به گزارش
جام جم آنلاین؛ رویداد ملی «ایران جان؛ مرکزی ایران» از امروز تا اول آبان‌ماه با شعار «استان مرکزی؛ مهد مفاخر، پیشران صنعت کشور» در شبکه‌های سراسری و استانی رادیو و تلویزیون برگزار می‌شود. در کنار برنامه‌های این رویداد، معاونت فضای مجازی صداوسیمای مرکز مرکزی نیز با اجرای پویش «مرکزی، قلب ایران» به دنبال جلب مشارکت مردم در معرفی استان است. در این پویش، مردم می‌توانند با روایت تجربه‌ها، خاطرات و دانسته‌های خود، از زوایایی به استان مرکزی بپردازند که شاید در روایت‌های رسمی کمتر دیده شده باشد. درباره هدف این پویش، شیوه مشارکت مردم و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای حفظ و استفاده از آثار ارسالی، با طاهره حیدری، معاون فضای مجازی صداوسیمای مرکز مرکزی، گفتوگو کردیم.
پویش «مرکزی، قلب ایران» با چه هدفی شکل گرفته و قرار است چه تصویری از استان مرکزی به مخاطبان ارائه کند؟
هدف ما این است که استان مرکزی را از نگاه مردم معرفی کنیم. این استان ظرفیت‌های زیادی دارد؛ از پیشینه تاریخی و مفاخر فرهنگی گرفته تا صنایع مادر، توان اقتصادی، کشاورزی و جاذبه‌های گردشگری. می‌خواهیم این ظرفیت‌ها در قالب روایت‌هایی مطرح شوند که مردم با آنها زندگی کرده‌اند یا از نزدیک می‌شناسند.
برای ما مهم است که مردم فقط مخاطب محتوای رسانه‌ای نباشند و خودشان هم در تولید آن نقش داشته باشند. هرکسی ممکن است خاطره‌ای از یک مکان تاریخی، تجربه‌ای از زندگی در یک شهر یا روستا، یا شناختی از یک شغل و حرفه داشته باشد که برای دیگران هم شنیدنی باشد. این تجربه‌ها می‌توانند در قالب نوشته، عکس، فیلم، خاطره، داستان کوتاه، پادکست یا حتی یک مطالبه اجتماعی مطرح شوند. می‌خواهیم فرصت دیده‌شدن این روایت‌ها را فراهم کنیم و از دل آنها، تصویر متنوع‌تری از استان مرکزی ارائه دهیم.
برای اینکه مردم بدانند چه محتوایی تولید کنند و چطور در پویش مشارکت داشته باشند، چه برنامه‌ای در نظر گرفته‌اید؟
صرف اعلام فراخوان کافی نیست. وقتی از مردم می‌خواهیم محتوا تولید کنند، باید تا حد امکان روشن باشد که چه موضوعاتی مدنظر است و از چه راهی می‌توانند در پویش شرکت کنند. به همین دلیل، تلاش می‌کنیم با طرح موضوع‌ها و پرسش‌های مشخص، مسیر مشارکت را برای آنها روشن‌تر کنیم.
برای مثال، می‌توان از یک کارگر خواست درباره یک روز کاری خود روایت کند، از یک کشاورز درباره تجربه‌اش در منطقه‌ای از استان شنید یا از مردم خواست خاطره‌ای از یک مکان تاریخی را تعریف کنند. گاهی هم یک عکس می‌تواند نقطه شروع روایت باشد؛ مثلاً تصویری از یک مکان تاریخی که مخاطب درباره آن توضیح می‌دهد یا معرفی کوچه‌ای که به نام یک شهید نام‌گذاری شده است.
در این مسیر، قرار نیست نگاه رسانه را به مردم تحمیل کنیم. هدف این است که موضوعی برای شروع در اختیارشان قرار دهیم تا بتوانند تجربه و برداشت خودشان را بیان کنند. برای گروه‌هایی مانند دانش‌آموزان و معلمان نیز برنامه‌های ویژه‌ای در نظر گرفته‌ایم تا آنها هم متناسب با شرایط و توانایی‌هایشان در این پویش مشارکت کنند.
