مفاهیم سنتی و کلاسیک ارتباط ، کاربردها و تعاریف

ارتباط که معادل واژه Communication است ، در مفهوم لغوی به معنی ایجاد پیوند میان افراد انسانی از ابعاد معنوی و روحی است . وقتی ما با کسی ارتباط برقرار می کنیم ، کار ما در حقیقت برقراری نوعی اشتراک فکر و تفاهم اندیشه با طرف مقابل است .

کد خبر: ۲۲۳۷۱

در مفهوم سنتی و کلاسیک ، ارتباط عبارت از جریانی است که طی آن دو یا چند نفر و حتی بیشتر به تبادل افکار، دیدگاه ها و احساسات می پردازند و از طریق کاربرد پیامهایی که معنایش برای تمامی افراد کم و بیش یکسان است ، به انجام این امر مبادرت می ورزند. در سال 1928 مولف انگلیسی ، آی . ا. ریچاردز ، اولین و بهترین تعریف از ارتباط را، به عنوان یکی از بزرگترین امتیازات نوع بشر، بدین گونه ارائه کرد: «ارتباط هنگامی صورت می گیرد که یک فکر به نحوی در محیط عمل کند که یک فکر دیگر را تحت تاثیر قرار دهد. این کار بدین صورت انجام می شود که در فکر دیگری ، همان تجربه ای که در فکر اول است نمایان و درواقع تجربه جدید ، بخشی از همان تجربه اول شود».
اثرات ارتباط جمعی

در خصوص چگونگی تاثیر ارتباط جمعی بر مخاطبان از نظر آموزش رویه های زندگی و ایجاد سلیقه های جدید در افراد، تحریک حس مصرف گرایی و تجددخواهی و همچنین آموزش و تاثیرات آنها بر کودکان ، بحثهای جدی در جریان است . بسیاری از عادات ، عرفها و گفتارها به گونه ای کاملا آشکار و مستقیم تحت تاثیر مطالب روزنامه ها، فیلمها و رادیو و تلویزیون قرار می گیرند. موفقیت وسایل ارتباط جمعی در کار تبلیغات تجاری نیز مشخص و قابل توجه است . دلایل ارائه شده حاکی از آن است که وسایل ارتباط جمعی گوناگون هر یک به سهم خود اثری خاص بر بخشها و قشرهای مختلف جامعه می گذارند. بعضی از این اثرات بسیار زودگذرتر از آن هستند که بتوان آنها را به گونه ای مشخص و یا با وسایل کنونی به طور دقیق و علمی اندازه گیری و دوام آنها را پیش بینی کرد. کارل دویچ ، پژوهشگر و استاد علوم روابط بین الملل ، ارتباط جمعی را موجب همگرایی سیاسی میان جوامع می داند و بر این باور است که نیازها و همکاری های متقابل جوامع در جهان معاصر در نهایت منجر به همگرایی و وحدت جهانی خواهد شد. وی علاوه بر همگرایی سیاسی ، ایجاد واحدها و گروههای سیاسی و سازمان های بین المللی ، ایجاد تفاهم و تساهل میان فرهنگ ها و ارزشها، همسازی گروههای مختلف اجتماعی و همبستگی ملی و بین المللی را از کارویژه های نظام ارتباط جمعی می داند. پروفسور اوتوگلینبرگ ، استاد جامعه شناسی مرکز مطالعات دانشگاه سوربن ، در مقاله ای با عنوان تغییر طرز تلقی ها از طریق رسانه های گروهی ، به برخی تغییرات در دیدگاه ها و نظرگاه های موجود و ایجاد طرز تلقی و نگرشهای جدید از منظر روان شناسی و جامعه شناسی اشاره می کند. او همچنین این تاثیرات را در تصمیم گیری های جمعی ، ایفای نقشها، تماسهای اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی ، دستیابی به اهداف فراملی ، عضویت گروهی و همچنین در قانونگذاری مورد توجه قرار داده است . تئودور بورلاتسکی ، مفهوم ارتباطات را براساس نقش تبلیغات و رسانه های گروهی ارزیابی می کند. دیدگاه های بورلاتسکی و کارل دویچ قرابت ، نزدیکی خاصی با هم دارند. بویژه آن که هر دو معتقدند که از طریق ارتباطات و با تاکید بر تبلیغات می توان تصورات طرفهای مختلف را در ارتباط با مسائل مورد اختلاف تغییر داد. بورلاتسکی کارویژه های متعددی را برای ارتباطات و تبلیغات برمی شمارد که بخشی از آنها در کارکرد آموزشی ارتباط جمعی نهفته است . از آن جمله می توان به ارتقای سطح اطلاعات و دانش توده های جامعه ، آگاه کردن مردم نسبت به سنتهای ملی و تاریخی خویش و شناخت آداب و رسوم دیگر ملل اشاره کرد. به طور کلی ، ارتباط جمعی یکی از ضروریات نوآوری و تجدد است . نظام ارتباطی در جوامع مدرن با مشخصاتی نظیر سازماندهی قوی و ساختار صریح و روشن رسانه های گروهی ، وجود ارتباط دهنده های حرفه ای و استفاده از فناوری پیشرفته ، استدلال نسبی در مواجهه با دولت و جریانات اجتماعی و گستردگی پوشش ارتباطاتی در اقصی نقاط جهان ، شناخته می شود. نظام ارتباطی در جوامع انتقالی (کشورهای در حال توسعه ) به لحاظ تمرکز و احاطه بیشتر بر روی شهرها و مراکز شهری ، تاثیرپذیری از جریانات داخلی و سازماندهی ضعیف ، وضعیتی متفاوت از جوامع مدرن و سنتی دارند. در یک جمع بندی کلی ، اثرات متفاوتی از نقش و تاثیر ارتباطات جمعی بر جهان معاصر مترتب است که می توان آنها را با عناوین اثرات مثبت و منفی ارتباطات مطرح کرد.
اثرات مثبت ارتباطات

