شکست طلسم 40 ساله در المپیک

ابتدا باید بگویم کشتی فرنگی ایران فراتر از قاره آسیاست و این‌قدر در کشتی پشتوانه داریم که می‌توانیم در هر مسابقه‌ای مدعی باشیم. گرچه رقابت‌های امسال نسبت به دوره گذشته که در ازبکستان برگزار شد سطح فنی پایین‌تری داشت، اما کشتی فرنگی ایران در حال حاضر ظرفیت بسیار بالایی دارد و آن‌قدر به شکوه و بالندگی رسیده است که با وجود آن که در کره جنوبی با نفرات چهارم و پنجم حاضر شده بودیم باز هم قهرمان شدیم. البته افشین حاجی‌پور و حمید زارع در وزن‌های اول و دوم شکست‌های بدی را متحمل شدند.

در مجموع در این دوره هشت ساله حضورم در اردوی تیم ملی دوران سخت و در عین حال زیبایی را پشت سر گذاشتم. من این موفقیت‌ها را تنها متعلق به خودم نمی‌دانم و برای همین جایزه فیلا را متعلق به همه مربیان سراسر کشور می‌دانم. به هر حال ریشه این موفقیت‌ها را باید در دوران کشتی‌گیری خودم جستجو کنم، جایی که می‌دیدم اگر بستر و شرایط خوبی فراهم بشود، کشتی فرنگی این شایستگی را دارد که در جمع قدرت‌های برتر دنیا قرار بگیرد. به هر حال با وجود تفکرات و دلمشغولی‌هایی که داشتم، سال‌ها طول کشید که توفیق کار کردن در تیم ملی به عنوان مربی نصیبم شد، اگر بخواهم خیلی کوتاه در این‌باره صحبت کنم باید گفت در کنار تفکر جوانگرایی، برنامه‌ریزی، حضور تمام وقت، نظم و انضباط و انتخاب همکاران خوب و توانا از جمله رموز موفقیت من طی این سال‌ها بوده است. ضمن این‌که تمام وجودم را با عشق در اختیار کارم گذاشتم.

همان‌طور که اشاره کردم یکی از مهم‌ترین اصول من نظم و انضباط تیمی است؛ نکته‌ای که هنوز هم بر محور آن تیم ملی را اداره می‌کنم. با توجه به این‌که این اصل را مد نظر داشتم و از طرفی رده‌سنی جوانان بیشتر و راحت‌تر این موضوع را می‌پذیرد در نتیجه کارم را در تیم جوانان شروع کردم. در این تیم یکی از اصلی‌ترین نقاط ضعف کشتی فرنگی یعنی نبود اعتماد به نفس را از بین بردم. سال‌ها بود این رشته از نظر روحی روانی مشکل داشت و کاری که من کردم این بود که خودباوری را به تیم جوانان و در واقع به یک نسل از کشتی فرنگی القا کردم. این باور در ذهن کشتی‌گیران جوان جا افتاد که ما هر کاری و هر هدفی را که دنبال کنیم در کنار وجود برنامه‌ریزی، نظم و انضباط و عشق و علاقه به کار، می‌توانیم به آن دست یابیم و همه دیدند ما طی این سال‌ها به چه دستاوردهای بزرگی دست یافتیم.

نه. در سوئد هم که بودم در مقاطعی تمرین کشتی می‌دادم و در دو، سه کلاس مربیگری خیلی خوب زیر نظر سرمربی وقت سوئد شرکت کردم، آن هم در مقطعی که سوئد جزو کشورهای پرقدرت کشتی فرنگی بود. این درست است که من 20 سال در ایران نبودم، اما فراموش نکنید که من کشتی‌گیر بودم و طی این سال‌ها چارچوب کلی کشتی تغییر نکرده بود. شاید به لحاظ سرعتی و قدرتی شرایط تغییر کرده باشد، اما این تغییر چیزی نبود که من نتوانم خودم را با آن وفق بدهم. کلا مساله این است که حس و حال، شرایط و عشق کشتی همیشه در وجودم بود. این را هم اضافه کنم این انتقادات در حالی مطرح می‌شد که خود من در زمان کشتی گرفتن در کلاس خوبی بودم و کشتی را به طور کامل می‌شناختم. ضمن این‌که مربی درجه یک ایران بودم و خیلی از جوانانی که بعدا ملی‌پوش بودند از شاگردانم بودند. مهم این است هر جا که شرایطی پیش می‌آمد با عشق و علاقه مربیگری می‌کردم؛ خلاصه این‌که طی آن سال‌ها از مملکتم دور بودم، ولی از عشقم که کشتی بود، هیچ وقت دور نبودم.

