سینما باید نماینده جامعه باشد

همه تصور می‌کنند که من فضای محدود را برای فیلمسازی دوست دارم، چرا که این خصوصیت هر 4 فیلمی بوده که ساخته‌ام. اما واقعیت این است که آن داستان‌هایی که من همیشه خواسته‌ام از آدم‌ها تعریف کنم داستانی است که در جامعه و خیابان شکل نمی‌گیرد و فقط می‌توان آن را در محیط‌های داخلی و خصوصی همچون خانه شکل داد. به اعتقاد من چیزی به نام اجتماع نداریم؛ یعنی خیابان‌ها و کوچه‌ها و شهر ما تنها یک عامل ارتباطی است، آن هم در سطح، نه یک عامل زیستی که بتوان ابعادی از یک انسان را در آن دید.

بله. چون در آنجا ما خودمان نیستیم، نقابی داریم که از شخصیت ما دور است و به همین دلیل خیلی از داستان‌های ما نمی‌توانند در این فضاها شکل بگیرند.

به اعتقاد من نمایش دقیق و محض یک انسان تقریبا امکان‌پذیر نیست.یکی به دلیل نفس عمل که اساسا در آن از واقعیت حرف نمی‌زنیم، ما داریم درباره نمایشی از واقعیت حرف می‌زنیم. دومین مساله این است که اصولا رسانه‌های تصویری ما(نقاشی، مجسمه‌سازی، سینما و...) به سمت پردازشی دور از واقعیت رفته و بیشتر به سمت نمادگرایی حرکت کرده که این یک فرهنگ تصویری حدودا 30 ساله را ایجاد کرده است. در چنین شرایطی تنها راه نزدیک شدن به واقعیت این است که یک اثر نمایشی، مبتنی بر واقعیت ساخته شود. یعنی یک اتفاقی واقعا افتاده باشد و اثر نمایشی تلاش کند مبتنی بر ابزاری که دارد، یعنی کلام، سمبل و تمهیداتی از این دست ذهن مخاطب را به واقعیت ارجاع دهد. در چنین شرایطی چیزی فراتر از اثر شکل می‌گیرد، یا اثری فراتر از اثر هنرمند یا خالق، تولید می‌شود و آن چیزی است که در ذهن مخاطب به وجود آمده. در چنین حالتی اثر تلنگری است در ذهن مخاطب که باید سند آن را در واقعیت خودش جستجو کند.

بله دقیقا این تنها راه است اما این اشکال را دارد که جامعه خود را در آن بازشناسی نمی‌کند و فیلم با بالاترین حد واقع‌گرایی نمایش حداکثری جامعه نیست. در واقع مشخصا در آثار نمایشی ما مجموعه‌ای از رفتارها و منش‌ها نشان داده می‌شود که اکثر مردم در مواجهه با آن می‌گویند: این من نیستم.

نه. من معتقدم این دقیقا سینماست. نه تجربی است و نه قشری. این چیزی است که باید سینمای ما باشد چرا که ادبیات و سنت ادبی معاصر ما دنبال آن بوده است، کافی است شما به دیکته و زاویه ساعدی نگاه کنید، دوباره فیلمی که محبوب اکثر ماست یعنی خشت و آینه را ببینید و تحلیلش کنید، آن وقت متوجه می‌شوید اثری که بتواند جامعه خود را نمایندگی کند جریان اصلی است، نه تجربی. فیلمی که بتواند جامعه‌اش را نمایندگی کند دقیقا خود سینماست، پس باقی فیلم‌ها تجربی و آوانگارد (پیشتاز) هستند.

اولین دلیل، تئوری‌های فیلمنامه بود...

طبیعی این بود که کسی با سن بالاتر انتخاب شود، اما من حس می‌کردم حضور دختری نزدیک به سن پگاه آهنگرانی و با جذابیت‌های ظاهری بیشتر، تأثیر قوی‌تری خواهد داشت و هراسناکی شخصیت را برای مخاطب بیشتر خواهد کرد. این زیبایی باعث می‌شود که دیو درون این شخصیت نمایی متفاوت پیدا کند و قضاوت تماشاچی درباره او با توجه به روندی هم که در فیلمنامه طی می‌کند، پیچیده شود.

بله دقیقا، الان به نظرم همه با یک تصوری از افشار به دیدن فیلم می‌روند که در روند فیلم کاملا تغییر می‌کند. ما می‌خواستیم همه با تصور مهناز افشار همیشگی به سینما بیایند و سپس متوجه تغییر این شخصیت بشوند.