۳ وعده همتی

با تشکیل جلسه هیات دولت، روز گذشته همتی توانست با کسب آرا، کرسی ریاست بانک مرکزی را دوباره به دست آورد. محمدرضا فرزین، رئیس‌کل سابق بانک مرکزی نیز در شصت‌و پنجمین جلسه مجمع عمومی بانک مرکزی با اشاره به ویژگی‌های خاص سال ۱۴۰۳ از منظر تحولات سیاسی و امنیتی، اظهار کرد: رویکرد اصلی بانک مرکزی در این دوره، همکاری نزدیک و هماهنگ با دولت چهاردهم و حرکت در کنار آن برای اصلاح ساختار نظام بانکی کشور بود. در همین راستا، پس از ۱۶سال، کفایت سرمایه بانک‌ها در دولت چهاردهم به وضعیت مثبت رسید و رسیدگی به وضعیت بانک‌های ناتراز نیز به‌عنوان یکی از اقدامات مهم و مؤثر، در چارچوب دولت وفاق ملی دنبال شد.
همچنین سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی،  در این جلسه ضمن قدردانی از حمایت‌های رئیس‌جمهور، اقدامات دولت چهاردهم در زمینه رسیدگی به پرونده بانک آینده و ساماندهی نظام ارزی کشور را مثبت و اثرگذار ارزیابی کرد و گفت: بدون حمایت و پشتیبانی رئیس‌جمهور، تحقق این دستاوردها در حوزه بانک مرکزی و اصلاح وضعیت بانک‌های ناتراز امکان‌پذیر نبود. در ابتدای این نشست، اعضای مجمع عمومی بانک مرکزی گزارش‌هایی از عملکرد سال مالی ۱۴۰۳ ارائه کردند. این گزارش‌ها شامل بررسی «روند تحولات نرخ رشد نقدینگی»، «وضعیت دارایی‌های طلای بانک مرکزی»، «تحولات نقطه‌به‌نقطه شاخص کالاها و خدمات مصرفی»، «میزان تسهیلات قرض‌الحسنه پرداختی در حوزه ازدواج و فرزندآوری»، «تحولات تسهیلات شبکه بانکی»، «شاخص‌های کفایت سرمایه و سرمایه ثبتی بانک‌ها»، «ارزش صادرات کالاهای نفتی و غیرنفتی و میزان وصولی حاصل از آن» و همچنین «روند رشد اقتصادی سال ۱۴۰۳» بود.همچنین در این جلسه، درباره نحوه اجرای قانون جدید بانک مرکزی که از ابتدای سال ۱۴۰۳ لازم‌الاجرا شده است، تصمیم‌گیری و مقرر شد سازوکارها و رویه‌های اجرایی این قانون، در قالب یک کارگروه تخصصی با حضور کارشناسان و صاحب‌نظران تدوین و نهایی شود. در ادامه، سیاست‌های پولی و ارزی بانک مرکزی نیز مورد بررسی قرار گرفت و جمع‌بندی نهایی در این خصوص انجام شد. 
   
