پژوهش ، دغدغه ای که نمی توان نادیده گرفت

بهانه این نوشته البته برگزاری جشنواره تولیدات مراکز استان هاست که امسال پانزدهمین دوره اش در محمودآباد مازندران برگزار شد. جشنواره ای که از نظر گستردگی و دربرگیرندگی کاملا بی نظیر است.
کد خبر: ۱۳۷۲۵۱

اگر هر کدام از شبکه های استانی را تنها نمایشگر بخشی از فولکلور مردم آن منطقه بدانیم آنگاه متوجه می شویم که تلویزیون به نوعی محل «تضارب» فرهنگ قومهای ایرانی شده است و به معنی واقعی می توان هیات «ایرانی» امروز را در آن نه به تمام و کمال که به اندازه وسع خودمان ببینیم . به گفته معاون امور مجلس و استان ها ، هم اکنون 106شبکه رادیویی و تلویزیونی به 31 زبان فراملی برنامه تولید و پخش می کنند که سهم استان ها شامل 28 شبکه سیمای استانی ، 30 شبکه رادیویی ، 7 رادیوی شهری ، 5 سیمای محلی و 3 رادیوی محلی است که در سال 85 در بخش صدا بیش از 100هزار ساعت برنامه تولید و 70هزار دقیقه برنامه از شبکه ها پخش شد.



با سیاست تازه تلویزیون که رویکردی کاملا جدی به پخش سریال های مراکز استان ها آن هم در وقت طلایی شبکه های سراسری است می توان پی برد که آرام آرام جایگاه «مغفول» شبکه های استانی در سطح شبکه های سراسری بازشناسانده می شود. موضوعی که به تنهایی همان قدر خوب و خجسته است که می تواند اسباب دلمشغولی را فراهم کند. آیا سطح کیفی این آثار به «چیزی» که واقعا در خور آن هستند ارتقا یافته است؛ البته جواب به این سوال این می تواند باشد که «کیفیت» یک «روند» است که در تعامل با تجربه های دیگران و صدالبته با گذشت زمان به دست می آید. بدیهی است که ما در یک دوره آزمون و خطا به سر می بریم که وجود رویدادهای فرهنگی مثل همین جشنواره تولیدات مراکز می تواند کاتالیزوری باشد که درصد «خطاها» به حداقل برسد.اما برای مخاطب بی حوصله و هوشمند تلویزیون که حالا قدرت انتخاب هم دارد و می تواند برای رفع احتیاجاتش گزینه های دیگری را انتخاب کند چه می شود کرد؛ کم هزینه ترین و کوتاه ترین راه کدام است؛ وقتی ما به اغلب آثار داستانی تلویزیونی مراکز استانی نگاه می کنیم میل به «همانندسازی» با مرکز به خوبی در آنها دیده می شود ، نقطه ضعفی که بیشتر این آثار را به کپی های دست چندم آثار مرکز تبدیل کرده است . دکتر مجید شاه حسینی رفع این معضل بزرگ برنامه سازان مراکز را تامل بر داشته های قومی و بومی مناطق مختلف می داند و می گوید: «مطمئن باشید مهمترین برگ برنده آثار تولیدات مراکز استفاده از مزیت های نسبی جغرافیایی و بومی است. این که بخواهند از آثار ساخته شده در تهران تقلید کنند در نهایت شبیه آنچه می شوند که در چند شبکه سراسری دیده اید. مهمترین مزیت نسبی که در فضاهای استانی وجود دارد مربوط به اقلیم و فضای خاص آن استان ، گویش محلی ، لباس و پوشش محلی و موضوعات جدید و خاص که در آن نقاط اتفاق می افتد می تواند دستمایه های بسیار نابی از کار عرضه کند که یقینا یک اثر ساخته شده در تهران آن مزیت را ندارد. همین کارهایی که در جشنواره دیدیم کاملا به ما می گوید که یک کارگردان باهوش و آگاه به کار خود و یک گروه خبره دقیقا می تواند این مزیت های بومی و قومی را کشف کند و کاری که دیگران عاجز از عرضه آن هستند. طبعا وقتی به سراغ فرهنگ بومی می رویم باید یادمان باشد که فرهنگ بومی قسمتی از فرهنگ ملی ماست . ما وقتی به سراغ موضوعات بومی می رویم باید یادمان باشد که زیبا و دلپذیر بودن موضوعات بومی زمانی است که در رنگین کمان فرهنگ ، جایگاه ویژه این فرهنگ و خرده فرهنگ بومی را بتوانیم به درستی نشان دهیم .پس با همه تلاشی که در نمایش خرده فرهنگها و فرهنگ بومی و قومی داریم باید تلاش کنیم که گوشه ای از فرهنگ و هویت ملی را ترسیم کنیم البته شاه حسینی نقد هوشمندانه رسوم غلط یا ناصحیح را از وظایف هنرمندان این عرصه می داند و درباره آسیب شناسی تولیدات مراکز چند نکته را مورد توجه قرار می دهد: در پرداختن به موضوع دین اگر ما رویکرد مناسبی اتخاذ نکنیم کاملا محتمل است که به آفت عوام زدگی یا رویکرد سطحی به دین یا تحجر یا هر نگاهی که شان والای دین ما را به درستی نشان ندهد ، دچار شویم . در پرداخت به موضوع بسیار کلیدی ازدواج که در فضا و خرده فرهنگ های ما می تواند زیبایی های خاص و ناب خود را داشته باشد اگر دچار افراط و تفریط بشویم کاری که ما در واقع در ترویج مفهوم مقوله ازدواج تولید می کنیم می تواند به کار سطحی تبدیل شود. یعنی صرفا مراسم ازدواج را نشان دهیم و از فرهنگ ازدواج در آن منطقه غافل بمانیم . در رویکرد به «عشق» هم که تم دائمی بسیاری از فیلمهای این سالها بوده است اگر به درستی لایه های دوم و سوم واکاوی نشوند به نوعی ما دچار آفت فیلم هندی می شویم. در مقوله «طنز» هم دقت کافی صورت نگرفته است. اگرچه اصولا خنداندن ایرانیان کار دشواری است . ایرانیان ملت بسیار عمیقی هستند و هر شوخی سطحی و اغراق شده ای نمی تواند آنها را بخنداند.

