بی‌توجهی به دانش مدیریت ، مشکل ورزش ایران

به گزارش ایسنا ، رضا قراخانلو در سلسله نشست‌های تخصصی انجمن جامعه شناسی ایران، تصریح کرد: تا رنگ و بوی جامعه شناسی به ورزش نخورد، مشکلات زیادی خواهیم داشت. در گذشته فکر می‌کردم مشکل اصلی ورزش به مسایل فیزیولوژی و علم تمرین برمی‌گردد اما، حالا بی‌توجهی به دانش مدیریت را مشکل اصلی ورزش می‌دانم و پس از آن نیز کم توجهی به مسایلی نظیر جامعه‌شناسی ورزشی را مشکل‌ساز می‌دانم چرا که این ابعاد در ورزش ما روز به روز در حال ضعیف شدن است.

وی افزود: ورزش پدیده‌ای مهم است. امروزه به جایی رسیده‌ایم که می‌توانیم از ورزش به عنوان زبان مشترک ملت‌های مختلف نام ببریم. ورزش ظرفیت‌های بالای فرهنگی و تربیتی دارد. اهمیت بخش ورزش در پر کردن اوقات فراغت و کاهش هزینه‌های ملی چشم‌گیر است. به طوری که تحقیقات نشان داده است که اگر یک دلار به توسعه ورزش کمک کنیم، سه دلار از هزینه‌های درمان کم می‌شود.

قراخانلو تاکید کرد: تولید و اقتصاد ملی نیز متاثر از ورزش است، به طوری که در آمریکا بخش مهم اقتصاد را ورزش تشکیل داده و بیش از دو درصد از GDP در بسیاری از کشورها به ورزش برمی‌گردد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه ورزش دروازه‌ی گفت‌وگوی ملت‌ها و تمدن‌هاست تصریح کرد: امروز در حالی که برخی می‌خواهند ایران را محدود کنند، ورزش یکی از دریچه‌هایی است که ایران توانسته است از طریق آن با دنیا ارتباط برقرار کند و قصور ایران در عرصه‌های ورزشی جهان بسیار ارزشمند است.

رییس پیشین کمیته‌ ملی المپیک تاکید کرد: اداره کردن ورزش به سازماندهی، ساختار سازمانی و مدیریت سازمانی به مفهوم جدی نیاز دارد. اداره کردن ورزش شاید مهمتر از وزارت نفت و آب و... باشد. باید یک نگاه سازمانی و تخصصی قوی داشته باشیم. اما، متاسفانه در موارد متعددی شاهد بوده‌ایم که افراد در میدان عمل معتقد بودند که اداره کردن ورزش اهمیت چندانی ندارد. در حالی که اداره ورزش دست کمی از اقتصاد ندارد و بدون اعتقاد و آگاهی از دانش ورزش و بدون برخورداری از نگاه تخصصی و علمی غیرممکن است. البته همواره چرخ ورزش خواهد چرخید و دستیابی به اهداف بلند ممکن نخواهد بود.

قراخانلو با اشاره به آمار 10-15 درصد ورزش همگانی گفت: این رقم در کشورهای پیشرفته تا هشتاد درصد است. در ترویج ورزش همگانی هر چند نسبت به گذشته پیشرفت کرده‌ایم اما، هنوز تا وضع مطلوب فاصله داریم. ناتوانی و نارسایی‌ ساختار ورزش مانع رشد ورزش همگانی شده است. ما به ورزش همگانی نگاه دولتی داشته‌ایم و به جایی رسیده‌ایم که مردم احساس نمی‌کنند باید برای خودشان ورزش کنند. منظورم دولت هفتم، هشتم و نهم نیست. به طور کلی نگاه دولتی هنوز به ورزش همگانی احاطه دارد و آن را رها نمی‌کند. در آلمان شش سال قبل 75 هزار انجمن ورزش همگانی را اداره می‌کردند.

وی تاکید کرد: نگاه دولت باید تغییر کند و کمک کند و اجازه دهد نهادها‌ی مردمی و غیر دولتی شکل بگیرند. ما در ورزش همگانی هنوز یک برنامه جامع نداریم و نمی‌دانیم مردم ما به چه ورزشی علاقه دارند و برای توسعه ورزش همگانی چه کاری باید انجام دهیم. ما باید کاری کنیم که زنان در مکان‌های مخصوص با شرایط مناسب ورزش کنند. حالا ساخت و سازها به سمت استادیوم‌های 15 هزار نفره برای فوتبال پیش می‌رود. با این کار به جای اینکه مردم را به ورزش تشویق کنیم، به آنها می‌گوییم که در استادیوم بنشینید، تخمه بشکنید و ورزش کردن این یازده نفر را نگاه کنید. بنابراین جهت‌گیری ساخت و سازها هم باید به نفع ورزش همگانی اصلاح شود و این بخش به حمایت‌های دولت نیاز جدی دارد. نقش شهرداری‌ها و نهادهای مردمی در توسعه ورزش همگانی امروز در دنیا ثابت شده است و باید نسبت به این رویه حساسیت داشته باشیم.

این استاد دانشگاه به پیشرفت بعد فرهنگ پرداختن به ورزش اشاره و خاطرنشان کرد: در گذشته پدران و مادران ما ورزش را نزدیک به گناه می‌دانستند اما، امروزه این دیدگاه از بین رفته است. همچنین دانش علمی پزشکان ما در حوزه ورزشی افزایش یافته و امروزه ورزش به عنوان یک عمل صالح و ارزشمند پذیرفته شده است و این نقطه امیدوار کننده‌ای است. ارزان شدن ورزش امری کلیدی است و دولت‌ها باید در این زمینه ورود کنند و هنر خود را در جلوگیری از گران شدن ورزش همگانی نشان بدهند.

قراخانلو با ابراز تاسف از وضع ورزش دانش آموزی گفت: یکی از دلایل عقب ماندگی ورزش ایران، توسعه نیافتگی ورزش دانش آموزی است. در زمینه ورزش دانش آموزی در حد فاجعه هستیم و به عقب می‌رویم. در ورزش دانشجویی نیز نیازمند سرعت بیشتر هستیم. تعداد مراکز تصمیم‌گیرنده یکی از مشکلات اساسی ورزش است و به همین دلیل بخش ورزش دانش آموزی به عنوان یک جزیره‌ی دور افتاده عمل می‌کند و کسی نیست که از این بخش سوال کند.

این استاد دانشگاه به برگزاری نشست شورای عالی ورزش در گذشته اشاره کرد و گفت: متاسفانه در سه سال گذشته یک بار هم جلسه شورای عالی ورزش برگزار نشده و هر کس برای خودش کار می‌کند. ما به جای آن که مراکز تصمیم‌گیری را متمرکز کنیم، تصمیم‌گیری را به عهده بخش‌ها و حتی افراد گذاشتیم، چند وقت قبل وزارت آموزش و پرورش تصمیم گرفت ساختار مدیریت ورزش دانش آموزی را تنزل دهد، این کار به ورزش لطمه زد و کسی هم چیزی نگفت.

رییس پیشین کمیته‌ ملی المپیک افزود: در چند سال گذشته بحث فدراسیون ورزش دانش‌آموزی مطرح شد که می‌توانست بعد قهرمانی را هم جهت دهد اما، کاری که باید ظرف شش ماه شکل می‌گرفت، هنوز بعد از چند سال رشد نکرده است. فدراسیون ورزش دانشجویی نیز هرچه سریع‌تر باید از حالت موقت خارج شود و با قوت وارد عرصه عمل بشود.

قراخانلو از شاخص‌ تعداد مدال به عنوان یک شاخص ارزشیابی عملکرد ورزش یاد کرد و گفت: سهم ما حتی در این ملاک غلط نیز ناچیز است. ما در بازی‌های آسیایی دوحه بهترین نتیجه را گرفتیم اما، دو سال بعد یکی از بدترین نتیجه‌های تاریخ ورزش ایران را در المپیک کسب کردیم، این نشان می‌دهد که کار ما با نوسان پیش می‌رود و براساس نظام برنامه‌ریزی عمل نکرده‌ایم و حوادث و اتفاقات می‌تواند در جهت مثبت یا منفی بر ورزش ما اثر بگذارد.

وی گفت: فدراسیون‌ها در لفظ ملی‌اند ولی در واقع کاملا دولتی‌اند و در حال حاضر تمام مسایل مربوط به قهرمانی نیز روی دوش دولت است و به علت مشکلات فراوان دولت در بخش‌های مختلف نظیر اقتصاد، آب، برق، انرژی، سیاست خارجی و ... آنچه که فراموش می‌شود یا در عمل از اولویت خارج می‌شود، ورزش است. در گذشته ورزش دانش آموزی مولد ورزش قهرمانی بود ولی حالا این ارتباط قطع است و آموزش و پرورش کار خودش را می‌کند. در نیروهای مسلح نیز اوضاع طوری است که نیروی انسانی و تجهیزات فراوان دارند اما، تعداد کمی قهرمان تولید می‌کنند چرا که ارتباط سیستمی برقرار نیست.

قراخانلو به دلایل عدم موفقیت در شاخص مدال گرفتن اشاره کرد و گفت: ما تعداد رشته‌های ورزشی را توسعه نداده‌ایم. در توسعه یک رشته ورزشی باید به علاقه مردم، شرایط جغرافیایی، آب و هوایی و... توجه شود. در ورزش شناسایی استعداد نداریم. چند سالی است که بحث استعدادیابی را مطرح کرده‌ایم اما، هنوز سیستمی را برای پرورش استعداد حاکم نکرده‌ایم. فدراسیون‌های مختلف به صورت پراکنده در حال تلاش هستند ولی باید برای ایجاد سیستم استعدادیابی و پرورش استعدادها تلاش کنیم که این هم مستلزم برنامه و تفکر تخصصی است.

این استاد دانشگاه افزود: یکی از دلایل توسعه یافتگی ورزش در سطح جهانی مربوط به پول است. در گذشته قهرمانان برای کسب افتخار رقابت می‌کردند. بعد از یک دوره چهل – پنجاه ساله غرب پول را وارد ورزش کرد و به دنبال آن دوپینگ، فساد و تقلب رواج یافت، سپس غرب شروع به انجام کارهای فرهنگی کرد. حالا دیگر در غرب پول حرف اول را نمی‌زند و آنها در تلاش هستند تا ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی را پررنگ کنند ولی متاسفانه علی‌رغم ادعاهای بزرگی که ما در کلام و حرف داریم، در عمل پول نقش ویرانگری را در ورزش کشور ایفا می‌کند و روز به روز مادی‌گرایی در ورزش پررنگ‌تر می‌شود چرا که سیاست‌گذاران خود بر این طبل می‌کوبند و رطب خورده‌های فراوانی در ورزش داریم که بار خود را بسته‌اند و حالا منع رطب می‌کنند ولی حرف آنها اثر ندارد.

عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس خاطرنشان کرد: در حال حاضر تبدیل ورزش به صنعت باعث توسعه ورزش شده است. باید قاعده "هزینه - فایده" را در ورزش پیاده کنیم ولی ما هنوز در شروع کار هستیم. امروز در فوتبال سفره‌ایی باز شده است. 120 میلیارد تومان پول ملت در فوتبال توزیع می‌شود، اینکه ورزش حرفه‌ایی نیست ریشه این مشکل در دولتی بودن اقتصاد ماست. در ورزش حرف مفت زیاد است و یکی از حرف‌های مفت این است که ورزش حرفه‌ایی داریم. حال آن که هیچ سیاست روشنی برای توسعه ورزش حرفه‌ای وجود ندارد و این کار عظیم به صورت تصادفی و خارج از کنترل پیش می‌رود و علی‌رغم قیل و قال‌ها هیچ هدف‌گذاری روشنی در این امر پیش‌رو نیست.

