«اَبَر ال‌نینو» به ایران می رسد؟ 

برخی از وقوع «اَبَر ال‌نینو» در اواخر پاییز و زمستان امسال می‌گویند و هشدار می‌دهند این پدیده امسال به‌طور ویژه‌ای شدید خواهد بود و پیامد‌های ناگواری به‌دنبال خواهد داشت.

صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی سازمان هواشناسی با اشاره به این‌که ال‌نینو یکی از شاخص‌های نوسان جنوبگان است، به جام‌جم می‌گوید: «نوسان جنوبگان، تغییرات هماهنگ و متقابل دمای آب اقیانوس آرام و فشار هوا در منطقه است و سه فاز دارد: فاز مثبت یا همان ال‌نینو، فاز منفی یا لانینا و فاز حد‌وسط یا خنثی؛ اما پدیده ال‌نینو که هشدار وقوع آن در سال جاری داده شده است، پدیده‌ای است که روی خط استوا و در اقیانوس آرام رخ می‌دهد؛ جایی که یک سوی آن قاره آمریکا قرار دارد و سوی دیگر آن به شرق آسیا و منطقه اندونزی می‌رسد.»

باید نگران بود؟
در واقع ال‌نینو یک بی‌نظمی دمای آب‌های اقیانوس آرام است؛ نوعی پدیده آب‌و‌هوایی که می‌تواند کل آب‌و‌هوای کره زمین را تحت تاثیر قرار بدهد و پیامد‌هایی نظیر وقوع سیلاب و گرمای بیش‌از‌اندازه زمین را رقم بزند. به‌طور معمول، باد‌های قوی در نزدیکی خط استوا، آب‌های گرم را به‌سمت غرب و آب‌های گرم غرب را به سمت شرق حرکت می‌دهند. در نتیجه، این جابه‌جایی در آب‌های گرم باعث تغییر در نحوه حرکت ابر‌ها و مسیر حرکت جریان‌های هوا در کل دنیا می‌شود و باعث می‌شود دمای متوسط کره زمین در سال‌های ال‌نینو معمولا افزایش پیدا کند. 
ضیائیان با اشاره به این‌که ال‌نینو در مقیاس جهانی می‌تواند پیامد‌های مختلفی داشته باشد، می‌افزاید: «یکی از اثرات آن افزایش میانگین دمای کره زمین است. به‌همین‌دلیل، معمولا در سال‌های ال‌نینو انتظار می‌رود دما در بسیاری از مناطق جهان، بالاتر از حد معمول باشد و احتمال تجربه تابستان‌های گرم‌تر وجود داشته باشد، اما این تصور که امسال با یک اَبَر‌ال‌نینو روبه‌رو هستیم، چندان نمی‌تواند نگران‌کننده باشد. واقعیت این است که ال‌نینو همیشه اثراتی با خود به‌همراه داشته است؛ چنان‌که در سال‌های اخیر و همین‌روز‌ها هم اثرات گرمای بیش از حد آن در دنیا، قابل تشخیص است و اتفاق تازه‌ای نیست.»

‌افزایش بارش‌های پاییزی و زمستانی

محل وقوع پدیده آب‌و‌هوایی ال‌نینو، از ایران فاصله زیادی دارد؛ با این‌حال آن‌طور که رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی سازمان هواشناسی می‌گوید، چون ال‌نینو محدوده بسیار وسیعی از کره زمین را در بر می‌گیرد، می‌تواند بر آب‌و‌هوای مناطق دیگر جهان که در این محدوده وجود ندارند، از جمله ایران هم اثر بگذارد.

او می‌گوید: «به چنین اثراتی در علم هواشناسی دورپیوند می‌گوییم؛ یعنی پدیده‌ای در یک نقطه از زمین رخ می‌دهد، اما پیامد‌های آن در نقاط دورتر هم دیده می‌شود. اثراتی که می‌تواند در ایران هم خودش را نشان بدهد.»

به‌گفته ضیاییان فقط ال‌نینو نیست که می‌تواند بر شرایط آب‌و‌هوایی ایران اثر بگذارد؛ بلکه دورپیوند‌های دیگری هم موجود دارند. او عنوان می‌کند: «مانند نوسان اطلس شمالی (NAO) یا برخی الگو‌های جوی دیگر که می‌توانند بر الگوی بارش دوم سال کشور تاثیر بگذارند.»، اما اگر بخواهیم اثر ال‌نینو بر کشور را به‌تنهایی بررسی کنیم، آمار نشان می‌دهد که در حدود ۶۰ درصد مواقع که ال‌نینو رخ داده، بارش‌های پاییز و زمستان ایران نسبتا بیشتر از حالت عادی بوده است. یعنی همبستگی مثبت بین وقوع ال‌نینو و افزایش نسبی بارندگی در این فصل‌ها دیده می‌شود. او بیان می‌کند: «البته این یک رابطه قطعی نیست؛ در حدود ۴۰ درصد موارد نیز ال‌نینو رخ داده، اما افزایش قابل توجهی در بارش کشور مشاهده نشده است.».

اما در این میان، کدام استان‌های ایران، بیشتر تحت تاثیر قرار می‌گیرند؟ این سؤالی است که ضیائیان در پاسخ به آن می‌گوید: «نمی‌توان به‌طور دقیق یک استان خاص را نام برد؛ چون این یک پدیده جهانی است و اثرات آن در مقیاس منطقه‌ای پیچیده است. با این حال نتایج برخی تحقیقات نشان می‌دهد که در ایران، مناطق جنوب‌غربی، غربی و تا‌حدی نیمه جنوبی کشور بیشتر از سایر مناطق از تغییرات بارش مرتبط با ال‌نینو تاثیر می‌پذیرند.»
شاید برای همین است که نیاز به آمادگی خاصی برای مقابله با اثرات پدیده ال‌نینو در کشور وجود ندارد؛ چرا که ایران تاثیر مستقیم از ال‌نینو نمی‌گیرد و اثر آن بیشتر به‌صورت غیرمستقیم و ثانویه است.