سفر به قلب «آفریقای ایران»

 رودبار جنوب یکی از شهرستان‌های جنوبی استان کرمان است که با فاصله 330 کیلومتری تا مرکز استان محروم‌ترین نقاط ایران را در پهنه خود جای داده است. میل فرهاد، چاه ابراهیم، زهکلوت و طبق نمداد ازجمله مناطق محرومی هستند که حتی اسم بعضی از آنها تا چند سال پیش به گوش هیچ مسوولی نرسیده بود. مناطقی که بعضی به آنها لقب آفریقای ایران و بعضی دیگر سرزمین پابرهنگان داده بودند. شدت و گسترش فقرو محرومیت در این مناطق به‌گونه‌ای است که رئیس جمهور در اولین سفراستانی خود به کرمان دستور تشکیل ستاد راهبردی جنوب را صادر کرد.

میل فرهاد

کوهی عظیم با صخره‌هایی صاف که رسیدن به قله ‌آن را سخت و غیرممکن می‌سازد. اهالی میل فرهاد اسم منطقه خود را از روی این کوه انتخاب کرده‌اند. منطقه میل فرهاد دورترین و محروم‌ترین منطقه رودبار جنوب است.

جایی که میزان فقر و محرومیت مردم آن را در هیچ جای دیگر کشور نمی‌توان مشاهده کرد. جایی که تا چند سال پیش مردم آن از تکه‌های لاستیک‌های ماشین به جای کفش استفاده می‌کردند و آن را به کف پای خود می‌بستند. برای رسیدن به این منطقه جاده آسفالت 70 کیلومتری رودبار جنوب تا دهستان زهکلوت را طی می‌کنیم. با رسیدن به این دهستان، بیش از 150 کیلومتر مسیر خاکی پیش‌روی‌ماست که از میان شن‌ها و صخره‌های کویر جنوبی کرمان می‌گذرد. جاده موقتی که مدتی است برای برق‌رسانی و اجرای پروژه‌های عمرانی درست شده است. منطقه چاه ابراهیم یکی از مناطقی است که در مسیر ما قرار گرفته است. در این منطقه 69 واحد مسکونی توسط دولت درحال احداث است تا جایگزین خانه‌های کپری و آلونک‌هایی شود که مردم در آن زندگی می‌کنند. آب آشامیدنی منطقه نیز توسط چند تانکر تامین می‌شود تا گوشه‌ای از مشکلات بهداشتی منطقه برطرف شود. با عبور از کنار چاه ابراهیم بیش از 100 کیلومتر را که می‌پیماییم کوهی عظیم در دل کویر نمایان می‌شود. یکی از بومیان منطقه که همراه‌ماست می‌گوید میل فرهاد است.

با پیمودن مسیری صعب‌العبور که از کمرکش این کوه می‌گذرد خانه‌های کپری میل فرهاد در کنار یک نخلستان نمایان می‌شود. خودروی ما که به این منطقه می‌رسد همه اهالی به سمت ما می‌آیند. کودکان خردسال با پاهای برهنه و لباس‌های مندرس که تن آنها را پوشانده است اولین کسانی هستند که به دور ماشین حلقه زده و با نگاه‌های مظلوم خود ما را می‌نگرند.

