گیشه، نقطه عطف سینمای ایران

سینمای ایران با آثار درخشان و کارگردانان مشهور خود، طی سال‌ها همواره دچار نوسانات گوناگون بوده است. در تحلیل‌هایی که عنوان می‌شود، بسیاری معتقدند، بی‌ثباتی مدیریتی و تصمیم‌گیری‌های مقطعی باعث چنین وضعیتی شده که این موضوع خود جای تحلیل و بررسی دقیق دارد. حوزه سینما جدا از فرآیندهای دیگر تصمیم‌گیری در کشور نیست، با توجه به ظرافت‌ خاصی که در این هنر وجود دارد، هر تصمیمی می‌تواند مسیر این صنعت مهم را تغییر دهد و البته برخی نیز در چنین وضعیتی، بسرعت به حاشیه رو می‌آورند و با تولید آثار صرفا گیشه‌ای حلقه فرهنگ را محصور به میزان فروش خود می‌کنند.

آن طور برمی‌آید، بسترسازی، تعدد و نوسان در تصمیم‌گیری‌ها. این فرصت را به چنین افرادی می‌دهد. وجود آثاری ضعیف که در نقدها و تحلیل‌ها به عنوان فیلم‌های بدنه یاد می‌شوند، سبب می‌گردد تا حتی بسیاری از آثار فاخر نیز تحت‌الشعاع قرار بگیرند. این فیلم‌ها معمولا در ژانر طنز بوده و همه چیز را دستخوش خود قرار می‌دهند، بی‌آن که توجه دقیقی به طنز و واقعیت این حوزه داشته باشند. مخاطب شاهد هر نوع حرکت، رفتار و کلامی در این آثار است. برخی دیالوگ‌ها، آنقدر نابه‌جا هستند که تماشاچی شوکه می‌شود. واقعا بنا نیست مخاطب به هر قیمتی بخندد.

انواع حرکات سبک و برخوردهای غیرمتعارف در چنین فیلم‌هایی به چشم می‌خورد که نباید نادیده گرفته شود و این فیلم‌ها پخش می‌شوند. در حوزه فیلم‌های عشقی، اغلب عشق‌های غیرمتعارف میان دختر و پسرهای جوان به نمایش گذاشته می‌شود که تماشاچی با دیدن همان چند صحنه اول تا آخر ماجرا را حدس می‌زند. قطعا این گونه آثار هیچ گونه ماندگاری که هدف اصلی از ساخت یک اثر سینمایی است را نخواهند داشت.

وقتی در یک تحلیل سالانه بخواهیم ارزیابی عملکرد سینمایی کشور را اندازه‌‌گیری کنیم چنین گونه‌هایی دیگر آثار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و در نتیجه جواب این برآیند مثبت نخواهد بود. ضعف عمده چنین فیلم‌هایی که باعث عملکرد منفی در کارنامه سینمایی ایران شده، معطوف بودن به گیشه و نداشتن داستان قوی و نگارش فیلمنامه حرفه‌ای است و در نهایت استفاده از چند بازیگر مطرح سینما و تلویزیون. در نتیجه فیلم به جایی کشیده می‌شود که تماشاچی تمایلی ندارد همراه خانواده‌اش به دیدن آن فیلم برود.