آمارهای نهادهای حقوق بشری و مشاورهای نظامی نشان میدهد پس از آغاز جنگ میان آمریکا و ایران در ماه فوریه، موجی از تردیدهای اخلاقی و حقوقی بدنه ارتش را فراگرفته؛ وضعیتی که به بالاترین جهش درخواستهای خروج وجدانی طی ۲۵ سال گذشته منجر شده است.
نقطه عطف در خاورمیانه
براساس دادههای سازمان «مرکز وجدان و جنگ» و گزارشهای خطوط امداد حقوق سربازان، تقاضا برای معافیت براساس «مخالفت وجدانی» با افزایشی شش برابری روبهرو شده است. در شرایط عادی و طی سالهای گذشته، این سازمان سالانه به طور میانگین به پرونده حدود ۵۰ متقاضی رسیدگی میکرد، اما از زمان آغاز درگیریها با ایران در ماه فوریه تاکنون، بیش از ۱۴۰ نظامی تنها از طریق همین مرکز برای خروج رسمی از ارتش اقدام کردهاند.
مایک پرایسنر مدیر خط ویژه مشاوره در مرکز وجدان و جنگ، جنگ با ایران را «نقطه شکست روانی و اخلاقی» نیروها میداند.
بهگفته او: «جنگ با ایران لحظهای بود که بسیاری از نیروها دریافتند اگر فورا اقدام نکنند، در رویدادی مشارکت خواهند داشت که تا پایان عمر تاوان اخلاقی و عذاب وجدان آن را بهدوش خواهند کشید.» این آمارها بالاترین سطح ثبتشده از زمان آغاز جنگهای خاورمیانه در ابتدای قرن بیستویکم را نشان میدهد.
نقض کنوانسیونهای ژنو و هدفگیری زیرساختهای غیرنظامی
مهمترین عاملی که آتش این تمایلات اعتراضی را شعلهور ساخته، دستوراتی است که نیروها آن را در مغایرت آشکار با حقوق بینالملل و قوانین جنگی ارزیابی میکنند.
یکی از پرسنل نظامی آمریکا که بهشرط ناشناسماندن با شبکه رسانهای «MS NOW» گفتوگو کرده، به تصمیم فرماندهان برای بمباران زیرساختهای عمومی و غیرنظامی در خاک ایران اشاره میکند.
این نظامی با ابراز نگرانی شدید از نادیده گرفته شدن کنوانسیونهای ژنو تاکید میکند: «بههیچوجه نمیتوان قوانین بینالمللی را طوری تفسیر کرد که حمله به پلها و ساختارهای حیاتی غیرنظامی مجاز شمرده شود.
با این حال، در عمل وقتی رئیسجمهور تصمیم به نابودی یک پل میگیرد، وکلای نظامی راهی برای توجیه قانونی آن پیدا میکنند و در تمام سلسلهمراتب فرماندهی، از بالاترین تا پایینترین رده، هیچکس نمیایستد که بگوید نه.»
بحران اخلاقی در ورای خلیجفارس
دامنه تعارضات درونی به میدان نبرد با ایران محدود نمانده و راهبردهای نظامی تهاجمی دولت ترامپ در دیگر نقاط جهان را نیز شامل میشود. عملیات موسوم به «نیزه جنوبی» و حملات هوایی ارتش آمریکا به قایقهای ادعایی قاچاق مواد مخدر در نیمکره جنوبی، دستمایه اعتراض دیگر اعضای ارتش شده است.
یکی از تکنسینهای تسلیحاتی مستقر روی ناو هواپیمابر در دریای کارائیب اعتراف کرده که بارگذاری مداوم مهمات بدون آگاهی از اهداف واقعی، او را با بحران عمیق هویت روبهرو کرده است: «وقتی موشکها را سوار جنگندهها میکردم، نمیدانستم آیا این تسلیحات جان مردم بیگناه را میگیرند یا خیر.
احساس کردم وظایف روزمرهام بهطور مستقیم به کشتار منجر میشود.» این در حالی است که حتی وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) رسما اعتراف کرده هویت دقیق افراد حاضر در قایقهای هدف قرار گرفته شده همیشه برای آنان مشخص نیست.
بنبست در لایههای بالای فرماندهی
این تمایلات اعتراضی در بدنه ارتش همزمان با بحرانی بزرگ در رأس هرم پنتاگون شکل گرفته است. تصفیههای گسترده نظامی توسط پیت هگست وزیر دفاع دولت ترامپ و اخراج بیش از شش ژنرال ارشد و فرماندهان باتجربه از جمله ژنرال رندی جورج و برکناریهای مکرر در ستاد مشترک ارتش باعث شکلگیری خلأ مدیریتی و تضعیف روحیه حرفهای در میان نظامیان شده است.
شمار ژنرالهای چهارستاره فعال ارتش به کمترین میزان در سالهای اخیر یعنی نصف ظرفیت گذشته رسیده و انتقادهای گسترده نمایندگان کنگره را بهدنبال داشته است.
پت رایان نماینده دموکرات مجلس نمایندگان و افسر سابق اطلاعاتی، در این رابطه هشدار داده که اخراج چهرههای آزموده در میانه یک نبرد فرسایشی، ارتش را از یک نهاد بیطرف و متعهد به قانون اساسی به ابزاری شکننده تبدیل کرده که جان پرسنل خود را بیش از پیش در معرض خطر قرار میدهد.
فرسایش و تلفات در میانه بحران فزاینده
اعتراضات و تلاش برای خروج از صفوف نظامی در حالی شدت گرفته که در سوی دیگر، نیروهای مستقر در پایگاههای خاورمیانه با فرسایش شدید ناشی از حملات مکرر پهپادی روبهرو هستند؛ روندی که تلفات و جراحات متعددی بر جای گذاشته و فشارهای روانی سنگینی بر سربازان تحمیل کرده است.
روند روبهرشد ثبت تقاضای «مخالفت وجدانی» گویای آن است که فاصله میان فرمانهای صادرشده از اتاقهای فرماندهی در واشنگتن با ارزشها، استانداردهای بینالمللی و وجدان اخلاقی سربازان در خطوط مقدم به حداکثر رسیده است؛ شکافی که ارتش ایالات متحده را از درون با یکی از کمسابقهترین چالشهای ساختاری و اخلاقی ربع قرن اخیر روبهرو کرده است.
در گفتوگو با جام جم آنلاین مطرح شد
معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی در گفتوگو با «جامجم»:
بازیگر فصل جدید آقای قاضی: