روز خبرساز خبرگان

با این‌که آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی تابستان امسال گفته بود شاید با تثبیت مدیریت کنونی مجلس خبرگان، نیازی به انتخاب رئیس جدید در یک سال باقیمانده از عمر هشت ساله دوره چهارم مجلس خبرگان نباشد، اما مخالفت اعضای این مجلس با پیشنهاد یادشده در اجلاسیه شانزدهم باعث شد تا امروز انتخاباتی برای تعیین جانشین آیت‌الله مهدوی کنی برگزار شود. جانشینی که هرچند فقط باید آخرین سال دوره چهارم این مجلس را مدیریت کند، ولی انتخابش می‌تواند پیامی مهم برای صف‌آرایی‌های سیاسی در آستانه انتخابات هفتم اسفند دوره پنجم این مجلس دربر داشته باشد.

خبرگان؛ 3 رئیس در 32 سال

اولین رقابت بر سر تعیین تکلیف کرسی ریاست مجلس خبرگان آن‌گاه بروز یافت که آیت‌الله مشکینی، کسی که از سال 1361 تا پایان عمر، ریاست مجلس خبرگان را به عهده داشت، در سال 86 درگذشت.

به‌دنبال درگذشت وی، آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی با پیروزی در برابر رقیب خود آیت‌الله یزدی که با فاصله‌ای زیاد در آرا صورت گرفت، بر کرسی ریاست مجلس خبرگان تکیه زد. ریاست هاشمی رفسنجانی بر این مجلس ادامه داشت تا آنجا که وقایع پس از انتخابات ریاست جمهوری 88، صحنه رقابت‌های سیاسی را تغییر داد و مواضع خاص برخی چهره‌ها، باعث شد تا پس از اتفاقات این سال، موضوع تعیین رئیس مجلس خبرگان حساسیت‌ها را برانگیزد. حساسیت‌هایی که در سال 89 به دوره ریاست آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی بر مجلس خبرگان پایان داد و آیت‌الله مهدوی‌کنی به جای وی، ریاست این مجلس را به‌عهده گرفت. اگرچه برخی تلاش داشتند این جابه‌جایی مدیریتی را جنجالی کنند، ولی عدم کاندیداتوری هاشمی‌رفسنجانی در برابر نامزدی آیت‌الله مهدوی‌کنی برای نشستن بر کرسی ریاست باعث شد تا در فرجام، این ریش‌سفید اصولگرایان باشد که بدون هیچ حاشیه‌ای مدیریت خبرگان ملت را عهده‌دار شود.

اما چهار سال پس از این‌که مهدوی‌کنی به عنوان سومین رئیس‌مجلس در تاریخ سی ساله خبرگان انتخاب شد، بیماری ناگهانی و سپس درگذشت وی، نگاه‌ها را معطوف به تعیین جانشین برای او کرد. هرچند نایب رئیس مجلس خبرگان گفته بود «به دلیل این‌که یک سال از عمر این دوره از خبرگان رهبری باقی مانده... کمیسیون آیین‌نامه مجلس خبرگان پیشنهادی مبنی بر ابقای هیات‌رئیسه و همچنین اعضای کمیسیون‌های مجلس خبرگان به مدت یک سال را مطرح کرده است... چنانچه این پیشنهاد در صحن خبرگان رهبری مطرح شود و اعضا آن را تصویب کنند، شاید ما بتوانیم سال آینده (سال 94) را نیز آن‌گونه که هست ادامه دهیم»، اما در فرجام، از شش ماه قبل روشن شد که در اجلاسیه هفدهم باید جایگزین آیت‌الله مهدوی‌کنی در مقام ریاست مجلس خبرگان مشخص شود و این‌گونه بود که پای رسانه‌ها به میدان گمانه‌زنی در این رابطه باز شد.

جدال رسانه‌ای بر سر نامزدهای ریاست

از شش ماه قبل تاکنون نام‌های گوناگونی به‌عنوان نامزد ریاست مجلس خبرگان مطرح شده است. از آیت‌الله هاشمی رفسنجانی که پیش از آیت‌الله مهدوی‌کنی سکاندار مجلس خبرگان بود گرفته تا آیت‌الله جنتی و آیت‌الله مصباح یزدی که به‌نظر می‌رسد گزینه‌های تازه برای به عهده گرفتن کسوت ریاست یکی از مهم‌ترین نهادهای سیاسی کشور هستند.

با این همه، برخی بر این نظرند که شانس آیت‌الله هاشمی شاهرودی، نایب رئیس کنونی مجلس خبرگان برای ریاست این مجلس بیش از دیگران است و برخی نزدیکان به آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی اعلام کرده‌اند که وی، در صورت نامزدی آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی برای ریاست بر مجلس خبرگان، نامزد این کرسی نخواهد شد. آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی بیش از شش ماه است که ریاست موقت این نهاد را به عهده دارد و ممکن است نمایندگان مردم در خبرگان، ترجیح دهند با انتخاب وی، رقابت در درون این نهاد عالی سیاسی را تا انتخاب اعضای جدید در دوره بعد به تعویق بیندازند.

