چرا دونالد ترامپ از شرکتهای نفتی خواست قیمتها را کاهش دهند؟
بازار جهانی نفت در روزهای اخیر یکی از پرنوسانترین دورههای خود را تجربه کرده است.
تشدید تنشها و تداوم جنگ در خلیجفارس، بهویژه نگرانیها درباره امنیت انتقال نفت از تنگه هرمز، طی هفتههای گذشته باعث افزایش قیمت نفت شد اما از روز دوشنبه این هفته (آغاز هفته جدید میلادی) با انتشار اخبار مربوط به کاهش احتمال درگیریها و ازسرگیری تلاشهای دیپلماتیک، قیمت نفت با افت قابل توجهی روبهرو شد. این تغییرات همزمان با درخواست کمسابقه دونالد ترامپ از شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا برای کاهش قیمت بنزین، توجه رسانههای بینالمللی را بهخود جلب کرده است. نفت برنت روز دوشنبه هفته جاری حدود ۷ درصد سقوط کرد اما روز سهشنبه (دیروز) و تا لحظه تنظیم این گزارش، قیمت هر بشکه نفت برنت به بالای ۸۲ دلار رسید؛ هرچند در مقاطعی در مرز ۸۰ دلار نیز معامله شد. افت شدید قیمت نفت در معاملات دوشنبه پس از آن رقم خورد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد حملات جدید علیه ایران را تا زمان ادامه مذاکرات درباره پایان جنگ و مسائل مرتبط با کنترل تنگه هرمز بهتعویق خواهد انداخت.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا روز گذشته در گفتوگو با سیانبیسی مدعی شد: احتمال دستیابی به توافقی با ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در آینده نزدیک وجود دارد. بسنت گفت: «هفته گذشته شاهد تهدید رئیسجمهور ترامپ بودیم که میتوانست بزرگترین عملیات نظامی از زمان جنگ جهانی دوم علیه ایرانیان باشد. اکنون بههمیندلیل در حال مذاکره با ایرانیان هستیم. فکر میکنم این احتمال وجود دارد که امروز یا فردا به توافقی برای بازکردن تنگه برسیم.» همین خبر باز باعث کاهش قیمت نفت از محدوده 85 دلار به 82 دلار شد.
۵ میلیون بشکه نفت تا بحران
با این حال، طبق دادههای ترافیک دریایی، تردد از تنگه هرمز در روز دوشنبه هفته جاری نسبت به هفته قبل ۸۰ درصد کاهش یافته و بابالمندب نیز در این تاریخ، کاهش ۲۰ درصدی تردد را ثبت کرده است. از سوی دیگر، آمارهای منتشرشده نشان داد صادرات نفت خام آمریکا در ماه ژوئیه به 66/3 میلیون بشکه در روز رسیده که پایینترین میزان طی هشتماه گذشته محسوب میشود. نشریه نیوزویک نیز دراینباره نوشت: «قدرت ایران در تحمیل هزینههای اقتصادی به جهان، از برخی جهات، سلاحی قویتر از بمب اتم است.» بهنوشته این نشریه، کارزار ایران برای اعمال فشار بر تردد در تنگه هرمز، تاثیرات ویرانگری بر تجارت جهانی انرژی گذاشته و این تاثیرات در نقاط مختلف جهان از جمله ایالات متحده احساس شده است.
با گذشت چند ساعت از دستور ترامپ برای کاهش قیمت نفت، آمارهای جدیدی از ذخایر راهبردی نفت در آمریکا منتشر شد که نشان میدهد میزان این ذخایر به 304.8 میلیون بشکه رسیده و فقط ۵ میلیون بشکه با بحران فاصله دارد. گزارشهای وزارت خزانهداری آمریکا حاکی از آن است که ذخایر راهبردی، سپر دفاعی آمریکا در برابر شوکهای قیمتی است؛ همان ذخایری که ترامپ برای پرکردنش به آبوآتش میزند تا تنگه هرمز را باز کند.