انتخاب و انتصاب همتی
رئیس کل بانک مرکزی پس از کسب رأی اعتماد از دولت و امضای حکم او توسط رئیس‌جمهور با حضور در ساختمان میرداماد در جلسه مشترک هیأت عالی و هیأت عامل بانک مرکزی حضور یافت. 
رئیس‌ کل جدید بانک مرکزی سه محور اصلی را به‌عنوان اهداف دوره جدید اعلام کرده است. نخست مهار تورم؛ هدفی که این ‌بار نه با ابزارهای مقطعی بلکه با کنترل رشد پایه پولی، مدیریت نقدینگی و محدود کردن تأمین مالی تورم‌زا دنبال خواهد شد. 
محور دوم کنترل نرخ ارز از مسیر برچیدن فساد و رانت ناشی از ارز چندنرخی است. شکاف مداوم میان نرخ‌های رسمی، نیمایی و بازار آزاد در سال‌های اخیر، نه‌تنها منابع ارزی را مستهلک کرده بلکه به موتور تولید رانت و تشدید تقاضای سفته‌بازانه بدل شده است. واکنش سریع بازار به انتصاب همتی نشان داد فعالان اقتصادی انتظار دارند او با تکیه بر تجربه گذشته، سمت کاهش تدریجی این شکاف و اصلاح ساختار بازار ارز حرکت کند؛ مسیری که البته هزینه‌های سیاسی و اقتصادی خاص خود را دارد.
محور سوم مدیریت ناترازی بانک‌ها و مهار اضافه‌برداشت از بانک مرکزی است؛ مسأله‌ای که امروز به یکی از کانون‌های اصلی رشد نقدینگی بدل شده است. اضافه‌برداشت بانک‌ها که در برخی برآوردها به صدها هزار میلیارد تومان می‌رسد، به‌معنای تزریق غیرمستقیم پول پرقدرت به اقتصاد است. همتی به‌صراحت اعلام کرده بدون انضباط بانکی، هیچ برنامه‌ای برای کنترل تورم به نتیجه نخواهد رسید. وی اولویت نخست بانک مرکزی در شرایط کنونی را ایجاد ثبات اقتصادی عنوان کرد و افزود: ایجاد ثبات متضمن کنترل تورم و مدیریت نرخ ارز خواهد بود. 
رئیس کل بانک مرکزی با تاکید بر ضرورت مدیریت ناترازی‌ها و جلوگیری از اضافه برداشت شبکه بانکی از منابع بانک مرکزی گفت: کشور در شرایط سختی است و فشار تحریم‌ها هم وجود دارد. لذا باید با کمک تمام خبرگان اقتصادی، نمایندگان مجلس و مسئولان، شرایط اقتصادی کشور را به ثبات برسانیم تا مردم به آرامش برسند. 
وی با اشاره به ظرفیت‌های خوب پیش‌بینی شده در قانون بانک مرکزی تاکید کرد: در این قانون اختیارات خوبی به بانک مرکزی واگذار شده است که می‌توان از آن برای بهبود شرایط استفاده کرد. 
   
لزوم تقویت ذخایر ارزی 
رئیس کل جدید بانک مرکزی با تاکید بر این‌که رشد نقدینگی نسبت به رشد اقتصادی عامل اصلی تورم است، گفت: هدفم یکپارچه‌سازی بازار ارز است. وی تصریح کرد: به مردم عزیز قول می‌دهم تمام تلاشم را می‌کنم تا ان‌شاءالله ثبات را در بازار ارز به‌وجود آورم و حتما هماهنگی بین بازارها را مدنظر خواهم داشت. بازار مالی یک بازار وسیع‌تر است و هماهنگی سیستم پولی با بازار سرمایه برقرار خواهد شد. همتی ادامه داد: ثبات و توسعه بازار سرمایه را جزو اهدافم قبلا هم گفته‌ام و اکنون تکرار می‌کنم حتما به بازار سرمایه کمک خواهم کرد. بنابراین برخورد با بانک‌های ناتراز_ که عامل مهم تورم در کشورمان هستند_ همچنین مدیریت یکپارچه ارز در شرایط تحریمی، بحث‌های مهمی هستند که ان‌شاءالله در روزهای آینده بیشتر با شما و مردم عزیز در مورد آنها صحبت خواهم کرد. رئیس کل بانک مرکزی گفت: از صرافی‌ها کمک گرفته می‌شود. چون آنها شبکه مویرگی عظیمی هستند که متأسفانه در حال حاضر از آنها غفلت شده و قرار است دوباره احیا شوند. همتی افزود: در مورد  فرآیند گزیر برای هر مؤسسه‌ای که باشد، یک ضوابطی تعیین شده هم در قانون بانک مرکزی هم مجوزهایی که از قوا گرفته شده است و من براساس همان‌ قوانین کار برخورد با مؤسسات و بانک‌های ناتراز را پیگیری خواهم کرد. وی افزود: خیلی از بانک‌های ما متاسفانه ناتراز هستند و این ناترازی تبدیل به اضافه برداشت از بانک مرکزی و نقدینگی مازاد در جامعه می‌شود و تورم را رقم می‌زند و در نهایت به افزایش نرخ ارز دامن می‌زند. وی افزود: نباید بگذاریم فاصله‌های قیمتی موجب نوسانات روزانه ارز و تورم کالاها شود. در حال حاضر قیمت‌های گوشت، مرغ، روغن و برنج در بازار به دلیل ترجیحی بودن ارز افزایش یافته است. وی درباره شرکت‌هایی که ارز خود را برنگردانده‌اند، گفت: مطمئن باشید همه را برمی‌گردانم؛ شک نکنید که برخورد خواهم کرد، تجربه نشان داده که اینها را پیگیری خواهم کرد و اگر کسی ارز خود را نیاورده باشد حتما برمی‌گرداند مگر این‌که نرخ‌ها را به‌قدری پایین آورده باشید که برای صادرکننده به‌صرفه نباشد که ارز را برگرداند .