مجید شاه حسینی : برنامه سازان باید با استفاده از خرده فرهنگ ها هویت ملی ما را ترسیم کنند

اگر در طنز رویکرد درستی اتخاذ نکنیم در لایه های دوم و سوم به دلقک بازی نازل و سطحی می رسیم البته معنای حرفهایم این نیست که ضعفهایی که به آنها اشاره کردیم تماما در آثار مراکز بود و حالا من بنا به احساس مسوولیت ، آنها را بیان کنم ولی در حوزه تحلیل محتوا وقتی ما ورود می کنیم حتی موضوعاتی که تاکید می شود خوب است مراکز استان ها به آنها توجه ویژه کنند. باید بدانیم که نقاط آسیب پذیر کار کجاست و در کجای کار پیاممان ناخواسته به ضدپیام تبدیل می شود و این موضوع را باید در هنگام نوشتن فیلمنامه ، اجرای کار و نظارت کیفی با دقت اعمال شود تا پیامها به ضد خود تبدیل نشود.او در ادامه درباره «سنتهای نادرست» می گوید: قطعا در فضاهای بومی ما سنتهای نادرستی هم می تواند مانده باشد. زمانی که ما به صورت یک تیم تولید به سراغ این سنتهای ناصحیح به قصد نقد می رویم باید یادمان باشد که با کدام رویکرد این کار را انجام دهیم اما این همه مساله نیست . شعار امسال جشنواره تولید بر اساس پژوهش است ، موضوعی که در این سالها به خاطر تب آنتن مورد بی توجهی قرار گرفته است . این که تا چه اندازه پژوهش انجام می شود و این پژوهش تا چه میزان «اخلاق» سازندگان برنامه ها شده است یک بحث است ، این که این پژوهش تا چه اندازه به سازوکار تولید راه پیدا کرده است یک بحث دیگر. واقعیت این است که بین پژوهش و تولید با وجود همه تلاشها و برنامه ریزی های مدیران هنوز فاصله بسیاری است و فرصت برای آشتی دادن این دو و قوت بخشی به آثار خلق شده هنوز بسیار مانده است . احمد ضابطی جهرمی از کارشناسان سیما در این باره می گوید: من حوزه ای از برنامه سازی را نمی شناسم که نیاز به پژوهش نداشته باشد. یک پژوهش خوب و منسجم علاوه بر این که می تواند یک اثر را پربار کند حتی می تواند بعد از ساخته شدن فیلم و جدای از آن نیز مورد استفاده قرار گیرد. ما پژوهش هایی داشته ایم که حتی نامزد جایزه نوبل هم شده اند و این چیز کمی نیست ، متاسفانه در بیشتر آثار تولیدی جای پژوهش را خالی می بینم. ما باید روی این مساله سرمایه گذاری کنیم.

خبر خوب ، خبر بد

در بحث خبر هم که یکی از پرطرفدارترین برنامه ها در میان مخاطبان صداوسیماست ، جایگاه خاص اصحاب آن قابل درک است . خبر در لحظه خلق می شود و از آنجا که باید فاکتورهای سرعت و دقت را هم داشته باشد خواه ناخواه باید زبده ترین آدمها در این عرصه فعالیت کنند. در اخبار گوناگونی که در شبانه روز از شبکه های مختلف صداوسیما پخش می شود به طور مداوم اخبار گوناگونی به وسیله خبرنگاران مراکز مختلف می شنویم و این جدا از اخباری است که به طور روزانه از شبکه های استانی پخش می شود. جذابیت خبر همیشه به خود خبر محدود نمی شود، بلکه می تواند این نیرو از نگاه خبرنگار به واقعه و نحوه عرضه آن داشته باشد. بیژن نوباوه که خود از گزارشگران سرشناس سالهای دفاع مقدس است درباره ویژگی های خبری مراکز استانی می گوید: من 7سال پیش جشنواره ها را تجربه کرده بودم. امروز باید بگویم رویکرد گزارش ها به روز شده ، از تکنیک های خبری استفاده می شود و هر جا که همکاران مراکز خارج از قالب های کلیشه ای عمل نکرده اند ، توانسته اند گزارش های خوبی تهیه کنند اما هنوز بسیاری از گزارش ها کلیشه ای است . ضعف تکنیک و الگوبرداری از گزارش های خبری شبکه ها در آثار مراکز دیده می شود اما با توجه به وجود استعدادهای فراوان همکاران خبر مراکز می توان با آموزش ، فاصله کارها را با آثار برتر شبکه های داخلی و خارجی کمتر کرد.

مهدی غلامحیدری
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها