پژوهشگران آمریکایی با مهندسی یک هیدروژل حاوی وزیکولهای خارج سلولی، روشی برای آزادسازی تدریجی ذرات درمانی در محل آسیب نخاعی توسعه دادهاند؛ روشی که در آزمایش روی بافت کشتشده، به بهبود سلولهای آسیبدیده کمک کرده است.
به گزارش جامجم آنلاین به نقل از فیز، آسیبهای نخاعی میتوانند عوارض ماندگاری به همراه داشته باشند و رساندن مؤثر مواد درمانی به سلولهای آسیبدیده همچنان یکی از چالشهای مهم در این حوزه است.
در همین راستا، پژوهشگران دانشکده مهندسی FAMU-FSU آمریکا، هیدروژلی مهندسیشده تولید کردهاند که با حمل ذرات درمانی و کنترل زمان و میزان آزادسازی آنها، میتواند زمینه را برای توسعه روشهای جدید درمان آسیبهای نخاعی فراهم کند.
در این پژوهش، محققان از وزیکولهای خارج سلولی (EVs) استفاده کردند؛ ذرات کوچکی که بهطور طبیعی توسط سلولها آزاد میشوند و حامل زیستمولکولهایی هستند که در ارتباط میان سلولها نقش دارند.
پژوهشگران این ذرات را درون نوعی پلیمر به نام هیدروژل قرار دادند. هیدروژلها به دلیل توانایی جذب مقادیر زیادی آب، ساختار نرم و تخلخل خود، شباهت زیادی به بافتهای زنده دارند و از ظرفیت قابلتوجهی برای کاربردهای زیستپزشکی برخوردارند.
یان لی (Yan Li)، یکی از پژوهشگران این پروژه، هیدروژل حاوی EVs را به بستهای حامل پیام درمانی تشبیه کرده است که با دریافت آن توسط سلولهای آسیبدیده، امکان بهبود وضعیت این سلولها فراهم میشود.
محققان در آزمایش خود، ژل تولیدشده را روی بافت کشتشدهای اعمال کردند که شرایط زخم نخاع را شبیهسازی میکرد. نتایج نشان داد این ترکیب به بهبود سلولهای آسیبدیده کمک میکند.
یکی از مشکلات روشهای پیشین استفاده از هیدروژلهای حاوی وزیکولهای خارج سلولی، آزاد شدن سریع این ذرات بود. در چنین شرایطی، بخشی از ذرات ممکن بود پیش از رسیدن به محل آسیب، از هیدروژل خارج شوند.
پژوهشگران برای رفع این مشکل، ساختار هیدروژل را بهگونهای مهندسی کردند که واکنش آن به عواملی مانند میزان اسیدیته (pH) و زمان، امکان کنترل بهتر آزادسازی EVs را فراهم کند.
بررسیها نشان داد کاهش pH هیدروژل از ۹ به ۷، ویژگیهای فیزیکی آن را تغییر میدهد. در نتیجه، ذرات درمانی بهجای آزاد شدن همزمان و یکباره، بهتدریج از ساختار ژل خارج میشوند.
به گفته یان لی، این سازوکار به تنظیم ارتباط میان سلولها کمک میکند. او توضیح داده است که وزیکولهای خارج سلولی مانند پیامرسانهایی هستند که اطلاعات را میان سلولها منتقل میکنند و آزادسازی تدریجی آنها فرصت بیشتری برای دریافت این پیامها در اختیار سلولهای هدف قرار میدهد.
دسترسی به بافت آسیبدیده نخاع با چالشهایی همراه است که یکی از آنها وجود سد خونی ـ نخاعی است؛ ساختاری محافظ که ورود بسیاری از مواد به دستگاه عصبی مرکزی را محدود میکند.
بر اساس توضیحات ارائهشده در گزارش پژوهش، وزیکولهای خارج سلولی میتوانند از این سد عبور کنند و به ناحیه آسیبدیده برسند. این ذرات همچنین قابلیت جذب توسط سلولهای موجود در آن ناحیه را دارند.
از دیگر ویژگیهای EVs میتوان به احتمال کمتر پسزده شدن آنها توسط سیستم ایمنی در مقایسه با برخی روشهای درمانی دیگر، قابلیت انتقال و برخورداری از لایههای محافظ بیرونی اشاره کرد.
با این حال، این ذرات در حالت آزاد بهمرور زمان ضعیفتر میشوند. بنابراین، استفاده از سامانهای که بتواند از آنها محافظت کند و در زمان مناسب آزادسازی را انجام دهد، اهمیت زیادی دارد.
هیدروژلها از ویژگی گرانروی کشسانی برخوردارند؛ به این معنا که بسته به شرایط، میتوانند همزمان رفتارهایی شبیه مایعات و جامدات داشته باشند.
ویژگیهای فیزیکی این مواد نیز تحت تأثیر عواملی مانند pH و سرعت اعمال تنش تغییر میکند. پژوهشگران با استفاده از همین قابلیتها توانستند ساختار هیدروژل را تنظیم کنند و نحوه آزادسازی وزیکولهای خارج سلولی را بهبود ببخشند.
این دستاورد میتواند مسیر تازهای برای بررسی سامانههای انتقال مواد درمانی در آسیبهای نخاعی ایجاد کند؛ هرچند نتایج گزارششده مربوط به آزمایش روی بافت کشتشده است و به معنای اثبات اثربخشی این روش در بدن انسان نیست.
نتایج این پژوهش در مجله علمی «Advanced Healthcare Materials» منتشر شده است.
اولین واکنشها به تازهترین انیمیشن دیزنی: