در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
هزار و یکشب با شاهنامه فردوسی
هزار و یک شب به روایت شبکه 4 و پویانمایی داستان های شاهنامه در این نوشتار به بوته نقد گذاشته شده است. این نوشتار با پرهیز از ادبی کردن مطلب به شما امکان می دهد که نکات پیدا و پنهان این دو مجموعه برنامه را با دیدی تازه به تماشا بنشیند.
زین همرهان سست عناصر دلم گرفت
شیر خدا و رستم دستانم آرزوست
مولوی بزرگ ، نام امام علی ع انسان کامل را با رستم عطف کرده است ؛ چراکه رستم دستان نمونه ای ایرانی و صد البته انسانی و جهانی از انسان کامل است و... و اما در انیمیشن الهام گرفته شده از شاهنامه هیچ الگوی داستان پردازی و صیقل دادن حرفه ای و ناب روایت شاهنامه مشاهده نمی شود تا در ذهن مخاطبان کودک و نوجوان ، حضوری تاثیرگذار و همیشگی داشته باشد تا به آنها ایده هایی بدهد و ذهنشان را {با آن آینه های صاف و آماده پذیرش} فعال سازد. {شیوه پرداختن آفرینشگرانه «شیرشاه» به هملت شکسپیر را به یاد بیاورید.}
این کارتون واقعا رابطه ما را با همان رستم نیک نهاد حماسی که نمونه انسان کامل است ، قطع می کند و به مخاطبان نوجوان ، ذهنیت درست و برانگیزاننده ای نسبت به شاهنامه نمی دهد.
گویی 2 نویسنده این کارتون و دست اندرکارانش درکی از ساحت عظیم شاهنامه یعنی بزرگترین حماسه بشری {نظر تئودور نولدکه و دیگران} و شکوهمندی رستم دستان نداشته اند، که البته همین طور است. سبک بی نظیر و جاودانه شاهنامه در این کارتون ، پنهان و مسخ شده است.
جالب آن که در پایان بندی کارتون ، نام چند ماخذ نیز درج شده بود، ولی هیچکدام از آنها رستم را در مواجهه با اکوان دیو مردی متحیر، سرگردان و کلافه تصویر نکرده اند که بی هدف شمشیر می زند و تیر می اندازد و فریاد می کشد.
«رستم ابله»! این فحش را نویسندگان {که مشخص است در عوالم نویسندگی ید طولایی ندارند} در دهان اکوان دیو گذاشته اند؛ حال آن که حتی نماد سرسخت ترین دشمن ایرانیت و ملیت ایران و رستم دستان یعنی افراسیاب هم به رستم نه تنها ناسزا نمی گوید که او را از همان آغاز مواجهه و بعدها تحسین می کند.
شب افسانه ای بی پایان
با ما به تماشای «هزار و یکشب» هم از منظر این نوشته بیایید. کاری که در ادامه سیاق برنامه مهم «کدو مطبخ» تهیه شده و از شبکه 4پخش می شود.
کدو مطبخ ، کاری ارزشمند و در خور بود؛ مخصوصا اگر ویژگی های دوره اولش از دکورپردازی و فضاسازی و غیره را فراموش نمی کرد.
شیوه شکوهمند روایت در هزار و یکشب و «داستان در داستان» است که می دانیم شکل امروزین رئالیسم جادویی از همان ساحت ، ریشه دوانده و شکوفا شده است.
هزار و یکشب به روایت شبکه 4 اما فاقد این «مهمترین و جالبترین» ویژگی است ؛ این سیستم خاص روایتگری ایرانی {و شرقی} به سهولت در هر قسمت می توانست دستمایه ای مطمئن و جذاب برای پدید آورندگان و همچنین مخاطبان باشد.
حال آن که ما در این برنامه با تک گویی ها و مونولوگ هایی طرفیم که... با قصه هایی کوتاه و نامربوط به یکدیگر که... با موسیقی انتخابی مکرر که با بسیاری از فضاهای روایت ها و قصه ها هماهنگی دلپذیری ندارد و غیره... درباره گرانسنگی هزار و یکشب ، بزرگان و پژوهندگان سترگ ادبیات معاصر سخنانی شگرف رانده اند؛ از آن جمله:
1-مهمترین مجموعه داستان های ایرانی...
2-شاهکاری که آن که زمان نمی تواند از بین ببرد نمی تواند در قفسه ها بماند و...
3-یک کتاب پرفروش جاویدان که خود را بر ادبیات جهان دیکته کرده... 4 چشمه زاینده تخیل و حتی مد...
4-این کتاب در زمان ما بهترین نماد گفتگوی تمدن هاست.
5-درهای اسرارآمیز تخیل شرق را برای غرب باز کرد.
6-علمای ادبی غرب در برابر این متن خلع سلاح شدند و...
7-اروپایی ها این اثر را میراث قومی مشرق دانستند و به قول بورخس تمام چم و خم شرق را از دل آن بیرون کشیدند.»
8-در سایه این اثر، مکتب هنری رمانتیسم آغاز شد مثلا گوته بزرگ بارها خود را با شهرزاد سنجیده و غیره
9-این اسمها تحت تاثیر هزار و یکشب به خلاقیت پرداخته اند. اما در هزار و یکشب به روایت شبکه 4 از جوششهای جادویی و برانگیزنده و روایت شگفتی آفرین هزار و یکشب...
علی اکبر مظاهری 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