بزرگترین شوک به اقتصاد جهان
امین بنحسن الناصر، مدیرعامل شرکت ملی نفت عربستان سعودی (آرامکو)، نیز با اشاره به تاثیرات بستهشدن تنگه هرمز میگوید: جهان با بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ روبهرو شده و تاثیر بحران تنگه هرمز فراتر از عرضه جهانی نفت، به امنیت غذایی جهانی نیز گسترش یافته است. او با بیان اینکه رویدادهای ژئوپلیتیکی در منطقه تاثیر قابل توجهی بر بازارهای نفت داشته، افزود: بستهشدن تنگه هرمز باعث بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ شده که منجربه کاهش بیش از 2.66 میلیارد بشکه عرضه به بازارهای جهانی از زمان آغاز بحران شده است. مدیرعامل آرامکو درباره پیامدهای بحران کنونی بر تجارت جهانی گفت: این خطرات محدود به صادرات نفت نیست، بلکه شامل کالاهای اساسی متعدد و امنیت غذایی جهانی نیز میشود. تقریبا یکسوم صادرات مواد اولیه مورد استفاده در تولید کود، از تنگه هرمز عبور میکند. ادامه بحران با سرعت فعلی میتواند پیامدهای قابل توجهی بر اقتصاد جهانی و امنیت غذایی داشته باشد.
چرا ترامپ خواستار کاهش قیمت شد؟
ترامپ در شبکه اجتماعی خود «تروث سوشال» خطاب به شرکتهای نفتی نوشت: «همین حالا قیمت نفت را پایین بیاورید.» او از این شرکتها درخواست کرد تا قیمت سوخت را برای مصرفکنندگان آمریکایی فورا کاهش دهند. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که هزینههای زندگی در آمریکا زیر سایه جنگ همچنان در حال افزایش است و انتخابات میاندورهای کنگره که قرار است در نوامبر آینده (آبان ۱۴۰۵) برگزار شود، نزدیک میشود. ترامپ در تروث سوشال، مایک ویرث، مدیرعامل شرکت شورون، را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و او را متهم کرد که در یکی از نشستهای خبری خود، به نقش دولت وی در حمایت از صنعت نفت آمریکا اشاره نکرده است. ترامپ تاکید کرد که شرکتهای نفتی از سیاستهای دولت او بهرهمند شدهاند و اشاره کرد که شرکت شورون پس از آنکه مدتی از ونزوئلا خارج شده بود، اکنون «قویتر از هر زمان دیگری» به کار خود در این کشور بازگشته است.
اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح میشود که افزایش قیمت بنزین ناشی از جنگ با ایران، به یک چالش سیاسی برای دولت آمریکا تبدیل شده است. اگرچه پس از اعلام ترامپ مبنی بر لغو آنچه حمله نظامی گسترده و برنامهریزیشده علیه ایران خوانده شد، قیمت نفت کاهش یافت اما قیمت سوخت برای مصرفکنندگان با همان سرعت پایین نیامده است. نتایج مالی شرکتهای اکسونموبیل، شورون، والرو انرژی و ماراتون پترولیوم نشان میدهد که این شرکتها از افزایش قیمت نفت و حاشیه سود پالایشگاهی از زمان آغاز جنگ رمضان بهرهمند شدهاند.
گرانی بنزین در آمریکا فقط بهخاطر بالا رفتن قیمت نفت نیست. بلومبرگ در این باره نوشت: ذخایر سوخت در آمریکا کاهش یافته و پالایشگاهها ترجیح میدهند بهجای بنزین، سوخت دیزل و هواپیما تولید کنند؛ زیرا این محصولات در بازار جهانی سودآورتر هستند. همین موضوع باعث شده است که قیمت بنزین در جایگاههای سوخت، حتی با وجود نوسانات قیمت نفت، در سطح بالایی باقی بماند.
درخواست ترامپ در حالی مطرح میشود که نرخ تورم سالانه در آمریکا در ماه مه به 4.2 درصد رسیده که عمدتا ناشی از افزایش قیمت انرژی در پی جنگ علیه ایران است. بهاعتقاد تحلیلگران، دلیل اصلی درخواست ترامپ، فشار اقتصادی بر خانوارهای آمریکایی است.
افزایش قیمت بنزین بهطور مستقیم هزینه زندگی میلیونها آمریکایی را افزایش میدهد. میانگین قیمت بنزین در آمریکا به حدود 4.10 دلار برای هر گالن رسیده که نسبت به قبل از آغاز جنگ، بیش از ۳۰ درصد افزایش نشان میدهد.
