رادیو وتلاش برای پیشتازی

سال‌ها گذشت و تلویزیون عرصه را بر رادیو تنگ کرد، اهالی رادیو به فکر فرو رفتند و کم‌کم پوست‌اندازی رادیو آغاز شد. یکی از رادیوهای پیشتاز این سال‌ها، رادیو جوان است که توانسته با توجه به عنوانش، حضور خویش را همچنان جـوان و پویا نگه دارد و در بین مخـاطبان اقبالی کم‌نظیر پیدا کند و حتی شانه به شانه تلویزیون پیش رود.

مسوولان رادیو هم بیش از دیگران به فکر اقبال این رسانه موثر هستند و برای رسیدن رادیو به جایگاه واقعی آن تلاش می‌کنند.

اتفاقات مبارکی این سال‌ها درباره رادیو افتاده است که به آسانی از کنار آنها نمی‌توان گذشت، یکی از این اتفاقات مبارک، تلاش برای غنی کردن حافظه مکتوب رادیوست و در چند سال اخیر بحمدالله آثار متعددی به صورت کتاب و نشریه منتشر شده که از لحاظ کیفی و کمی مطلقا قابل قیاس با گذشته نیست و عنوان‌های متعدد این آثار، گواه این مدعاست.یکی از کاستی‌های رادیو نبودن آثار مکتوب درباره این رسانه در ایران بود که خوشبختانه این نقص در حال مرتفع شدن است.

موضوع دیگر، برگزاری جشنواره رادیو در ایران است که پیش از آن سابقه‌ای نداشته و اکنون 11 دوره از آن برگزار شده است.

اتفاق دیگر، عنایت صاحبنظران و اقشار نخبه جامعه و استادان دانشگاه و دانشجویان به اهمیت این رسانه و چند و چون درباره کارکردها و برنامه‌های آن است و این رویکرد خوشبختانه روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود. برگزاری اولین هم‌اندیشی جوان و رادیو از تلاش‌های مبارکی است که در دی ماه برگزار شد. نشست علمی «زبان‌جوانی در رادیو» با حضور دکتر مهدی سمایی مؤلف کتاب فرهنگ لغات زبان مخفی، دکتر محمود اکرامی مردم‌شناس و مؤلف کتاب مردم‌شناسی اصطلاحات خودمانی و ایوب آقاخانی، مدرس نویسندگی در سالن آمفی تئاتر معاونت صدا برگزار شد. در این کارگاه آموزشی دکتر مهدی سمایی در سخنانی به تشریح زبان به عنوان یک پدیده انتزاعی پرداخت و گفت: زبان یک پدیده انتزاعی است که به وسیله گویش‌وران آن زبان عینیت پیدا می‌کند و افراد با توجه به طبقه اجتماعی، سن، شغل و تحصیلات از زبان و واژگان خاص خودشان استفاده می‌کنند.

وی افزود: گونه‌های زبانی، زبان فارسی یا هر زبان دیگری را می‌سازد. این گونه‌های زبانی بر اساس گونه‌های اجتماعی یا جغرافیایی شکل می‌گیرند. در گونه‌های اجتماعی است که افراد بسته به شغل، جنس، سن و مشاغل مختلف واژگان و زبان خاص خوشان را بوجود می‌آورند و در ارتباطات خود از آنها استفاده می‌کنند. اصناف و مشاغل مختلف برای این‌که اسرار و رازهای صنف خودشان را حفظ کنند یکسری لغات و واژگان خاص به کار می‌برند که دیگران نتوانند مطالب آنها را درک کنند. قشر جوان جامعه نیز از این امر مستثنی نیستند و برای ایجاد ارتباطات و تبادل افکار و عقایدشان از الفاظ مخفی خاص خودشان استفاده می‌کنند. در ادامه این نشست علمی دکتر محمود اکرامی اظهار کرد: برای برقراری و ایجاد ارتباط، نمادها و شیوه‌های متفاوتی وجود دارد و یکی از این شیوه‌های برقراری ارتباط، ارتباط کلامی است که البته در رادیو برای ایجاد این ارتباط علاوه بر کلام از سکوت یا افکت‌های مختلف که ابزار ارتباط غیرکلامی هستند نیز استفاده می‌شود.

وی افزود: گاهی ممکن است فرد یا رسانه برای برقراری ارتباط و انتقال پیام از زبان مخفی و اصطلاحات خودمانی استفاده کند که من از آن با عنوان «مد زبانی» نام می‌برم، چون ویژگی‌های مد را داراست.

این زبان مخفی یا مد گفتاری، دارای ساختار تعریف شده زبانی نیست و از معنای گسترده و پویایی لازم برخوردار نیست.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: رادیو جوان از جوانان، با جوانان و برای جوانان کار می‌کند و برای این کار از دو شیوه کلی انتقال پیام یعنی شیوه اقناعی و شیوه القایی باید استفاده کندکه با استفاده درست از اصطلاحات جوانان باید شیوه اقناع و آشنایی را به کاربرد تا برای مخاطب «خودی» جلوه کند. در بخش دیگری ایوب آقاخانی مدرس نویسندگی در سخنانش با اشاره به زبان به عنوان وسیله‌ای برای ایجاد وحدت نظر در بین طرفین گفت وگو یا ارسال کننده و یا گیرنده پیام اظهار کرد: زبان در مفهوم کاربردی و کارکردی ابزاری برای ارسال و دریافت پیام است،هر پیامی دارای ویژگی و خاصیتی است و ما باید توجه داشته باشیم چه پیامی را با چه هدفی و به چه کسی می‌خواهیم بفرستیم. در روند انتقال پیام باید تمامی ویژگی‌های زبان را به طور جدی رعایت کنیم. وی افزود: همه قواعد واصول نوشتن بر این امر تاکید دارد که هرچه آسان بنویسم آسان فهمیده می‌شود و پیام وقتی آسان فهمیده شود اثرگذارتر است.

آقاخانی تصریح کرد: رسانه در تمام دنیا به صورت ناخودآگاه برای یک پدیده یا یک امر مشروعیت ایجاد می‌کند یا مشروعیت آن را از بین می‌برد، چون مخاطب گمان دارد پیام را از یک فهم بالاتر دریافت می‌کند پس آن پیام را تایید می‌کند. وی درخصوص استفاده از زبان خودمانی در رسانه گفت: مد یا زبان خودمانی در هر فرهنگی ممکن است وجود داشته باشد ولی نباید برای انتقا ل پیام در رسانه از این واژ‌گان استفاده کنیم چون از حالت مخفی بودن خارج می‌شود و تبدیل به زبان علنی و مشروع می‌شود و مخاطب تصور می‌کند این الفاظ چون از رسانه پخش می‌شوند پس مشروعیت دارد.