دیداری به یادماندنی با اولین فاتح اورست

هیلاری پیش از شرکت در جمع کوهنوردان جهان ، به هند رفت و در حالی که عده ای از کوهنوردان هندی دور او حلقه زده بودند، گفت : از اینجا برای شرکت در جشن صعود طلایی نیم قرن پیش به کاتماندو می روم . او به خانم جونکو تابایی از ژاپن پیوست که اولین زن صعودکننده به قله اورست است . راینهولد مسنو ایتالیایی که اولین صعود بدون کپسول اکسیژن به اورست را انجام داده ، تمباتشری شرپای 15ساله ای که عنوان جوان ترین صعودکننده به اورست را داراست نیز در کاتماندو بودند. جمع کوهنوردان فاتح اورست واقعا دیدنی و خاطره انگیز بود؛ چون علاوه بر بزرگانی که نام بردیم ، یک نابینا و یک معلول از هر دو دست هم که بر اورست گام نهاده اند، در جشن کاتماندو حاضر بودند. وقتی از هیلاری پیر درباره هدف و احساسش از صعود به اورست پرسیدند ، گفت : مهمترین کاری را که من و تنزینگ قصد نشان دادن آن را داشتیم ، این بود که انسان می تواند به قله بلند اورست برسد و زنده بماند. این موضوع همواره در ذهن ما بود. در آن موقع نمی دانستیم آیا واقعا به قله می رسیم و سالم می مانیم . در مراسم باشکوه پنجشنبه گذشته کاتماندو هیلاری سوار بر یک کالسکه پیشاپیش بقیه کوهنوردان بود و مراسم گوناگون این هفته هم ادامه یافت . او در چند سمینار، ضیافت شام و چند نمایشگاه به مناسبت پنجاهمین سالگرد فتح اورست شرکت کرد. هیلاری گفت : تنها جای پای ما در برف بود. فتح اورست ، عصر تازه ای را برای کشور نپال گشود. اکنون هر سال 50هزار نفر از سراسر جهان به قصد صعود کوههای هیمالیا به نپال می روند. بعلاوه این کشور 500هزار جهانگرد را در سال می پذیرد و به این ترتیب جهانگردی ، منبع اصلی درآمد کشور کوچک نپال است و درآمد سالانه 160میلیون دلار و اشتغال 200هزار نفر را همراه دارد. نپال با صنعت جهانگردی زنده است و این صنعت پیوسته در حال رونق بیشتر است ؛ اما هنوز 40درصد از جمعیت 23میلیونی آن در فقر کامل زندگی می کنند. در حالی که طبق گزارش بانک جهانی ، خانواده سلطنتی و طبقه مرفه پادشاهی هند زندگی مجلل و راحتی دارند. اما این طبقه مرفه و خانواده سلطنتی آرامش کامل ندارند. چون چریکهای مائوئیست مخالف حکومت مبارزه خود را به طوری جدی دنبال می کنند و در اثر درگیری های خونین از سال 1996 تاکنون 7هزار نفر کشته شده اند. یکی دیگر از مشکلات کشور، تقسیم درآمد حاصل از جهانگردی است . بسیاری از نپالی ها، بویژه کوه نشینان از دولت می خواهند که 70هزار دلاری را که از هر گروه کوهنوردی عازم اورست و مبالغ دیگری را که از صعودکنندگان به دیگر قله ها می گیرد، صرف احداث مدرسه ، پل و مراکز درمانی در مناطق روستایی کند. آگاهی و توقع آنها پیوسته افزایش می یابد. در حالی که دولت در برابر تقاضاهای آنها ایستادگی می کند و تنها بخشی از درآمد حاصل از جهانگردی را برای کارهای سازندگی خرج می کند.

تورهای هیمالیاگردی

کوهنوردی چهره نپال را کاملا تغییر داده است . حالا کوهنوردی تجاری کاملا توسعه یافته و از صورتی که در زمان هیلاری و بعد از آن بود، بیرون آمده است . هیلاری می گوید: هر ساله شمار کثیری علاقه مند بی تجربه در قالب تورهای گروهی عازم کوههای هیمالیا می شوند. گردانندگان تور دهها نردبان و هزاران متر طناب به همراه دارند و گردشگران با استفاده از این امکانات راحت صعود می کنند. بنابراین به این کار دیگر نمی شود کوهنوردی گفت . در مسیر اولین صعودها به اورست ، جایگاه های کپسول اکسیژن ، چادر، تغذیه و طناب قرار دارد و صعودکنندگان هیچ نگرانی و دلهره ای ندارند. حتی کوهنوردان در مسیر بازگشت از قله ، میخهای اضافی خود را در مسیر جا می گذارند و استفاده از آنها برای تازه واردان کار صعود را آسان تر می کند. در جاهای پایین تر کوه ، روستاییان درختان جنگل را قطع می کنند تا سوخت گردشگران را که در چادرهایی مستقر هستند، فراهم کنند. آنجا حتی امکانات دوش آب گرم مهیاست . اما راحتی کوهنوردان فقط به اینها محدود نمی شود. حالا حتی چرخبال هم وسیله ای برای صعود شده است . کسانی که حال و حوصله و یا قدرت کوهنوردی ندارند، پول می دهند و سوار بر چرخبال یا روی قله ها چرخ می زنند و یا این که از این طریق به ارتفاعات قدم می گذارند، بی آن که به خود زحمتی داده باشند. آنهایی که پول کمتری دارند، این امکان برایشان فراهم است که سوار بر گاری و کالسکه تا کمپ اصلی اورست بالا روند. کمپ اصلی در جای وسیعی بر صخره عظیم خاکستری رنگی قرار دارد که برف روی آن به رنگ خاکستری تمایل دارد. در واقع این رنگ نتیجه آلودگی هوا و کفشهای گلی گردشگران است . اینجا تا دلتان بخواهد چادرهای قرمز روشن ، زرد، سبز و آبی می بینید. گویی به روستایی بزرگ پا گذاشته اید.

