جشنواره منهای مخاطب

نمی‌دانم چند درصد از خوانندگان این نوع اخبار که خبرهای حوزه سینما را در روزنامه جام جم دنبال می‌کنند، در این برنامه‌ها شرکت کرده‌اند و اساسا علاقه‌مند به چنین برنامه‌هایی هستند؟ البته برنامه‌های فرهنگی  هنری هفته گذشته به همین برنامه‌ها محدود نمی‌شود و در کنار اینها چند برنامه نمایش فیلم هم در سینماهای مختلف برگزار می‌شود. برنامه‌هایی که اغلب بنا به دلایل مختلفی همچون: تشریفاتی بودن، محتوا نداشتن، عدم اطلاع رسانی درست و ... با استقبال‌های بسیار محدودی مواجه می‌شوند و برگزاری آنها تنها روی صفحات نشریات و سایت‌های خبری ثبت می‌شود و بیشتر رویدادی مجازی  به حساب می‌آید تا رویدادی حقیقی!

نیمه دوم سال، همیشه ایام بسیار شلوغی در برنامه کاری جشنواره‌های فرهنگی، هنری و سینمایی است. خبرنگاران در این ایام و بویژه در فصل پاییز با برنامه کاری متراکمی ‌مواجه می‌شوند. جشنواره فیلم حقیقت، جشنواره فیلم فجر و ده‌ها برنامه و رویداد دیگر در فاصله مهرماه تا بهمن ماه برگزار می‌شود؛ ایامی ‌که به دلیل نزدیکی به روزهای پایانی سال، از فشردگی خاصی برخوردار است و معمولا هم چند برنامه با هم برگزار می‌شود. مثلا 2 جشنواره دوسالانه فیلم پلیس و شهر قرار بود هر دو در همین ایام برگزار شوند که البته یکی از آنها، زمان برگزاری خود را به اسفند ماه تغییر داد. تراکم شدید جشنواره‌ها در این بخش از سال در حالی اتفاق می‌افتد که در نیمه نخست سال، برنامه جشنواره‌ای چندانی در کشور برگزار نمی‌شود. فروردین و اردیبهشت که بهترین ایام سال از نظر آب و هوای شهری مانند تهران هستند، بدون جشنواره سپری می‌شوند. جشنواره کودک هم که یک دوره در همدان برگزار شد، از امسال زمان برگزاری خود را به تیرماه تغییر داد. جشن سینمای ایران نیز تنها رویدادی است که در فصل تابستان، مقدمات برگزاری آن فراهم می‌آید و در نهایت در شهریور ماه برگزار می‌شود.

نکته جالب توجه این که تمامی‌این جشنواره‌ها جز جشنواره فیلم فجر برای نمایش آثار خود بلیت نمی‌فروشند و تماشای فیلم در آنها رایگان است. در اغلب موارد، از مخاطبان پذیرایی هم می‌شود تا تماشای فیلم برای آنها لذت بخش‌تر شود. همه این جشنواره‌ها نیز در سال‌های اخیر کوشیده‌‌اند هرچه بیشتر و گسترده تر برگزار شوند و به همین دلیل بخش‌های فراوانی را به برنامه‌های کاری خود اضافه کرده‌اند. حتی بسیاری از این جشنواره‌ها، افرادی را به عنوان عضو هیات انتخاب و داوری تعیین می‌کنند و اهداف و برنامه‌های آنها نیز در نگاهی کلی‌تر یکی است و البته همه آنها به دنبال کشف و اختراع مسائل تازه‌ای هستند و می‌خواهند تعریف‌های جدیدی ارائه دهند و هر چیزی را دوباره تعریف کنند. برخی نیز مانند جشنواره‌هایی که در حوزه معاونت سینمایی برگزار می‌شود، در طراحی پوستر هم از المان‌های ثابتی استفاده می‌کنند و مثلا در پوستر بیشتر آنها، طرح‌های سنتی، بته جقه و... به عنوان عنصری ثابت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

حالا کافی است به بخش دیگری از ماجرا دقت کنید. در سوی دیگر این ماجرا، چرخه تولید سینمای ایران قرار دارد که سالانه حدود 50 فیلم بیشتر تولید نمی‌کند. امسال هم که طبق اعلام برخی منابع، حدود 25 فیلم پروانه ساخته گرفته‌اند. بسیاری از نهادها و سازمان‌هایی هم که اقدام به برگزاری جشنواره می‌کنند، هیچ تعهدی به بخش تولید ندارند و جشنواره برای آنها بیشتر کارکردی تبلیغاتی دارد.

جشنواره‌های سینمایی در ایران آنقدر مشکلات جورواجور دارند که می‌توان فهرست مفصلی از آنها تهیه کرد. منهای چند جشنواره معتبر که تکلیف برگزارکنندگان آن مشخص است، اغلب چنین جشنواره‌هایی همه چیز دارند اما فقط « مخاطب» ندارند و در واقع معلوم نیست مسوولان سینمایی به چه دلیلی به هر نهادی اجازه برگزاری جشنواره می‌دهند؟ آیا اختصاص سهمی ‌برای سخنرانی مسوولان در هر جشنواره می‌تواند دلیلی قانع کننده برای برگزاری این رویدادهای رنگارنگ باشد؟ آیا با برگزاری این حجم از جشنواره قرار است به دیگران القا شود که در کشور ما، رویدادهای فرهنگی و هنری رونق خاصی دارد؟ کاش روزی بتوان برای این سوال‌ها، پاسخی منطقی و قانع کننده پیدا کرد.

رضا استادی