قیمت گازوئیل نیز حدود یکسوم افزایش یافته است. این افزایش هزینه سوخت باعث شده بسیاری از خانوادهها بخش عمدهای از درآمد خود را صرف بنزین کنند و قدرت خرید آنها کاهش یابد. در کنار آن، افزایش هزینه حملونقل موجب بالا رفتن قیمت مواد غذایی، خدمات و کالاهای روزمره شده است.
در همین حال، شرکتهای بزرگ نفتی سودهای قابل توجهی از رشد قیمت نفت بهدستآوردهاند و همین موضوع باعث شد ترامپ آنها را به کاهش قیمتها فرابخواند. سودآوری بالای شرکتهایی مانند شورون و اکسونموبیل در حالی رخ داده که مصرفکنندگان آمریکایی همچنان هزینههای سنگین سوخت را پرداخت میکنند؛ موضوعی که فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش داده است.
دانشگاه براون نیز برآورد کرده که جنگ، هزینه ماهانه سوخت هر خانواده آمریکایی را بهطور متوسط بیش از ۵۰۰ دلار افزایش داده است. ترامپ با ادامه بحران گرانی هزینههای زندگی، فشارهای فزایندهای را تجربه میکند؛ نظرسنجی منتشرشده توسط روزنامه فایننشالتایمز نشان میدهد که ۶۷ درصد از رایدهندگان از نحوه مدیریت دولت در قبال افزایش هزینههای زندگی ناراضی هستند. دموکراتها نیز سیاستهای رئیسجمهور از جمله جنگ علیه ایران و تعرفههای گمرکی را بهعنوان عوامل دامنزدن به موج تورم فعلی معرفی و محکوم میکنند.
بلومبرگ در گزارشی نوشت: «بعد از شروع جنگ، قیمت بنزین در آمریکا بیش از ۵۰ درصد بالا رفت و در ماه مه (اواخر بهار) به اوج 4.56 دلار رسید. هرچند بعدا تا حدودی کاهش یافت اما با تازهشدن دور درگیریها در غرب آسیا، دوباره قیمتها به بالای ۴ دلار برگشت. جالب اینجاست که در موج اول، بسیاری از آمریکاییها با پولی که دولت تحت عنوان «بازپرداخت مالیاتی» به حسابشان واریز کرده بود (که میانگین آن حدود ۳۲۷۶ دلار بود)، توانستند تا حدی هزینههای سوخت را تحمل کنند؛ ولی اکنون دیگر خبری از آن پولهای اضافی نیست و مردم باید با پسانداز خود یا با کمکردن از خرجهای دیگر، هزینه بنزین خودروی خود را تامین کنند. این موضوع نهتنها زندگی روزمره را سختتر کرده، بلکه به یک بمب ساعتی سیاسی برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آستانه انتخابات میاندورهای تبدیل شده است.»
شاید مهمترین بخش این ماجرا، پایان یافتن فصل دریافت بازپرداختهای مالیاتی باشد. دیگر خانوادههای آمریکایی نمیتوانند روی آن پولهای پیشبینینشده حساب کنند. در چنین شرایطی، اگر بخواهند با قیمت بنزین کنار بیایند، چارهای ندارند جز اینکه از پسانداز خود برداشت کنند یا از هزینههای دیگر مثل تفریح، پوشاک یا حتی خوراک بکاهند. در شرایط فعلی نیز که قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی سرسامآور شده و این گرانی جدید، کمر خانوادههای طبقه متوسط را بیشتر خم کرده است.
تیم کویلان، اقتصاددان ارشد آمریکایی، به بلومبرگ میگوید: «اگر جنگ ادامه پیدا کند، دیگر راهی برای تامین هزینههای اضافی باقی نمیماند و مردم مجبور میشوند اولویتهای مخارج خود را کاملا تغییر دهند.» آمارها نیز این تحلیل را تایید میکنند؛ نرخ پسانداز مردم در ماه ژوئن (اوایل تابستان) به پایینترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده است. این یعنی مردم دیگر اندوختهای برای خرجکردن ندارند و اگر قیمت بنزین باز هم بالا برود، مجبور خواهند شد از خرید بسیاری از کالاهای ضروری نیز دست بکشند.
تازه ها
گفت و گو
جامجم آنلاین بررسی کرد
باجنیوزها؛ باجگیری در لباس افشاگری
در گفتوگو با جامجم آنلاین مطرح شد
شیر مادر جایگزین ندارد | نوزادان را از فواید آن محروم نکنیم
