ساخت و بهرهبرداری از هر نوع سدی با هر مشخصات فنی دست پیدا کرد؛ موضوعی که تا پیش از انقلاب حتی در کوچکترین سازهها، بدون حضور و مشاوره خارجیها امکانپذیر نبود. امروز کشورمان را به یکی ازکشورهای پیشرو جهان در این عرصه تبدیل کرده است.
شکلگیری توان بومی
پس ازپیروزی انقلاب اسلامی وبهویژه در دهه۱۳۶۰،باوجودجنگ تحمیلی وتحریمها، رویکردکشور درحوزه زیرساختهای حیاتی تغییر کرد. مدیریت منابع آب به یکی از اولویتهای اصلی تبدیل شد و سدسازی بهعنوان یک صنعت راهبردی و خودکفایی صنعتی و توسعه زیرساختی در دستور کار قرار گرفت. نتیجه این رویکرد، جهشی کمسابقه در توسعه کمی و کیفی سدها بود؛ این رشد، ایران را به یکی از بازیگران اصلی سدسازی در منطقه خاورمیانه تبدیل کرده است.
حضور ایران در بازارهای جهانی
یکی از نشانههای بلوغ فنی یک صنعت، حضور در بازارهای بینالمللی است. در دهههای اخیر شرکتهای ایرانی در پروژههای سدسازی و نیروگاهی خارج از کشور نیز مشارکت داشتهاند؛ موضوعی که نشانه صادرات خدمات فنی و مهندسی است. این حضور بیانگر انتقال تجربههای داخلی به خارج و تلاش برای کسب سهمی از بازار منطقهای بوده است.
افتتاح پروژه سد و نیروگاه اومااویا در سریلانکا، یکی از نمونههای موفق حضور کشورمان در بازارهای بینالمللی محسوب میشود. متخصصان ایرانی با صدور و انتقال دانش و خدمات فنی و مهندسی به کشور سریلانکا، امکان آغاز فعالیت شرکتهای سریلانکایی در امور مهندسی صنعت آب و برق را فراهم کردند که این مسأله مورد تقدیر رئیسجمهور این کشور نیز قرار گرفت. شرکتهای ایرانی همچنین پروژههایی در شمال کشور عراق در دست ساخت دارند. با این حال باید تاکید کرد که صادرات خدمات فنی و مهندسی صنعت آب و برق ایران در بیش از ۱۸ کشور دنیا در حال انجام است. در عین حال هماکنون ۷۰ درصد صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور مربوط به صنعت آب و برق است.
مشارکت ایران در ساخت مرتفعترین سد جهان نیز یکی دیگر از عرصههای حضور ایران در پروژههای سدسازی جهان است. مهندسان ایرانی با پیشبرد پروژه بلندترین سد جهان در تاجیکستان و طرحهای فناورانه در سراسر جهان، توان فنی و تخصص خود را اثبات کردهاند.
نیروگاههای برقآبی متصل به سدها بخشی از شبکه انرژی کشور را تأمین کردهاند. این ظرفیتها به توسعه صنعتی و تأمین انرژی کمک کردهاند. همچنین یکی از کارکردهای کلیدی سدها، تولید برقآبی است؛ برقی پاک، تجدیدپذیر و کمهزینه که نقش مهمی در پایداری شبکه برق کشور دارد. نیروگاههای برقآبی به عنوان منابع انرژی پاک و تجدیدپذیر با در اختیار داشتن سهم ۱۵ درصدی ظرفیت برق کشور و سهم حداقل ۵ درصدی در تأمین انرژی کشور، نقش بسزایی در تولید انرژی در زمان پیک مصرف دارند.
خودکفایی کامل در زنجیره سدسازی
نگاهی تاریخی به صنعت سدسازی در ایران نشان میدهد این حوزه ازیک فعالیت محدود ووابسته پیش ازانقلاب، به صنعتی گسترده با توان مهندسی داخلی تبدیل شده است. ساخت تنها۱۹ سد پیش از انقلاب در مقابل احداث صدها سد پس از آن، نشانهای از جهش زیرساختی کشور است. دستیابی به خودکفایی نسبی، شکلگیری شرکتهای تخصصی، افزایش ظرفیت ذخیره آب و تولید برقآبی، و حضور در پروژههای خارجی از جمله دستاوردهای مهم این روند بهشمار میرود.
مهمترین تفاوت سدسازی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با دوره قبل، دستیابی به خودکفایی کامل در تمام مراحل پروژه از مطالعات اولیه تا بهرهبرداری است. پیمانکاران ایرانی اکنون قادرند پروژههای عظیم سدسازی را بدون اتکا به شرکتهای خارجی اجرا کنند. عملیات پیچیدهای مانند حفاریهای عمیق، بتنریزی حجیم، آببندی، احداث تونلهای انحراف آب و نصب تجهیزات، همگی توسط نیروهای داخلی انجام میشود. در حوزه ساخت تجهیزات نیز وابستگی به خارج به حداقل رسیده است. توربینها، ژنراتورها، دریچهها، شیرآلات وسیستمهای کنترلی نیروگاههای برقآبی،امروز عمدتا درداخل کشور تولید یا مونتاژ میشوند. این موضوع نقش مهمی در کاهش ارزبری پروژهها داشته است. امروزه۹۵ درصد نیازهای داخلی کشور در حوزه سدسازی و نیروگاه در داخل کشور تامین میشود و ایران جزو چهار کشور بزرگ در این حوزه است.
۵۰۰ سد پس از انقلاب اسلامی ساخته شد
آمارها نشان میدهد که بعد از انقلاب، حدود ۵۰۰ سد در اندازههای مختلف (شامل ۱۸۰ سد بزرگ و ۳۲۰ سد کوچک) و ظرفیت ذخیرهسازی مخازن به حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب آب توسط متخصصان داخلی ساخته شد. در همین دوره، شبکهای از شرکتهای پیمانکاری، مشاوران و تولیدکنندگان تجهیزات شکل گرفت. در کمتر از سه دهه پس از انقلاب، حدود ۲۰۰ شرکت پیمانکاری، ۷۰ شرکت مشاور و دهها مجموعه تولیدکننده تجهیزات مرتبط با نیروگاههای برقآبی و سازههای آبی ایجاد شدند. این توسعه ساختاری باعث شد دانش فنی بهتدریج بومی شود و وابستگی به خارجیها کاهش یابد.
نمونه پروژههای شاخص این دوره، سد کرخه است که با اهدافی همچون کنترل سیلاب، آبیاری و تولید برق در سال ۱۳۸۰ به بهرهبرداری رسید.چنین پروژههایی نشاندهنده توان اجرایی داخلی درساخت سدهای چندمنظوره وبزرگ بودند. ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزه سدسازی به سطح بالایی از خودکفایی از طراحی، ساخت و بهرهبرداری از هر نوع سدی با هر مشخصات فنی دست پیدا کرد؛ موضوعی که تا پیش از انقلاب حتی در کوچکترین سازهها، بدون حضور و مشاوره خارجیها امکانپذیر نبود. امروز کشورمان را به یکی ازکشورهای پیشرو جهان در این عرصه تبدیل کرده است.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
