حاصل تجربه لطیفی در «دودکش»

در بحث سریال‌سازی خوشبختانه صداوسیما به دلیل طراحی دقیق‌تر، امسال نه از این طرف بام سقوط کرده و نه از طرف دیگرش.

از مجموع سه سریالی که رمضان امسال برای اولین بار از شبکه‌های سیما پخش شده است، یک درام اجتماعی، یک اثر کمدی و یک مجموعه اجتماعی مفرح سهم خوبی از این سبد برداشته است، اما نکته‌ای که باید به آن توجه کرد، این است که در چنین مجموعه‌های پربیننده‌ای، رعایت قواعد ژانر بسیار مهم است.

فارغ از ارزیابی کیفی مجموعه‌های امسال سیما، اساسا یکی از معضلات بیشتر مجموعه‌های ماه رمضان بی‌توجهی به رعایت قواعد ژانر است و همین موضوع از کیفیت کارها می‌کاهد. این توضیح را دادم تا بگویم تا اینجای کار، «دودکش» (محمدحسین لطیفی) از لحاظ فنی و تکنیکی و اصول فیلمنامه‌نویسی از بقیه کارها جلوتر است. باز هم تاکید می‌کنم این مطلب یک نقد و تحلیل نیست و تنها قصد اشاره به موضوعی را دارم که مدت‌هاست در مجموعه‌های رمضانی مغفول واقع شده است.

در واقع، دودکش با نگاهی درست به اجتماع و جامعه، نه یک کمدی بی‌محتوا تحویل مخاطب می‌دهد و نه یک تراژدی اشک‌انگیز و در عین حال، هم قصه تعریف می‌کند و هم پیام خود را ارائه می‌دهد. فکر می‌کنم این بهترین حالت و ایده‌آل‌ترین شکل برای یک مجموعه در ماه مبارک رمضان باشد؛ مجموعه‌ای اجتماعی، مفرح و دارای پیام و از همه مهم‌تر قصه‌گو.

گرچه شاید به نظر برسد تلفیق این موارد با هم کار ساده‌ای نیست و در بسیاری از موارد، قسمتی از آنها از کار بیرون بزند و ترکیب به‌هم بخورد. اما درست در همین جاست که شناخت قواعد قانونمند فیلمنامه، دقت هنگام ساخت و بهره‌گیری از تجربه، موجب به دست آمدن نتیجه‌ای یکدست و موفق در ارتباط با مخاطب می‌شود.

میان سریال‌های ماه رمضان امسال، هم مجموعه تلویزیونی «مادرانه» از متن خوبی برخوردار است و هم برای ساخت مجموعه تلویزیونی «خروس» زحمت کشیده شده، اما این یک واقعیت است که تجربه حرفه‌ای لطیفی در دودکش بخوبی خود را نشان داده و باعث شده مجموعه‌ای سرپا روی آنتن برود.

و اما بعد، فارغ از مسابقه سریال‌های این ماه که چند سالی است رقابت‌شان به یک ماراتن نفسگیر تبدیل شده، برنامه‌های مذهبی سحرگاهی و پیش از افطار و بعد از افطار به خانواده‌ها کمک می‌کند تا لحظات این ماه معنوی را به بهترین شکل سپری کنند.

درباره برنامه‌های دیگر رمضانی سیما البته کماکان به نظر می‌رسد جای کار وجود دارد و شاید اگر تمام دقت و انرژی برنامه‌سازان و مدیران سیما بر بخش کارهای نمایشی و سریال‌ها معطوف نباشد تا مثلا یک تاک‌شوی جذاب و حرفه‌ای یا یک مسابقه پرهیجان و مخاطب‌پسند برای این ماه ساخته شود، تنوع در برنامه‌سازی می‌تواند مخاطبان را بیش از پیش جذب رسانه کند.

باور کنیم چنین برنامه‌هایی گاه می‌توانند بیشتر از سریال، در جذب مخاطب موفق باشند و میزان رضایت مردمی را بالا ببرند؛ مساله‌ای که نمونه‌های آن به کرات دیده شده و سابقه نشان داده است اگر این برنامه‌ها روی اصول و درست ساخته شود، بسیار اثرگذارتر خواهد بود.