برای درک عمیق تغییرات پیشرو، باید نگاهی دقیق به تفاوتهای بنیادین بین کنکور سال گذشته و سال جاری بیندازیم. در کنکور سراسری سال ۱۴۰۴، تاثیر سوابق تحصیلی با ضریب ۶۰ درصد اعمال شد. این روند براساس مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی و سند تحول بنیادین در سالهای گذشته اجرا میشد که طی آن، ۶۰ درصد از نمره کل داوطلب از نمرات امتحانات نهایی و ۴۰ درصد باقیمانده از آزمون کاغذی و تستی کنکور به دست میآمد. در آن ساختار، آزمون کتبی همچنان نقش تعیینکنندهای در تغییر رتبههای داوطلبان داشت و بسیاری از رقبای علمی در همان ساعات آزمون مشخص میشدند اما در سال آینده این روند تغییر میکند و با اعمال تاثیر قطعی سوابق پایه یازدهم و دوازدهم، آزمون کتبی کنکور از نقش «امتیازدهی مستقیم» خارج میشود.
محمدرضا پوردستمالچی، روانشناس و پژوهشگر آموزشی در گفتوگو با جامجم در توضیح میزان سوابق تحصیلی برای قبولی در آزمون میگوید: سال آینده میزان معدل دانشآموزان در پایه یازدهم ۲۰ درصد و در پایه دوازدهم ۴۰ درصد و امتحانات نهایی نیز ۴۰درصد تاثیرگذار خواهد بود.
تغییر ساختار برگزاری
یکی از مهمترین تغییرات در کنکور ۱۴۰۵، حذف فرآیند دومرحلهای است. امسال داوطلبان امکان شرکت در دو آزمون سراسری را داشتند و تراز بالاتر آنها ملاک گزینش قرار میگرفت. همچنین سازوکاری برای آزمون فرهنگیان پیشبینی شده بود که به داوطلبان پس از اعلام نتایج اولیه، حق انتخاب بین ادامه مسیر دانشجو معلمی یا انصراف و شرکت در انتخاب رشته آزمون سراسری را میداد اما در سال آینده، این رویکرد تغییر خواهد کرد.
پوردستمالچی توضیح میدهد: بهطورکلی درسال آینده دو آزمون برگزار میشود؛ یک آزمون در اردیبهشت ویژه فرهنگیان و یک آزمون سراسری برای ورود به دانشگاهها؛ بنابراین داوطلبان تنها یکبار فرصت شرکت در آزمون را دارند.
به گفته وی، افرادی که میخواهند در آزمون فرهنگیان شرکت کنند، همچون سال گذشته قبل از اعلام نتایج نهایی فرصت انتخاب رشته دارند و بعد از مشخص شدن نتیجه، یا میتوانند انصراف دهند و در آزمون سراسری انتخاب رشته کنند یا انصراف ندهند و همان دانشجومعلم را ثبتنام نمایند.
آنطور که این پژوهشگر آموزشی توضیح میدهد، چون سال آینده آزمون سراسری تنها یکبار برگزار میشود، دانشآموزان حتما باید در آزمونهای آزمایشی شرکت کنند. یعنی حتما هم تمرین تستی و هم تشریحی را انجام دهند. به این روش اصطلاحا «حل تمرین به شیوه آموزشی» گفته میشود که باید نیمی از تمرینات هفته تستی و نیمی تشریحی باشد.
شرایط عمومی و اختصاصی
علاوهبر تغییرات در شیوه سنجش، شرایط عمومی ثبتنام در کنکور ۱۴۰۵ نیز همچنان بر پایه اصول نظام جمهوری اسلامی ایران استوار است. داوطلبان باید علاوه بر اعتقاد به دین اسلام یا یکی از ادیان رسمی کشور و التزام عملی به قانون اساسی، به شکلی از سلامت جسمانی و روانی برخوردار باشند که مانعی در ادامه تحصیل آنها ایجاد نکند. همچنین، عدم محرومیت از تحصیل به دلایل کیفری یا انضباطی، از دیگر شروط حیاتی است.
در بخش شرایط اختصاصی، دارندگان مدرک دیپلم دوره چهارم متوسطه نظام جدید (شامل تمامی رشتههای نظری، فنی و حرفهای و کاردانش) و همچنین فارغالتحصیلان و دانشآموزان سال آخر دوره ششم متوسطه نظام قدیم، میتوانند در این آزمون شرکت کنند. نکته قابل توجه در این بخش، تاکید برفارغالتحصیلی تا تاریخ ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ است. این زمانبندی به داوطلبان فرصت میدهد تا اگر در امتحانات نهایی خرداد یا تیرماه موفق به کسب نمره مطلوب نشدهاند، در نوبت شهریورماه (نوبت دوم) اقدام به اصلاح نمرات خود کنند تا تاثیر مثبت آن را در نمره نهایی کنکور ۱۴۰۵ شاهد باشند.
دروس عمومی را جدی بگیرید
طبق مصوبه کنکور شورایعالی انقلاب فرهنگی مصوب سال ۱۴۰۲، در کنکور امسال دروس عمومی از کنکور حذف و سوالات کنکور تنها از دروس اختصاصی دهم، یازدهم و دوازدهم بود و از این پس نیز این روند ادامه خواهد داشت. این تغییرات سبب شد تا بسیاری از داوطلبان تصور کنند چون از دروس عمومی در کنکور سؤال طرح نمیشود، پس این دروس اهمیتی ندارند؛ در حالی که از این دروس همچنان در امتحانات نهایی سؤال طرح میشود.
پوردستمالچی تاکید میکند: علیرغم اینکه اکنون دروس عمومی از آزمون سراسری حذف شده و تنها در امتحانات نهایی میآیند اما ضریبشان همچنان به همان نسبت با اهمیت است. بنابراین دانشآموزان باید امتحانات نهایی را بسیار جدی بگیرند و برنامه مطالعاتی دروس عمومی را از همین حالا در برنامه خود قرار دهند.
علیرغم تصویب واجرای طرح تاثیرقطعی سوابق تحصیلی درکنکور۱۴۰۵همچنان این طرح میانکارشناسانحوزه آموزش محل بحث است. عدهای معتقدند بااجرای این طرح فشار روانی ناشی از«کنکور» به عنوان یک مانع بزرگ در پایان دوره متوسطه کاهش مییابد؛ زیرا داوطلبان میدانند که تلاشهای آنها در طول سه سال آخر متوسطه (بهویژه پایه دوازدهم) مستقیما به نتیجه نهایی منجر میشود اما عدهای نیز معتقدند به دلیل عدم برخورداری همه دانشآموزان از امکانات آموزشی مطلوب، این طرح میتواند عدالت آموزشی را نقض کند. در هرحال پوردستمالچی به داوطلبان توصیه میکند که به جای پرداختن و تمرکز بر روشهای مختلف گزینش، بر دروس خود تمرکز کنند و کیفیت درس خواندن خود را ارتقا دهند.
