به گفته مسئولان قوه قضاییه، این نمایشگاه با هدف ارائه تصویری ملموس و قابل فهم از روند تحول در دستگاه قضایی برپا شده و تلاش دارد نشان دهد چگونه بهرهگیری از فناوریهای نوین، خدمات قضایی را سریعتر، دقیقتر و در دسترستر کرده است، رویکردی که براساس سند تحول قضایی، فاصله گرفتن از فرآیندهای سنتی و حرکت به سمت عدالت هوشمند را دنبال میکند.
یکی از بخشهای مهم نمایشگاه به دستاوردهای حوزه دادرسی الکترونیک اختصاص داشت. در این بخش، فرآیند برگزاری دادگاههای برخط، صدور ابلاغیههای الکترونیکی، سامانههای نظرسنجی و سنجش رضایتمندی مراجعان و همچنین برخی سامانههای جدید قضایی معرفی شد. «سامانه کنترل تردد»، «سامانه اعتبار معاملاتی اشخاص»، «سامانه پایش و داشبورد مدیریتی دستگاه قضایی» و «سامانه شهود حرفهای» ازجمله ابزارهایی هستند که با هدف افزایش شفافیت و تسهیل روند رسیدگیهای قضایی راهاندازی شدهاند. در جریان این بازدید، یکی از قضات دادگستری استان البرز درباره آثار اجرای سند تحول قضایی توضیح داد: «امروز در بسیاری از پروندهها، دیگر نیازی به انتقال زندانی از زندان به شعبه قضایی وجود ندارد و جلسات رسیدگی از طریق ویدئوکنفرانس برگزار میشود. همچنین برخی اصحاب دعوا که در خارج از کشور حضور دارند، میتوانند بهصورت برخط در جلسات دادگاه شرکت کنند.»
وی افزود: «یکی دیگر از تحولات مهم، الکترونیکی شدن استعلامات است. در گذشته دریافت برخی استعلامها زمانبر بود اما اکنون بسیاری از این فرآیندها در عرض چند ثانیه انجام میشود و قاضی میتواند به اطلاعات مالی و داراییهای واقعی افراد دسترسی پیدا کند.»هوشمندسازی خدمات قضایی بخش دیگری از برنامههای تحولمحور قوه قضاییه است.
رونمایی از دستیار قضایی مبتنی بر هوش مصنوعی و تلاش برای راهاندازی دستیار هوشمند وکیل ازجمله اقداماتی است که در این حوزه دنبال میشود. همچنین گسترش خدمات مشاوره حقوقی رایگان برای شهروندان از دیگر برنامههایی است که به گفته مسئولان، در کاهش ورودی پروندهها بهویژه در دعاوی خانوادگی مؤثر بوده است. استفاده از فناوری برای پیشگیری از جرم نیز در این نمایشگاه مورد توجه قرار گرفته بود. نصب دوربین روی لباس ضابطان برای ثبت تصاویر و دادههای مکانی حین مأموریتها، استفاده از پابند الکترونیکی برای سارقان حرفهای و توسعه بانک ژنتیک مجرمان ازجمله اقداماتی است که با هدف افزایش دقت در کشف جرائم و پیشگیری از تکرار جرم اجرا شده است. اما یکی از پربازدیدترین بخشهای نمایشگاه، غرفه مربوط به مبارزه با فساد و مفاسد اقتصادی بود؛ بخشی که در آن برخی پروندههای مهم و شاخص سالهای اخیر به نمایش درآمده بود.
یکی از این پروندهها مربوط به فرزندان یکی از مسئولان سابق قوه قضاییه است که به اتهام دریافت ارز، سکه، خودرو و همچنین اعمال نفوذ و کارچاقکنی در پروندههای قضایی تحت تعقیب قرار گرفتند. این پرونده در مهرماه سال ۱۴۰۲ تشکیل شد و در اسفندماه ۱۴۰۳ به صدور حکم انجامید. براساس احکام صادره، یکی از متهمان به ۱۷ سال و دیگری به هشت سال حبس محکوم شد.
پرونده دیگری که در این بخش معرفی شده بود، به تغییر کاربری غیرمجاز یک زمین در شمال کشور مربوط میشد. در این زمین مجموعهای از ویلاهای لوکس تحت عنوان شهرک احداث شده و واحدهای آن با قیمتهایی بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد تومان پیشفروش شده بود. در این پروژه بیش از شش هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان سرمایه جذب شده بود اما در نهایت با ورود دستگاه قضایی، حکم قلع و قمع بناهای غیرمجاز صادر شد. همچنین براساس رأی صادره، مقرر شده است در این محدوده ۲۰۰۰ اصله درخت پرتقال کاشته شود.
نمایشگاه «روایت تحول عدلیه» تلاشی است برای نمایش چهرهای متفاوت از دستگاه قضایی؛ چهرهای که در آن فناوری، شفافیت و مبارزه با فساد بهعنوان سه محور اصلی تحول معرفی میشوند.