قراخانلو اظهار کرد: همان مشکلی که در اقتصاد داریم در ورزش هم داریم. وقتی دولت دست از سر اقتصاد بردارد، ورزش هم غیر دولتی خواهد شد و شاید به ورزش حرفه‌ای برسیم.

وی اضافه کرد: ورزش از ابتدا مردمی بوده است، حالا حتی متمرکزترین کشورهای دنیا هم دست بخش مردمی را در ورزش را باز گذاشته‌اند. دولت فقط باید سیاست کلی اعمال کرده و در اجرا دخالت نکند. اما، سوال اساسی این است که آیا واقعا ما روز به روز به سمت دولتی‌تر شدن ورزش پیش نمی‌رویم.

قراخانلو با بیان اینکه درمورد بانک اطلاعاتی ورزش در حد صفر هستیم، گفت: در حالی که ایران در بعضی از زمینه‌ها در لبه‌های دانش حرکت می‌کند اما، از این منظر در ورزش عقب هستیم. باید تلاش کنیم تا این مشکلات حل شود و بالاخره زیرساخت‌های علمی شکل بگیرند. در منابع انسانی هم کم داریم و افراد متخصص نیز در مدیریت ورزش کم هستند. هر چند در تربیت نیروی انسانی نسبت به گذشته قوی‌تر عمل کرده‌ایم. ولی متاسفانه نیروهای متخصص فرصت خدمت‌گزاری زیادی پیدا نمی‌کنند و هنوز برای بسیاری از افراد پذیرفته نشده که هر کاری نیاز به حضور نیروهای اهل خود دارد.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: یکی دیگر از مشکلات ورزش این است که پول جاری در ورزش به اندازه کافی نداریم و بیشتر مدیران ورزش را به دنبال ساخت و ساز می‌فرستند و سال‌هاست که بیشترین انرژی ورزش صرف ساخت و ساز می‌شود، حال آن که در نگهداری و بهره‌برداری از امکانات هم ضعیف هستیم.

وی گفت: برای هدایت ورزش به یک برنامه جامع نیاز داریم و مجلس نیز برای ایجاد ضمانت اجرا باید دست به کار شود. بدون یک برنامه راهبردی و بدون اصلاحات ساختاری دستیابی به اهدافی که در شان کشور باشد دشوار به نظر می‌رسد.

قراخانلو اظهار کرد: در تحلیل مسایل ورزشی باید ظاهر و باطن‌مان یکی باشد. اگر دروغ رواج یابد، فاجعه است و به کشور آسیب می‌رساند. نقش رسانه‌ها نیز در این مهم بارز است. آنها باید حقایق و واقعیت‌ها را بنویسند و بشکافند تا مشکلات مطرح شود و همه در پی راه حل‌ها باشند. پرداختن به غیر حقیقت یا بیان نیم حقیقت و نیم غیر حقیقت به یک بیماری عمومی تبدیل شده که به ورزش کمکی نمی‌کند. البته افرادی که متخصص دروغگویی و چاپلوسی هستند روز به روز میدان را وسیع‌تر خواهند دید و جولان بیشتری خواهند داد اما، فرصت‌های طلایی از دست می‌روند. باید فضایی ایجاد شود که صاحبان اندیشه و تفکر و انسان‌های پاک و سالم احساس غربت نکنند و به گونه‌ای نباشند که راستگویی، ایستادگی روی ارزش‌ها و علم و تخصص مذموم شده و چاپلوسی و تملق و سرپوش گذاشتن روی حقایق و سطحی نگری مقبول واقع شود.