1- کمک به پیشبرد سیاست های ملی و افزایش سطح مشارکت اجتماعی و ایجاد شرایط مناسب برای حل و فصل بحران ها و ایجاد هویت و مشروعیت.
2- کمک به بسط آزادی و احترام به حقوق انسانی.
3- توسعه شهرنشینی ، ارتقای سطح سواد ، تقویت پیوندهای اجتماعی بین جوامع که در نهایت ، روند دستیابی به رفاه اقتصادی را هموار می کند.
4- بالا بردن سطح دانش فنی و تسهیل انتقال فناوری ، تربیت نیروی انسانی ، برنامه ریزی و کمک به نوآوری.
5- جایگزینی دیپلماسی علنی به جای دیپلماسی سنتی (در دیپلماسی سنتی ، راهبردها و شیوه ها در پشت درهای بسته اتخاذ می شود، حال آن که در دیپلماسی علنی ، نقش و تاثیر افکار عمومی و مطبوعات بر نظام سیاسی و تصمیم گیری های مملکتی قابل انکار نیست).
6- تسهیل همگرایی سیاسی در داخل جوامع و در میان جوامع بین المللی.
7- کارکرد آموزشی و دادن اطلاعات علمی.
8- آگاه کردن ملل مختلف از سنتها و فرهنگ ملی و تاریخی یکدیگر اثرات منفی ارتباطات همان گونه که می توان از ارتباطات نتایج مثبتی را به دست آورد ، صاحبان رسانه های بزرگ می توانند با به کارگیری آنها ، به اهداف خاصی که از نظر کشورهای دیگر منفی به حساب می آیند ، نایل شوند. تعدادی از این گونه تاثیرات منفی عبارتند از :
1- تضعیف پیوندهای سنتی و زیر سوال بردن ارزشهای اجتماعی از طریق تقویت ، نشر و تبلیغ ارزشهای غربی و در نتیجه کمک به استحاله فرهنگی.
2- بهره برداری تبلیغاتی ، انتشار اخبار و تفسیرهای غیرواقعی و در نتیجه تضعیف ساختارهای سیاسی کشورهای جهان سوم.
3- تجزیه و نفاق در گروههای همبسته اجتماعی و اختلال در وحدت ملی.
4- تغییر الگوهای مصرف و روشهای زندگی از طریق افزایش احساس نیازمندی های کاذب و ایجاد تقاضاهایی که قابل پاسخگویی نیستند و لاجرم موجب وابستگی بیشتر می شوند .
5- انتقال فناوری های نامناسب و غیرضروری و در نتیجه وابستگی به شرکتهای چند ملیتی .