فرار از دوربین

از خودرو پیاده می‌شویم و به میان آنها می‌رویم. وقتی که می‌خواهیم ازمحیط اطراف عکس بگیریم بعضی از کودکان از ما فاصله می‌گیرند. همانند دختر بچه‌ای که با دیدن دوربین ما گریه‌اش گرفت و به سمت نخلستان فرار کرد. شاید برای کودکانی که تاکنون دوربین عکاسی راندیده بودند و هیچ‌کس از پشت لنز آن به آنها نگاه نکرده بود این چیزها کمی تعجب انگیز بود. خانه‌های کپری ساخته شده از شاخ و برگ درختان خرما که کف آنها را زیراندازهای حصیری پوشانیده، تنها سرپناه مردم این منطقه درسرما و گرما است. در قسمت انتهایی میل فرهاد به نام کناردنگ، عده‌ای از کودکان مشغول کندن محل تیرهای برق هستند تا برقی که به همت دولت به نزدیکی میل فرهاد رسیده هر چه زودتر روشنی بخش شب‌های تاریک محل زندگیشان باشد. فاطمه یکی از کودکان خردسال میل فرهاد است که با شور و شوق از برق می‌گوید. از این که دیگر قرار نیست او و همسن و سالانش همزمان با غروب آفتاب و تاریک شدن هوا به داخل خانه‌های خود رفته و شب را با روشنی چراغ‌های نفت‌سوز و شعله‌های آتش به صبح رسانند. از غصه‌هایش می‌گوید، از این‌که مادرش همانند بسیاری از مردم منطقه به دلیل مصرف آب آشامیدنی ناسالم و غیربهداشتی دچار بیماری‌های روده‌ای شده است. با انگشت به منبع آب سفیدرنگی که درگوشه‌ای از روستا نصب شده اشاره می‌کند و می‌افزاید از زمانی که این منبع آب را به اینجا آورده‌اند دیگر مجبور نیستیم از آب چاه و برکه‌های اطراف برای خوردن استفاده کنیم. بسیاری از مردان این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی آن بیکار هستند و خوراک روزانه خانواده‌های آنها تشکیل شده از شیر شتر، خرما و نان‌هایی که با آردی که توسط دولت به آنها داده می‌شود، پخته می‌شوند. به همین خاطر تمام کودکان این منطقه دچار سوءتغذیه شده و از هیکل‌هایی لاغر و نحیف برخوردارند. آرزوی کودکان این منطقه داشتن پلی‌استیشن یا رایانه نیست، بلکه رهایی از فقرو محرومیت و داشتن زندگی ساده و سالم تنها آرزوی کودکان میل فرهاد، کناردنگ و بسیاری از مناطق محروم کرمان است که تاکنون برآورده نشده است.

کسی به فکر آنان نیست

الیاس بازگیر فرماندار رودبار جنوب در گفتگو با ما در مورد فقر و محرومیت این مناطق گفت: سال‌ها بود که هیچ‌کس به فکر رفع مشکلات مردم این منطقه نبود و به درخواست آنها توجه نمی‌کرد. وی به تشکیل ستاد راهبردی جنوب و توجه ویژه دولت برای رفع محرومیت منطقه اشاره کرد و افزود: بعد از تشکیل این ستاد تصمیماتی برای رفع فقر و محرومیت از این منطقه گرفته شد. فرماندار رودبار جنوب با اشاره به جمعیت یکصدهزار نفری این شهرستان و محرومیت نیمی از مردم از آب آشامیدنی سالم و بهداشتی گفت: در حال حاضر عملیات احداث 8 مجتمع آبرسانی به مناطق مختلف شهرستان در حال انجام است که برای تکمیل و اتمام آنها به 15 میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم. وی افزود: با احداث این مجتمع‌ها 85درصد از جمعیت ساکن روستاهای شهرستان رودبار جنوب از آب آشامیدنی سالم و بهداشتی بهره‌مند می‌شوند. فرماندار رودبار برق‌رسانی به روستاها، احداث واحدهای مسکونی برای جایگزینی خانه‌های کپری، ساخت مدرسه و خانه بهداشت را از جمله اقدامات دولت در شهرستان ذکر کرد و گفت:رفع محرومیت از این منطقه به دلیل شدت و وسعت آن چندین سال زمان می‌برد، چون این منطقه محروم همانند چاهی است که بخواهندبا قاشق آن را از خاک پرکنند. الیاس بازگیر به کمبود اماکن آموزشی و تحصیل دانش‌آموزان در مدارس کپری اشاره کرد و افزود:علیرغم احداث 44 مدرسه در این منطقه هنوز حدود 1800 دانش‌آموز دختر و پسر در مقطع راهنمایی در مدارس مختلط و بیش از 300 دانش‌آموز در مدارس کپری در حال تحصیل هستند.

بدرقه با مردمانی محروم

در هنگام غروب، سوار برماشین می‌شویم تا با حرکت به سمت زهکلوت مردم میل فرهاد و کناردنگ را با تمامی مشکلات و آرزوهایشان تنها بگذاریم. تعدادی از اهالی محل ما را بدرقه می‌کنند حتی دختر بچه‌ای که از دوربین ما ترسیده و به سمت نخلستان فرار کرده بود اکنون با چشمانی گریان از پشت تخته سنگی سرک می‌کشید و دورشدن ما را نظاره می‌کرد. در هنگام برگشت از کنار خانه بهداشتی که در میل فرهاد احداث می‌شد گذشتیم و کارگرانی را دیدیم که هنوز در حال نصب تیرهای برق بودند تا مردم محروم‌ترین نقطه ایران نیز همانند دیگران از حق قانونی خود برای استفاده از خدمات عمومی بهره‌مند شوند.

کرمان - حکمت قاسم‌خانی، خبرنگار جام‌جم