شما بگویید پشت تداوم یک موفقیت، تفکر هست یا نیست؟ پاسخ این سوال مثبت است، چراکه آن عشق و علاقه‌ای که داشتم به من کمک کرد تا در بازگشت به ایران به طور گسترده به مطالعه و تحقیق بپردازم، تمام کارم در آن زمان شده بود مطالعه و نوشتن. گرچه کشتی را می‌شناختم، اما به آنالیز کشتی‌گیران مختلف می‌پرداختم. البته در کنار تحقیقاتم بی‌انصافی است اگر به ویژگی‌های همکارانم اشاره نکنم، من هیچ وقت ادعای کامل بودن را ندارم، همکاران خوب و به روزی که داشتم شرایطی فراهم کرد که خیلی راحت با قوانین و شرایط موجود کشتی خودم را تطبیق بدهم.

همان‌طور که گفتم انتخابم به عنوان بهترین مربی دنیا، هدیه‌ای بود که به تمام مربیان ایران (مربیان سازنده، همکارانم در کادر فنی از گذشته تا امروز) داده شد. اصولا هیچ مربی اهل منطقی نمی‌گوید موفقیت حاصل یک کار انفرادی است. ما در کشتی فرنگی مثل کشتی آزاد آنقدر افراد اسمی نداریم، با این وجود دوست دارم افراد متخصص کنارم قرار بگیرند نه افراد نامی. چرا که می‌توان 10 فرد نامی را کنار هم چید که حتی قادر نباشند، یک تیم معمولی را موفق کنند. خود خوزه مورینیو که الان بهترین مربی فوتبال دنیاست از مترجمی و دستیاری کارش را شروع کرد و به اینجا رسید. بنابراین اگر می‌بینید دستیاران من چندان نامدار نیستند، به لحاظ تخصص، خیلی بزرگ‌تر از نفرات سرشناس هستند. جمشید خیرآبادی یکی از این افراد است که نبض کشتی فرنگی ایران در حال حاضر در دست اوست. شاید اگر من نبودم هیچ وقت به این مربی بزرگ میدان داده نمی‌شد که این‌گونه لیاقت خود را نشان دهد یا ناصر نوربخش در مقطعی که از تیم نوجوانان کنار گذاشته شد و کسی سراغی از او نمی‌گرفت، من او را به عنوان یکی از همکارانم در تیم جوانان انتخاب کردم.

برای انتخاب مربی سنگین وزن‌ها یک سال و نیم تحقیق کردم و همه مربیان سنگین وزن سراسر کشور را مورد بررسی قرار دادم که در نهایت به رسول جزینی رسیدم. الان همه می‌بینند که بهترین بازده کاری را سنگین وزن‌های ما دارند و همین طور ایرج قلاوند و اسماعیل‌نژاد. می‌خواهم بگویم در کنار این‌که کار هدایت تیم را در حد توانم انجام دادم، از ساخت مربی هم غافل نبودم. در حالی که همه مربیان سازنده نمی‌توانند مربی تیم ملی بشوند، همکارانم همه و همه می‌توانند به تنهایی یک تیم را اداره کنند. در کنار این مربیان، «ریف» ماساژور بلغاری تیم و دکتر امیر ساسان متخصص تغذیه هم با تمام وجود در راستای موفقیت تیم گام برمی‌دارند و سهم من این است که کار آنها را زیر نظر دارم.

همیشه به کشتی‌گیران گفته‌ام دوست ندارم مربی آنها باشم، بلکه دوست دارم رابطه پدر و فرزندی بین ما وجود داشته باشد. وقتی یک کشتی‌گیر با چشم پدر به من نگاه کند پذیرش یکسری شرایط و سختی‌ها برای او قابل قبول‌تر است. خوشبختانه این حس ایجاد شده و اعتماد متقابل بین من و کشتی گیرانم به وجود آمده و ایمان و خودباوری هم در پی این اعتماد شکل گرفته است. الان همه می‌دانند من کجا سختگیرم و کجا مهربان. وقتی روی تشک می‌روم آن کسی که خارج از تشک جگر گوشه من است، برایش مثل شمر هستم و با کسی شوخی ندارم.

