تهران - مسکو؛ همگرایی در روزهای سخت

توان بازیگری روسیه در حوزه‌های مختلف از جمله شورای امنیت سازمان ملل و اثرگذاری مسکو در معادلات سیاسی و اقتصادی جهانی ازیک سو وهمچنین حضور این کشور درهمسایگی ایران به‌عنوان یکی قدرت‌های بین‌المللی، لزوم دیپلماسی فعال و رایزنی‌های سطح بالا را با کرملین اجتناب‌ناپذیر می‌کند.همسویی و هم‌راستا بودن دو کشور در بسیاری از روندهای جهانی همچون چند ساخت جهان چندقطبی یا شراکت در ساختارهایی همچون بریکس، سازمان همکاری‌های شانگهای یا اتحادیه اقتصادی اوراسیا که با قرارداد جامع همکاری‌ بین دو کشور پیوند خورده، اهمیت سفر وزیرخارجه به روسیه را در این برهه زمانی مشخص می‌کند. در همین زمینه و به منظور شفاف‌سازی اهداف و برنامه‌های سفر عباس عراقچی به مسکو، گفت‌وگویی با دکتر کاظم جلالی، سفیر ایران در مسکو انجام داده‌ایم که مشروح آن را ادامه می‌خوانید: 

جناب سفیر برنامه سفر آقای عراقچی به روسیه به چه شکل است وایشان چه ملاقات‌هایی بامقامات روسیه خواهد داشت؟
آقای عراقچی دوشنبه به مسکوسفر خواهدکرد و با جناب آقای ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه دیدار می‌کند. 

آیا موضوع این دیدارهای سطح بالا در روسیه، رایزنی در خصوص تحولات منطقه وجنگ میان ایران و آمریکا و اسرائیل و موضوعات مطرح شده در مذاکرات اسلام‌آباد خواهد بود؟
طبیعتا و با توجه به روابط دوستانه با روسیه نیاز است از تحولاتی که اتفاق افتاد رایزنی داشته باشیم و این مسائل را مورد بررسی قرار دهیم‌. قاعدتا مسائل هسته‌ای، مسائل مربوط به منطقه‌ای و دو جانبه هم مطرح خواهد شد. 

ارزیابی شما از مواضع و عملکرد دولت فدراسیون روسیه نسبت به جنگ اخیر و رفتار آمریکا، علیه ایران و حق دفاع مشروع دولت جمهوری اسلامی چیست؟
همان‌طور که شاهد بودیم روسیه در اولین ساعات بعد حملات ۹ اسفند این حملات را محکوم کرد و وزارت خارجه این کشور در خصوص نا‌مشروع بودن این حملات چندین بیانیه صادر کرد. همچنین جناب پوتین اولین رهبری بود که شهادت قائد امت را تسلیت گفت و همین‌طورجزو اولین رهبران جهان بود که آغاز رهبری آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای را به ایشان و ملت ایران تبریک گفت. ایشان همچنین پس از شهادت دکتر لاریجانی پیام تسلیت داد.همه این موارد شواهدی است از این‌که روسیه این اقدامات تجاوزکارانه را محکوم کرد. در این مدت رایزنی‌های سطح بالایی با روسیه وجود داشت و دو وزیر خارجه تقریبا ۱۱ بار با هم گفت‌وگو کردند که برخی به ابتکار ما و برخی به ابتکار طرف روس بود. سه ‌بار هم رؤسای جمهور دو کشور با یکدیگر به صورت تلفنی صحبت کردند و همچنین کمک‌های بشر دوستانه شامل بالای ۴۰۰ تن کالای‌ بشر‌دوستانه که به ایران فرستادند. از همه مهم‌تر هماهنگی در مواضع سیاسی میان دو کشور در مجامع بین‌المللی بود به ویژه در بحث پیش‌نویس قطعنامه آمریکایی که البته متن پیشنهادی از سوی یکی از کشورهای همسایه بود ولی همه می‌دانند که این اقدام با هماهنگی طرف آمریکایی انجام شد. خوشبختانه دو کشور چین و روسیه هر دو قطعنامه را وتو کردند و اینها همه همکاری‌هایی بود که بین ایران و روسیه در حوزه‌های مختلف اتفاق افتاد. 

جناب سفیر، شما این سفر آقای عراقچی را تا چه حد در حل مسائل موجود در منطقه مفید می‌بینید؟
به هر حال روسیه کشوری بزرگ، مهم و بین‌المللی و هم یکی از همسایگان بزرگ و تأثیر‌گذار ماست. همان‌طور که ما با عمده کشورهای دوست و همسایه رایزنی داریم. کما این‌که وزیر محترم خارجه به پاکستان و عمان سفر کردند طبیعی است که ما هم مرتبا با کشورهای همسایه و دوست رایزنی داشته باشیم و از پیشنهادها و ابتکارات‌شان بهره‌مند شویم. پس طبیعی است که این سفر برای کشورمان می‌تواند بسیار مؤثر و مفید باشد. 

جناب دکتر جلالی فرمودید ما از ابتکارات کشورهای دوست برای رفع مشکلات استقبال می‌کنیم. آیا تا‌کنون مشخص شده که روسیه پیشنهاد واضح و ملموسی برای حل چالش‌های فعلی میان ایران و آمریکا ارائه داده یا خیر؟
معمولا در گفت‌وگوهایی که به شکل تلفنی یا حضوری انجام می‌شود قاعدتا پیشنهادهایی مطرح می‌شود و این ابتکارات و پیشنهادها در سطوح بالا در کشور مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد و ‌آنها که در راستای منافع ملی باشد حتما مورد توجه قرار می‌گیرد. 

جناب دکتر! نظر مسکو در خصوص محاصره دریایی در حال انجام ایران از سوی آمریکایی‌ها که برخلاف حقوق بین‌الملل است، چیست و آنها چه موضعی دارند؟
طبیعی است که نگاه مسکو با نگاه ایران هم‌راستا باشد زیرا روسیه اساسا آمریکا و رژیم‌صهیونیستی را متجاوز به جمهوری اسلامی ایران می‌داند. حتی در قطعنامه‌هایی که در شورای امنیت پیشنهاد شد یا بحث‌هایی که در مجامع بین‌المللی رخ داد روسیه همیشه به این نکته اشاره داشته که چرا به ریشه بحران نمی‌پردازید. ریشه این بحران، تجاوز آمریکا و رژیم‌صهیونیستی به ایران است؛ آن‌هم در میانه مذاکراتی که می‌توانست ثمربخش و نتیجه‌بخش باشد. پس نگاه دو پایتخت، نگاهی همگرایانه است. 

جناب سفیر، این‌ رفتار آمریکا را که همزمان دنبال مذاکره و فشار روی ایران است، چگونه ارزیابی می‌کنید؟
ما از قبل به آمریکایی‌ها بی‌اعتماد بودیم و در طول این ۴۷ سال هم همیشه مردم و مسئولان به این موضوع اذعان داشتند که رفتار آمریکایی‌ها اعتماد‌ساز نیست. در جریان اخیر نیز جمهوری اسلامی ایران دو مرحله وارد مذاکرات شد و در هر دو مرحله وزیر خارجه عمان که واسطه بود بر این مواضع تاکید کرد و به این نکته تاکید داشت که این مذاکرات می‌توانست به نتیجه منتج شود ولی آمریکایی‌ها در وسط مذاکره به ما حمله کرده و از عملیات فریب استفاده کردند و این موضوع اکنون برای تمام دنیا روشن است و این طبیعی است که بی‌اعتمادی ما نسبت به مسئولان آمریکایی به شدت افزایش یافت و این یکی از موانع بزرگ برای به سرانجام نرسیدن مذاکرات شد. 

جناب دکتر جلالی، نظرتان درباره این رفتار ترامپ و این موضع‌اش که گفته لزومی به سفر نمایندگان ما به اسلام‌آباد وجود ندارد و ما همه چیز را در اختیار داریم و از همین جا کنترل می‌کنیم و مسئولان ایرانی اگر نظراتی دارند می‌توانند تلفنی آن را بیان کنند، چیست. به طور واضح شما این رفتار ترامپ را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
نوعی سردرگمی در میان مسئولان آمریکا وجود دارد و این کاملا مشهود است. مواضع آنها متناقض است و ترامپ تلاش می‌کند افکار عمومی را به نوعی با رسانه‌های اجتماعی کنترل کند و روی قیمت نفت اثرگذار باشد. البته ما این اقدامات را پروپاگاندا و حرکات سیاسی می‌بینیم و باطن آن برای تمام مردم کشور و افکارعمومی جهان آشکار شده که البته ما هیچ‌گونه صداقتی در آنها نمی‌بینیم.