آثار ارسالی مردم چگونه به محتوای رسانه‌ای تبدیل می‌شود و مخاطبان از چه طریقی می‌توانند آنها را ببینند؟
همکاران ما در معاونت فضای مجازی صداوسیمای مرکز مرکزی آثار را دریافت می‌کنند و در کنار آن، تلاش می‌کنیم به افرادی که در این زمینه فعالیت دارند برای تولید محتوای بهتر کمک کنیم. بخشی از این آثار در قالب بسته «مجازی‌نما» از شبکه آفتاب پخش می‌شود و سه بار نیز بازپخش دارد.
البته هدف فقط انتشار یک اثر نیست. می‌خواهیم مخاطب با دیدن محتوای دیگران، برای تولید اثر خودش هم ایده بگیرد. ممکن است یک نفر تصویری از مکانی منتشر کند و توضیحی درباره آن بدهد؛ همین محتوا می‌تواند دیگران را به روایت خاطره‌ها، معرفی جزئیات کمترشناخته‌شده یا ثبت تصاویر تازه از همان مکان ترغیب کند. در چنین شرایطی، هر اثر می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری روایت‌های دیگر باشد و مشارکت مردم ادامه پیدا کند.
شما از تجربه اجرای بیش از ۴۵ پویش در حدود چهار سال گذشته صحبت کرده‌اید. این تجربه چه تصویری از مشارکت مردم در فضای مجازی به شما داده است؟
در این مدت، تجربه‌های مختلفی به دست آورده‌ایم و یکی از نکات مهم برای ما این بوده که مشارکت مردم به موضوع پویش، نیاز جامعه و شیوه طراحی آن بستگی دارد. نمی‌توان انتظار داشت همه پویش‌ها به یک اندازه مورد استقبال قرار بگیرند؛ باید دید موضوع تا چه اندازه با دغدغه‌ها و علاقه‌های مردم ارتباط دارد و چقدر امکان مشارکت برای آنها فراهم شده است.
در این سال‌ها تلاش کرده‌ایم ارتباطمان با افراد و گروه‌های فعال در فضای مجازی مستقیم‌تر باشد و از ظرفیت آنها در تولید محتوا استفاده کنیم. برای نمونه، مجموعه «ره‌نما» با گزیده‌هایی یک‌دقیقه‌ای از بیانات امام خمینی (ره) و امام خامنه‌ای، در قالب گرافیک و موشن‌گرافیک تولید شده است. در برنامه «پی‌نوشت» شبکه آفتاب نیز فعالان فضای مجازی در تولید و اجرای برنامه نقش دارند. این تجربه‌ها نشان می‌دهد که می‌توان از توان و ایده افراد فعال در فضای مجازی در قالب‌های مختلف رسانه‌ای استفاده کرد.
برای برگزاری رویداد «ایران جان؛ مرکزی ایران» چه اقداماتی انجام داده‌اید و پویش «مرکزی، قلب ایران» چگونه با برنامه‌های این رویداد ارتباط پیدا می‌کند؟
برای این رویداد، تلاش کردیم از ظرفیت هنرمندان و گروه‌های مردمی استفاده کنیم و موضوع معرفی استان را به گروه‌های مختلف نزدیک‌تر کنیم. یکی از اقدامات ما برگزاری کارگاه طراحی پوستر با همکاری حوزه هنری و بر اساس سند محتوایی رویداد بود. بیش از ۴۰ هنرمند، که بیشترشان از متولدین دهه‌های ۸۰ و ۹۰ بودند، در این کارگاه حضور داشتند.
در کنار آن، نشست‌هایی با تشکل‌های مردمی، راهبران گردشگری و گروه‌هایی از اقشار مختلف برگزار کردیم تا از ظرفیت‌ها و نگاه آنها هم استفاده شود. همچنین برای معرفی بخش‌های مختلف استان، چند میکروبرند با عنوان‌های «مهد مفاخر»، «گشت‌وگذار»، «دست‌چین»، «دست‌پنجه‌دار»، «دست‌مریزاد»، «دستاورد» و «فرصت‌ها» تعریف شده است. هرکدام از این عنوان‌ها به بخشی از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های استان می‌پردازد و کمک می‌کند موضوع معرفی استان، از زاویه‌های مختلف دنبال شود.
یکی از موضوعاتی که در پویش‌های مردمی مطرح می‌شود، نگهداری آثار و استفاده دوباره از آنهاست. برای اینکه این محتوا‌ها بعد از پایان رویداد هم قابل استفاده باشند، چه برنامه‌ای دارید؟
یکی از چالش‌های ما در فضای مجازی، نگهداری و سازمان‌دهی حجم زیادی از محتواست. وقتی مردم عکس، فیلم، خاطره یا روایت‌های خودشان را ارسال می‌کنند، این آثار نباید فقط برای مدت اجرای یک پویش مورد استفاده قرار بگیرند. اگر بتوانیم آنها را به‌درستی دسته‌بندی و نگهداری کنیم، در آینده هم امکان استفاده از این محتوا‌ها وجود خواهد داشت.
برای این کار به آرشیوی مستقل و منظم نیاز داریم که آثار در آن قابل جست‌و‌جو و بازیابی باشند. سامانه «روایت‌ها» نیز در صورت رفع موانع فنی و فراهم‌شدن شرایط مناسب برای ارسال آثار، می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد. پس از پایان رویداد هم لازم است آثار بررسی، دسته‌بندی و ذخیره شوند تا در صورت نیاز بتوان از آنها در مستندها، کلیپ‌ها، برنامه‌های مناسبتی یا کار‌های پژوهشی استفاده کرد.
البته این کار فقط با دریافت آثار انجام نمی‌شود و به زیرساخت، نیروی انسانی و منابع لازم نیاز دارد. همچنین باید امکان ارتباط مستمر با مخاطبان و پیگیری وضعیت آثار فراهم باشد تا کسانی که در پویش مشارکت می‌کنند، بدانند محتوایشان چه مسیری را طی می‌کند.
به نظر شما تجربه «مرکزی، قلب ایران» تا چه اندازه می‌تواند برای سایر استان‌ها هم قابل استفاده باشد؟
هر استان ظرفیت‌ها و ویژگی‌های خاص خودش را دارد و نمی‌توان برای همه استان‌ها یک نسخه یکسان در نظر گرفت. استان مرکزی هم هویت چندلایه‌ای دارد؛ از مفاخر علمی و فرهنگی گرفته تا صنایع مادر، کشاورزی، گردشگری و ظرفیت‌های اجتماعی. نکته مهم این است که برای معرفی این ظرفیت‌ها، فقط به روایت‌های رسمی اکتفا نکنیم و به مردم هم فرصت بدهیم تجربه و شناخت خودشان را بیان کنند.
مشارکت در این پویش هم محدود به ساکنان استان نیست. هر ایرانی که در استان مرکزی زندگی کرده، به آن سفر کرده یا شناختی از این منطقه دارد، می‌تواند روایت خودش را به اشتراک بگذارد. در ادامه نیز ثبت تجربه‌های به‌دست‌آمده و تداوم این روایت‌ها اهمیت دارد. اگر مردم از مرحله دریافت پیام تا تولید و انتقال آن نقش داشته باشند، ارتباطشان با رسانه هم می‌تواند شکل فعال‌تری پیدا کند. امیدواریم تجربه‌های این رویداد به شناخت بهتر ظرفیت‌های استان و استفاده از مشارکت مردم در برنامه‌های بعدی کمک کند.
