معادلات خاورمیانه چگونه تغییر کرد؟/ بررسی کارگزاری بازیگران غیردولتی در کتاب جدید پژوهشکده مطالعات راهبردی

به گزارش جام جم آنلاین کتاب «گذار به حکمرانی امنیتی در خاورمیانه: با نگاهی به رهیافت و رویکرد بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی» اثر سعید پیرمحمدی اثر جدیدی است که پژوهشکده مطالعات راهبردی آن را منتشر کرده است. 

این کتاب، حکمرانی امنیتی را در رهیافت و رویکرد بازیگران تأثیرگذار در معادلات خاورمیانه بررسی کرده است. در این حوزه، بازیگران فرامنطقه‌ای از تجربه‌ای دیرینه برخوردار بوده و کنشگران جدید منطقه‌ای نیز با وجود آنکه در ابتدای راه قرار دارند، اما به پیشرفت‌های محسوسی دست یافته‌اند. فصل مشترک این رهیافت‌ها و رویکردها، رویکرد فراخ‌نگر به حکمرانی امنیتی است. 

تحول مفاهیم و تکثیر بازیگران امنیتی غیردولتی در مقطع زمانی پس از جنگ سرد نوعی اجماع را میان صاحب‌نظران روابط بین‌الملل و مطالعات منطقه‌ای پدید آورده که تحلیل روندها و رویدادها صرف‌نظر از توجه به رویکرد کنشگران غیردولتی و الگوهای حاکم بر مناسبات دولت‌ها با چنین کنشگرانی امکان‌پذیر نخواهد بود. بر این مبنا، این کتاب در کنار کارگزاری دولت، کارگزاری شهروندان، شرکت‌ها و بازیگران غیردولتی را نیز در تحلیل الگوهای حکمرانی امنیتی خاورمیانه وارد می‌کند. اعتقاد بر این است که درک شرایط نوین خاورمیانه به‌عنوان منطقه‌ای پیچیده، پرابهام و هرج‌مرج‌گونه مستلزم فراتر رفتن از چارچوب «امنیت حکومت» است.

در شرایط جدید، بسیاری از کنشگران منطقه‌ای و بین‌المللی، قواعد حکمرانی را وارد روند سیاستگذاری امنیتی و ملاحظات راهبردی خود کرده‌اند. از این جهت، قواعد مذکور به بخشی از الزامات کنشگری راهبردی بازیگران فعال و تأثیرگذار در منطقۀ خاورمیانه و شمال آفریقا تبدیل شده و واکاوی و مطالعۀ آن‌ها می‌تواند فرصت‌ها یا تهدیدات احتمالی برای کنش راهبردی سایر کشورها و بازیگران را نیز روشن سازد. قواعد حکمرانی جزء جدایی‌ناپذیر تولید قدرت و امنیت‌سازی تمامی واحدهای سیاسی به‌شمار می‌آید.