مهم‌ترین شرط این‌که باید در مسابقات انتخابی تست دوپینگ از همه کشتی‌گیران گرفته شود، اتفاقی که هیچ وقت نمی‌افتد. دومین شرط مربوط به داوری است، این‌که هم در چیدمان داوری و هم پشت سر داوری‌ها باید همه شرایط قانونی و عادلانه در نظر گرفته شود. بارها دیده‌ام فلان فرد یا فلان رییس هیات به داور چیزی می‌گفت و نتیجه کشتی عوض می‌شد.

شرط سوم این‌که پس از غربالی که صورت می‌گیرد کشتی‌گیرانی به انتخابی راه یابند که شرایط کاملا مساوی داشته باشند و در یک مقطع زمانی مشخص زیر نظر کادر فنی بوده باشند. البته الان هم به نوعی مسابقات انتخابی داریم، مثل وزن 84 کیـلو که سه، چهار نفر را به مســابقات جام حیدر علی‌اف فرستادیم و آن نفری که بهتر ظاهر شد به تیم ملی راه پیدا کرد.

شک نکنید تا زمانی که من هستم اجازه نخواهم داد چنین روندی بر کشتی فرنگی حکمفرما شود، این را عملکرد و دوراندیشی‌‌ام در این سال‌ها به خوبی نشان می‌دهد. برای اثبات این ادعایم نگاهی بیندازید به تورنمنت‌های مختلفی که امسال در پیش داریم. سیاست من میدان دادن به همه نفرات حاضر در اردوی تیم ملی است. به عنوان مثال برای رقابت‌های بین‌المللی جام وهبی امره ترکیه 13 نفر را انتخاب کردیم که 10 نفر از آنها در ترکیه روی تشک رفتند، یک تیم کاملا مجزا مرکب از هفت کشتی‌گیر را به قهرمانی آسیا در کره جنوبی اعزام کردیم و چهار نفر دیگر غیر از این نفرات به رقابت‌های گزینشی اعزام می‌شوند و 14 نفر هم اردیبهشت به جام جهانی روسیه می‌روند. این یعنی ایجاد فرصت برای همه کشتی‌گیران و حفظ انگیزه برای تک‌تک آنها.

شاید اگر فرد دیگری جای من بود مثل کشورهای بلاروس، مجارستان و غیره هفت، هشت نفر مشخص را به همه رویدادهای بین‌المللی می‌فرستاد، اما من از مجموع 33 نفری که به اردوی تیم ملی دعوت کرده‌ام 13 نفر آنها کشتی‌گیران جوانی هستند که میانگین سنی آنها 19 تا 23 سال است. ممکن است این نفرات جوان در مسابقات سطح بالای جام وهبی امره شکست خورده باشند، اما هیچ ایرادی ندارد. مهم کسب تجربه آنها برای فرداست و من دوردست را مد نظر دارم. بنابراین نباید نگران بود، وقتی من خودم شخصا رقابت‌های انتخابی نوجوانان و جوانان را زیر نظر دارم و جایزه نفرات برتر را خودم می‌دهم یعنی این‌که حواسم به پشتوانه‌سازی هست و همواره سعی کرده‌ام کشتی‌گیران جوان را به تیم بزرگسالان تزریق کنم. هادی علیزاده که دو بار پیاپی قهرمان آسیا شد قبلا کشتی‌گیر تیم جوانان بود، محسن قاسمی و مهدی زیدوند هم شرایط مشابهی داشتند.

این رویه را در حالی دنبال می‌کنیم که در سال پایان کار هشت ساله خودم و رویای 40 ساله ورزش ایران مبنی بر قهرمانی کشتی فرنگی در المپیک، به سر می‌بریم. طبیعی است در این شرایط فکر کردن به دوردست کار سختی باشد، با این حال از این مهم هم غافل نیستم. این را هم اضافه کنم همه این شرایط در حالی است که در گذشته کشتی فرنگی ایران متکی به چهار کشتی‌گیر بود که آنها را کول می‌کرد و از این مسابقه به آن مسابقه اعزام می‌کرد.

کاملا موافقم. گاهی در زندگی اتفاقاتی می‌افتد که باید یک عمر حسرت آن را بخوریم. در رابطه با همین رضا زیدوند، وقتی او را در جام جهانی گرجستان به میدان فرستادم، تدیاشویلی اسطوره کشتی گرجستان و شوروی سابق به من گفت خوشحالم که یک قهرمان المپیک پیدا کردید، اما همین ستاره الان در خوزستان به بیراهه کشیده شده است. چرا باید این اتفاق بیفتد؟ وقتی ورزشکاری قهرمان می‌شود و در محل سکونتش یک نفر پیدا نمی‌شود بگوید حالت چطور است، باید انتظار چنین اتفاقات ناخوشایندی را هم داشت. تعارف نداریم ورزش قهرمانی برای سلامتی نیست. چیزی که سلامتی به دنبال دارد ورزش همگانی است. در ورزش قهرمانی ورزشکار همه سلامتی و تن سالم خود را می‌گذارد به امید این که به نان و نوایی برسد. وقتی یک جوان پس از سال‌ها درس خواندن در 40 سالگی پزشک متخصص می‌شود ماهانه 10 میلیون تومان درآمد کسب می‌کند، اما قهرمان چطور!؟ بعد از قهرمانی یک بدن آسیب‌دیده و داغان برای او باقی‌مانده است و کسی سراغی هم از او نمی‌گیرد. الان برخی باید پاسخگو باشند که برای دو قهرمان جوان فعلی امید نوروزی و سعید عبدولی چه کرده‌اند؟ در ورزشی که باشگاه‌های فوتبال سالانه 10 میلیارد تومان هزینه می‌کنند و تعطیلات نیم‌فصل و پایان فصل به اردو‌های استانبول و دبی می‌روند، تیم ما که قهرمان جهان است در چه وضعیتی به سر می‌برد و چقدر به قهرمانانش توجه شده است!؟ هفت، هشت ماه در اردوی رقابت‌های جهانی هستیم و کل این مدت هم در تاریکخانه خانه کشتی که عین زندان هارون‌الرشید شده، باید زندگی کنیم.

بگذارید این مساله را کمی باز کنم، در زمانی کشتی‌گیرانم را وعده می‌دادم که شما قهرمان جهان شوید آن وقت خوب به شما بها می‌دهند. آنها قهرمان جهان شدند و هیچ اتفاق خوبی در زندگی برایشان نیفتاد و وضعیت مثل سابق باقی ماند، حتی یک کار ساده را از قهرمان دریغ کردند. این در حالی است که باید برای قهرمانان شرایط خوبی فراهم شود. به راستی چه می‌شود 10 سال حقوق ماهانه خوب به ورزشکار بدهند تا آینده خود را تضمین کند؟ من چند بار استعفا دادم و هر زمان که کار را رها کردم به خاطر خودم نبوده است، آنقدر به تیم ملی کشورم افتخار می‌کنم که حاضرم مجانی برای خوشحالی دل مردم کار کنم. این هم شعار و تعارف نیست، دغدغه من کشتی‌گیرانم هستند. چون همه پشت و پناه، دلگرمی و تکیه‌گاه آنها من هستم. وقتی می‌بینیم از برآورده کردن خواسته آنها عاجزم، مجبورم خودزنی کنم. دقت کرده باشید شش ماه قبل از استعفایم بارها این مشکلات را هم به مردم و هم به مدیران می‌گفتم، اما گوش شنوایی وجود نداشت و در آن شرایط از این که به کشتی‌گیران خود نگاه کنم خجالت می‌کشیدم، می‌گفتم بروم که مجبور نباشم آنها را هر روز ببینم و دائم عذاب بکشم. به هر حال فکر می‌کنم مهر ماندن و ساختن تا المپیک روی پیشانی‌ام خورده و باید تحت هر شرایطی بسوزم و بسازم.

با این تغییر و تحولات که در فدراسیون کشتی صورت گرفت، گروهی علاقه‌مند، مدیریت کشتی را در دست گرفتند و وضعیت قدری بهتر شده. حجت اله خطیب، سرپرست فدراسیون مدیر با تجربه‌ای است و در کنار آن حسن رنگرز که به عنوان نایب‌ رییس فدراسیون انتخاب شده، خود قهرمان بزرگی بوده که با سختی‌ها بیگانه نیست. رسول خادم هم که در تمام سطوح کار کرده و مسائل و مشکلات را درک می‌کند. در این شرایط وقتی با این افراد درددل می‌کنیم، تخلیه می‌شویم، چرا که می‌دانیم آنها هم درد کشیده‌اند.

با این وجود هنوز با وضعیت ایده‌آل فاصله داریم چراکه تا زمانی که مدیریت کلان ما اهمیت المپیک را درک نکند و ابزار را در اختیار نگذارد مدیریت میانی نمی‌تواند کار زیادی پیش ببرد. این درست که من تا به حال به المپیک نرفته‌ام، اما از خیلی‌ها که تجربه حضور در المپیک را دارند بیشتر المپیک را درک می‌کنم و می‌دانم چه کار بزرگی قرار است انجام شود. بنابراین به درستی کارها را پیش می‌بریم. در این رابطه شما هم بدانید که هیات علمی کمیته المپیک تا به حال تنها از دو برنامه تیم‌های المپیکی تقدیر کرده است؛ یکی برنامه تکواندو و دیگری پیشرفت برنامه‌های کشتی فرنگی. بچه‌های ما از انگیزه بالایی برخوردارند، اما واقعا اگر یک ارزیابی درست داشته باشیم می‌بینیم با استانداردهایی که در راه آماده‌سازی برای المپیک وجود دارد، واقعا فاصله زیادی داریم. مثلا همین خانه کشتی را نگاه کنید، در این وقت روز (ساعت چهار بعدازظهر) که کشتی‌گیر هوشیاری می‌خواهد، با فضای تاریکی که وجود دارد، هورمون خواب ترشح می‌شود و در شب این هورمون دیگر ترشح نمی‌شود، در نتیجه کشتی‌گیر در وقت استراحت به بی‌خوابی دچار می‌شود. با این وضعیت کشتی‌گیر چگونه تمرکز کامل برای تمرین کردن داشته باشد.

در حال حاضر اصلا مشکلی با هم نداریم. همان روز اولی که پست نایب‌رئیسی گرفت به خانه کشتی آمد و نشستیم با همدیگر حرف زدیم. رنگرز پس از خداحافظی از دنیای قهرمانی در مقطعی سرمربی تیم جوانان بود و شرایط مربیگری را درک کرده است. الان نه‌تنها هیچ مشکلی در این رابطه وجود ندارد بلکه افتخار می‌کنم عضوی از خانواده کشتی فرنگی به چنین جایگاهی دست یافته است.

گرچه دوست ندارم کسی به لحاظ فنی بالاتر از منِ سرمربی باشد و باید اینقدر بزرگ شده باشیم که خودمان برای خودمان تصمیم بگیریم، اما وقتی اسم رسول خادم مطرح می‌شود، آدم افتخار می‌کند که چنین فرد جوانی با این سن و سال تا این حد انسانیت دارد و در کنار آن کلی تجربیات ارزنده در سطوح مختلف ورزشی و مدیریتی دارد.

نه، مساله اختیار تام نیست، یکی از نکاتی که من به آن توجه دارم و شاید برخی‌ها به آن بی‌توجه باشند، سلسله مراتب است من نه به بالاتر از حدود اختیاراتم ورود می‌کنم و نه در کار مدیران پایین دستی دخالت می‌کنم. خادم، مدیر و انسان بزرگی است و با هم مشاوره می‌کنیم و به لحاظ فکری کمک بزرگی برای ما محسوب می‌شود. امیدوارم روزی برسد در کشتی فرنگی هم چنین آدم‌هایی داشته باشیم که خودمان مسائل را پیگیری کنیم.

قبل از خادم هم محمدعلی صنعتکاران مدیر تیم‌های ملی بود و به خاطر سابقه و سن و سالش خیلی هم به او احترام می‌گذاشتم و هیچ مشکلی بین ما نبود. خادم گرچه به لحاظ سنی از من کوچک‌تر است و کسوتش از من کمتر، ولی بزرگی به سن وسال نیست و خادم آنقدر بزرگ است که هیچ مشکلی با هم نداریم. البته من هم کاری نمی‌کنم که مشکلی در این رابطه پیش بیاید. آنهایی که با من کار کرده‌اند به درستی می‌توانند در این مورد قضاوت کنند، نه آنهایی که از دور و بی خبر از همه جا می‌برند و می‌دوزند!