گوشه نشینان حیات اجتماعی

با وجود چنین تنوع و عرصه گسترده ای از مشکلات در برابر آنان چگونه می توان با مسائل و مشکلات مربوط به جوانان برخورد کرد؛
این پرسشی است که دکتر تقی آزاد ارمکی ، جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران به آن پاسخ می گوید. وی با این اعتقاد که تا سالهای آینده در فردای جامعه جمعیت ما همچنان از ساختاری جوان برخوردار خواهد بود. نتیجه می گیرد که : «مسائل یک جامعه جوان به تبع مسائلی جوان خواهد بود.
برنامه ریزی برای این جمعیت جوان اما به گفته دکتر محمدجواد ناطق پور جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران آن گاه امکان پذیر خواهد بود که جوان را به عنوان یک جهان مسوولیت پذیر، درنظر بگیریم.
وی با اعتقاد به این نکته پیشنهاد می کند که برای مشارکت هر چه بیشتر این قشر باید از رویکرد توسعه ای استفاده کرد. این کارشناس الزام به استفاده از چنین رویکردی را در نگاه توسعه ای به جوان می داند که در آن از وی به عنوان یک هویت مستقل یاد می شود که در سرمایه اجتماعی نقشی محوری برعهده می گیرد.
اینجاست که به اعتقاد دکتر ناطق پور در این حوزه باید بحث اعتماد عمومی را در جوان زنده کرد. به گفته این استاد دانشگاه در صورت بی توجهی به این نکته نگاه کارکردی جوان ، نگاه ساختاری تلقی می شود.
این تلقی اشتباه در حالی به وجود می آید که باز به نظر دکتر ناطق پور برای جوان این نکته مهم است که سیستم به کدام سوال او پاسخ می دهد یا چگونه به هویتش پاسخ می گوید: این استاد دانشگاه می گوید: ما می گوییم جوان مشارکت کن اما در امری که من تعیین می کنم.
پس معلوم می شود که ما جوان را به عنوان یک مجموعه موردنظر قرار نداده ایم. به هر حال این موضوع نیازمند یک باور است و تا این باور عمومی به وجود نیاید، ما مشکل خواهیم داشت.


ضرورت توجه به جوانان آسیب دیده

در این باور عمومی ما نیازمند تفکیک جوانان به تناسب حوزه های متنوع فعالیت آنها هستیم ، برنامه ای که برای یک جوان بیکار در نظر گرفته می شود به تبع با برنامه ای که برای یک جوان مجرد کارمند در نظر گرفته می شود فرق می کند.
این برنامه برای یک جوان متاهل ، کارمند نیز تفاوت دارد. در این وضعیت همواره به یک بخش از جوانان در برنامه ریزی های انجام شده بی توجهی می شود. این بخش از زیرگروه جوانان که از آنها به عنوان بخشی آسیب دیده یاد می شود، در برنامه ریزی های اجتماعی کمتر موردتوجه قرار می گیرند.
این عده تبعات آن مشکلاتی هستند که جوانان هنگام دست و پنجه نرم کردن با آنها دچار شکست می شوند. آن شکست عامل این فراموشی می شود. این در حالی است که به گفته دکتر سیدحسن حسینی جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران بیشتر آسیب دیدگان اجتماعی در جامعه ما زیر 30سال دارند.


ارتباط جوان با گذشته نباید قطع شود

وی می گوید: «بررسی های انجام گرفته نشان می دهد که از تعداد معتادانی که ارقامشان به بالای چندمیلیون می رسد 70درصد در گروه سنی زیر 25سال قرار دارند.»
در چنین وضعیتی دکتر حسینی با ذکر این که جوان براساس یک نگرش متاثر از طبیعت در دوره نشاط و شادابی قرار دارد، موقعیت آن یک میلیون آسیب دیده را در منافات با این دوره نشاط و شادابی می بیند.
در نتیجه پا پیش کشیدن این سوال که ما چقدر به آنها اجازه داده ایم بشاش باشند، می گوید: «جوان در پروسه اجتماعی شدن هنگامی می تواند میراث دار خوبی باشد که ارتباطش را با گذشته خودش قطع نکرده باشد. وقتی می تواند تفاهم داشته باشد که او را در فعالیت های اجتماعی شرکت داده باشیم.
اگر اهمیت دادیم آنها هم به ما اهمیت می دهند. ما تا چه حدی توانسته ایم امکاناتی به وجود آوریم که معمول جوانان است؛» وی در پایان می گوید: «وقتی سیاست های خود را در 2دهه گذشته بررسی می کنیم ، متوجه می شویم همواره به دنبال بهترین ها بوده ایم ، در حالی که قرار این نبود.
قرار بود این مجموعه را به جایی برسانیم که آنها یک انسان ایده آل باشند.»
بررسی متغیرهای رفتاری جوان و ارتباط آن با جامعه در میزان شناخت این قشر از جمعیت اهمیت فراوانی دارد. این در حالی است که ما در گریز دایم از جهان پیرامون به فقدان بسیاری از امکانات عادت کرده ایم.
گریزی هر روزه از آنچه بی نصیبی اش برایمان همیشگی شده بر دلخوری های گاه و بیگاهمان می افزاید. به گفته یک پژوهشگر مسائل اجتماعی تا وقتی راه حل مشکل را از جنس مشکل برنگزینیم ، مشکلات همچنان برما می تازند.

داوود پنهانی