البته از آیت‌الله موحدی‌کرمانی، کسی که پس از درگذشت آیت‌الله مهدوی‌کنی، جایگزین وی در مقام دبیرکلی جامعه‌ روحانیت مبارز شد نیز به‌عنوان جانشین سمت دیگر آیت‌الله فقید در مجلس خبرگان نیز یاد می‌شود؛ بخصوص اینکه وی در یکی دو روز گذشته با سفر به قم به دیدار مراجع تقلید رفته بود.

ابهام در ترکیب نهایی نامزدهای ریاست خبرگان

به‌نظر می‌رسد نامزدی برخی اعضای مجلس خبرگان برای ریاست این مجلس، به نامزدی دیگر اعضا منوط است و به همین خاطر روشن نیست کدام چهره‌ها خود را در معرض رأی خبرگان ملت برای انتخاب ریاست قرار می‌دهند.

پیش از این گفته می‌شد آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی تمایلی به نامزدی برای ریاست این مجلس ندارد و به این ترتیب احتمال نامزدی برخی دیگر از اعضا نیز کاهش یافت. با این حال چندی پیش پایگاه اطلاع‌رسانی هاشمی‌رفسنجانی به نقل از یک منبع نزدیک به رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از قول وی نوشت «درصورتی که بعضی افراد که آنها را برای ریاست خبرگان صالح نمی‌دانم قصد کاندیدا شدن داشته باشند، آمادگی خود را برای کاندیداتوری ریاست این مجلس اعلام خواهم کرد.» محمد هاشمی، سرپرست دفتر رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام هم درباره تصمیم برادرش برای نامزدی ریاست مجلس خبرگان گفت: «من در این زمینه تا کنون صحبتی با آیت‌الله هاشمی نداشته‌ام. باید منتظر بمانیم و ببینیم تکلیف ایشان در روز انتخابات ریاست مجلس خبرگان چیست.»

اما این فقط هاشمی رفسنجانی نیست که استراتژی «ابهام در حضور» را بسان کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری 92 پیش گرفته است. بر همین اساس اخیرا آیت‌الله موحدی کرمانی از احتمال حضور آیت‌الله مصباح یزدی و آیت‌الله جنتی برای نامزدی ریاست خبرگان سخن گفته بود. این احتمال کاندیداتوری وقتی جدی‌تر مطرح شد که رئیس شورای هماهنگی اصولگرایان نیز روز شنبه از نشست مشترک میان حضرات آیات مصباح یزدی، موحدی کرمانی و محمد یزدی در حاشیه اجلاس خبرگان خبر داد و بنابراین احتمال حمایت جامعتین از آیت‌الله مصباح یزدی برای ریاست بر مجلس خبرگان افزایش یافت.

این گمانه‌زنی‌ها درحالی است که برخی رسانه‌ها پیش‌بینی کرده‌اند اگر جامعتین با نامزدی بجز آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی یا آیت‌الله واعظ‌طبسی وارد گود رقابت شود، احتمال حضور آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به عنوان نامزد ریاست نیز افزایش خواهد یافت.

حرف و حدیث‌ها درباره کرسی ریاست یکی از مهم‌ترین نهادهای سیاسی کشورمان، می‌تواند زمینه‌ای باشد برای انتخابات دوره پنجم مجلس خبرگان در هفتم اسفند 94؛ انتخاباتی که همزمانی آن با انتخابات مجلس، بر حساسیت‌های آن افزوده است.

با این همه به‌نظر نمی‌رسد که به‌رغم برخی تلاش‌های حزبی و رسانه‌ای، اختلاف‌نظر بر سر کرسی ریاست مجلس خبرگان، پای منازعات جناحی را به یکی از حساس‌ترین مجالس مردمی که نقشی مهم در ساختار نظام سیاسی کشورمان دارد، باز کند. چنین است که اعضای مجلس خبرگان امروز درحالی به تعیین جایگزین آیت‌الله مهدوی‌کنی رأی می‌دهند که به یاد دارند براساس اصول 107، 108 و 111 قانون اساسی، مجلس خبرگان چه وظایف خطیری در ارتباط با حراست از اصل ولایت فقیه برعهده دارد و به همین سبب بنیانگذار کبیر انقلاب، 32سال قبل به خبرگان ملت توصیه کردند: «...کوچک‌ترین سهل‌انگاری و مسامحه و کوچک‌ترین اعمال نظرهای شخصی و خدای نخواسته تبعیت از هواهای نفسانی که ممکن است این عمل شریف الهی را به انحراف کشاند، بزرگ‌ترین فاجعه تاریخ را به وجود خواهد آورد...»