نقالی مدرن باید «چهره رحمانی» امام علی (ع) را بازخوانی کند

هویت اصیل نقالی در عصر مدرن

همزمان با گسترش فناوری‌های نوین و تغییر شیوه‌های روایت در هنر‌های آیینی، جمعی از پژوهشگران و هنرمندان این حوزه نسبت به خطر فاصله‌گرفتن روایت‌های علوی از اصالت تاریخی هشدار می‌دهند؛ خطری که به‌اعتقاد آنان می‌تواند چهره واقعی و انسانی شخصیت‌های دینی را زیر سایه اغراق‌ها و روایت‌های احساسی پنهان کند.

کد خبر: ۱۵۵۵۱۷۱

مهدی صفاری‌نژاد، استاد دانشگاه و پژوهشگر نمایش‌های ایرانی، در گفت‌وگویی با تاکید بر ضرورت حفظ هویت اصیل نقالی و پرده‌خوانی در دوران مدرن اظهار کرد: هنر نقالی پیش از هر چیز بر قدرت روایت‌گری و خلاقیت فردی استوار است و نباید اجازه داد ابزار‌های تکنولوژیک جای جوهره اصلی این هنر را بگیرند.

او با اشاره به چالش‌های روایت واقعه غدیر و داستان‌های علوی افزود: امروز نقال باید بتواند میان جذابیت هنری و وفاداری تاریخی تعادل برقرار کند؛ چرا که هرگونه اغراق یا تحریف، تصویر واقعی شخصیت‌های تاریخی را مخدوش می‌کند.

این پژوهشگر با بیان این‌که «شخصیت‌های تاریخی انسان‌های واقعی بوده‌اند، نه قهرمانان افسانه‌ای»، تاکید کرد: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند شنیدن روایت‌هایی از جنس مهربانی، عدالت و رأفت علوی است و هنر نقالی می‌تواند بستری برای معرفی چهره رحمانی امام علی (ع) به نسل جدید باشد.

در بخش دیگری از این گفت‌وگوها، مجتبی قانونی، مدرس دانشگاه و عضو شورای سیاستگذاری و هیات داوری نخستین جشنواره ملی روایت علوی، «تاثیرگذاری» را مهم‌ترین اصل در تصویرگری و روایت‌پردازی آیینی دانست و گفت: یک اثر زمانی موفق است که بتواند مفاهیم و احساسات روایت را به مخاطب منتقل کند؛ خواه این انتقال از طریق رنگ رخ دهد یا به‌واسطه فرم، روایت یا فضاسازی.

او همچنین درباره ورود فناوری‌هایی، چون هوش مصنوعی و ویدئوآرت به عرصه هنر‌های مذهبی توضیح داد: فناوری می‌تواند کیفیت و سرعت تولید اثر را افزایش دهد، اما هرگز جایگزین خلاقیت و درک هنرمند نمی‌شود. به‌گفته او، ابزار‌های نوین تنها «دستیار هنرمند» هستند و نه خالق اثر.

قانونی در ادامه با اشاره به تفاوت روایت‌های مذهبی و حماسی خاطرنشان کرد: حماسه علوی را نمی‌توان با منطق و زبان بصری شاهنامه روایت کرد، زیرا هر روایت، جهان و بیان خاص خود را دارد و بی‌توجهی به این مساله، اثر را از هویت اصلی‌اش دور می‌کند.

این هنرمند همچنین بر اهمیت همذات‌پنداری هنرمند با روایت‌های دینی تاکید کرد و گفت: بدون درک درونی و ارتباط معنوی با واقعه، خلق یک اثر تاثیرگذار ممکن نیست.

به‌اعتقاد کارشناسان هنر‌های آیینی، بازگشت به روایت‌های اصیل، پرهیز از اغراق‌های کاذب و توجه به ابعاد انسانی و رحمانی شخصیت‌های دینی، می‌تواند مسیر تازه‌ای پیش روی نقالی و هنر‌های روایت‌محور در ایران باز کند؛ مسیری که در آن مخاطب امروز، بیش از هیجان‌های اغراق‌آمیز، با حقیقت و معنای روایت پیوند برقرار می‌کند.