صد نفر در راه قله

امسال 22گروه بزرگ که شمار کوهنوردان آنها بیش از یکصد نفر است ، عازم صعود به اورست هستند؛ اما بادهای شدید تا آخر هفته گذشته کار شماری از این گروهها را با تاخیر مواجه کرد. فصل صعود با آغاز باران های موسمی در تیرماه به پایان می رسد. بنابراین گروه هایی که صعود نکرده اند، وقت کمی دارند. با آغاز تابستان خطرهای زیادی کوهنوردان را تهدید خواهد کرد. بیماری هایی چون هیپوتری و سازگاری نداشتن با محیط در راه است . بعلاوه خطر آب شدن یخها و ایجاد شکافهای یخی و به دنبال آن سقوط و ریزش بهمن ، همه از اوایل تیرماه آغاز می شود. در شرایط نامساعد صعود، تاکنون 175نفر طی چند دهه گذشته جان خود را از دست دادند.

گردهمایی در کمپ اصلی

کمپ اصلی اورست اواخر هفته گذشته و چند روز اخیر حال و هوایی متفاوت داشت . بخشی از جشنهای پنجاهمین سالگرد اولین صعود به اورست در این کمپ برگزار شد. جمعیت آن بیش از سالهای گذشته بود. ادامه جشن حتی تا پای اورست کشیده شد. پیتر پسر ادموند هیلاری که تاکنون 2بار به اورست صعود کرده ، به همراه چند نفر دیگر اکنون در ارتفاع حدود 8هزار متری اورست قرار دارد و در آخرین کمپ قله ، جشن صعود 50سال پیش پدرش را برپا کرد.

تجدید دیدار قدیمی ها

دیدار کوهنوردان قدیمی با یکدیگر حال و هوای خاصی به نپال و کمپ اصلی داده بود. یکی از آنها جیم ویتاکر 74ساله است . او اولین امریکایی است که بر بام جهان گام گذاشته است . سال صعود او 1963 بود. او افرادی را دوباره ملاقات کرده که 40سال آنها را ندیده بود. وقتی هیلاری در سال 1953 از صعود پیروزمندانه اش به کاتماند و بازگشت ، در پاسخ به این پرسش که چه احساسی دارد، گفت : احساس رضایت . او نمی دانست که پس از مدتی مشهورترین کوهنورد جهان خواهد شد. اما وقتی از نپال خارج شد و با استقبالی شگفت انگیز در سراسر جهان مواجه گردید، کم کم دریافت که چه شهرتی به دست آورده است . از همه جای دنیا پیامهای تبریک به سویش سرازیر است و روزنامه ها با آب و تاب خبر صعود پیروزمندانه اش را درج کردند. اما حالا حتی در کمپ اصلی ، یک مغازه کافی نت فعالیت می کند و کوهنوردان با پرداخت ساعتی یک دلار، پیامها و اطلاعات مربوط به خود و کار صعودشان را ارسال می کنند و از خانواده های خود خبر به دست می آورند. موسس این کافی نت تزرینگ گیالزن نام دارد. مادر بزرگ این شخص یکی از صد شرپایی بود که در برنامه صعود سال 1953 شرکت داشتند. گیالزن ، نمونه ای از موفقیت جامعه شرپایی نپال است . بسیاری از شرپاهای آن زمان حالا مالک شرکتهای کوهنوردی در نپال هستند. جاملینگ پسر، نورگی تنزینگ فقید می گوید: شرپاها قهرمانان گمنام کوهستان هستند. جاملینگ در سال 1996 درست 10سال پس از مرگ پدرش موفق شد به اورست صعود کند. بیشتر شرپاها صعود می کنند؛ چون شغل آنها همین است . در دهه 1950 عده کمی از شرپاها برای رسیدن به اورست و دیگر قله های بالای 8هزار متر تلاش می کردند؛ اما امروزه وضع فرق کرده است . آنها اشتیاق به صعود دارند؛ زیرا می دانند با این کار مشهور می شوند و کارشان رونق می گیرد. بر این موضوع آنگ کارمای 44ساله که در سال 1986 بدون کپسول اکسیژن به اورست رسید، صحه می گذارد. این شرپای کوهنورد می گوید: اورست بلندترین کوه جهان است . هر کسی دوست دارد که بر قله اش گام بگذارد و ببینند از آنجا جهان چگونه به نظر می رسد.

منبع : سایت بوستون 29ماه می 2003