همه چیز و هیچ چیز

تا امروز مطالب مختلفی درباره برنامه شب شیشه ای نوشته شده و به همان نسبت که رضا رشید پور در برنامه خود از شخصیت های مختلف کیسه کشیده و به پر و پای آنها پیچیده

کد خبر: ۱۳۵۴۹۸

، منتقدان هم او را از نقدها و یادداشت های بعضا تند و ملایم خود بی نصیب نگذاشته اند. شب شیشه ای برنامه پرحاشیه ای است . کافی است تا این سبک از برنامه سازی را در میان تولیدات سیما جستجو کنید تا ببینید این نوع برنامه ها چقدر جذاب و پر مخاطب شده اند. برنامه نگاه یک با حضور محمود احمدی ، گفتگوی خبری ساعت 22.30با حضور مرتضی حیدری ، برنامه نود با حضور عادل فردوسی پور و چند نمونه دیگر، از جمله برنامه های مجری محوری هستند که با حضور مجریان تلویزیونی در سالهای اخیر از شبکه های مختلف سیما پخش شدند و به شهرت و محبوبیت رسیدند.
البته می توان ماجرا را به این شکل هم دید که این برنامه ها مجریان خود را به شهرت و محبوبیت رساندند. حالا اتفاقی که درباره شب شیشه ای افتاده تکرار همین قاعده و فرمول است. به این شکل که رضا رشیدپور در برنامه ای که با عبارت «برنامه من» از آن یاد می کند، به سراغ جذاب ترین و خبرسازترین بخشهای جامعه می رود. سینماگران ، ورزشکاران ، سیاستمداران ، آدمهای اهل موسیقی و.... را به برنامه اش می آورد و با آنها گفتگو می کند. اغلب چهره های حاضر در این برنامه از جمله افرادی هستند که جامعه با حساسیت خبرهای مربوط به آنها را دنبال می کند. انتخاب چنین چهره هایی برای حضور در یک برنامه تلویزیونی گام اول برای تثبیت موفقیت یک برنامه است.
حتی اگر در پرسش و پاسخ هایی که میان میهمان و مجری رد و بدل می شود هم نکته تازه ای وجود نداشته باشد، باز هم به دلیل کنجکاوی نسبت به این چهره ها بیننده از در اختیار قرار دادن یک ساعت وقت خود در اختیار چنین برنامه ای دریغ نمی کند. مساله بعدی برای ساخت یک برنامه اینچنینی که بتواند در مدتی کوتاه به نقطه «موفقیت» برسد، پرداختن به مسائل چالش برانگیز است. نشریات زرد، دستمزد هنرمندان موسیقی ، مساله زن ستیزی و....برخی از موضوع هایی است که حتی مخاطبان اتفاقی برنامه های تلویزیونی هم شاخکهای حسی اشان نسبت به آن حساس می شود و بخش عمده ای از آنها از یک مخاطب گذری و اتفاقی تبدیل به مخاطب دائم یک برنامه می شوند. این حرفها زده شد تا یک نتیجه مهم از آن گرفته شود.
ماجرای شب شیشه ای و مجری محترم آن که این روزها ذهن خیلی ها را به خود مشغول کرده چندان پیچیده نیست. رضا رشیدپور همه عناصر جذاب را در یک برنامه جمع کرده تا یک برنامه تلویزیونی بسازد که نقش اولش «خودش » است.
این برنامه تا همین الان هم نام رشیدپور را حسابی سر زبان ها انداخته است ، اما این برنامه یک تفاوت کوچک با دیگر برنامه ها دارد: اگر عادل فردوسی پور در برنامه خود تنها به یک رشته ورزش می پردازد یا اگر در برنامه ای دیگر محور فقط مسائل سینمایی است ؛ اینجا هر شخصیت جذابی می تواند میهمان برنامه باشد، اما وقتی به مجموعه برنامه ها نگاه می کنیم می بینیم که کیفیت آنها به یک اندازه نیست و این مساله در آن با افت و خیز مواجه است. به عنوان نمونه در برنامه ای که محمدحسین لطیفی حضور پیدا می کند، بخش مهمی از برنامه به «ضعف پرداخت صحنه های جنگی» می پردازد که این مساله برای فیلمی که هنوز نمایش داده نشده چه جذابیتی می تواند برای مخاطب برنامه داشته باشد؛ یا این که در برنامه دیگری با هرمز شجاعی مهر به سراغ مساله نشریات زرد بروند، یا پیگیری مساله سیمرغ های جشنواره فیلم فجر چند ماه بعد از آن همه داد و قال اصلا موضوع تازه ای نیست . حتی با همه ادعای مجری برنامه ، حضور مسعود ده نمکی در برنامه هم به بیان حرفهای جدید و تازه ای که ما در مصاحبه های این شخصیت جنجالی نشینده باشیم منجر نمی شود. به این برنامه ها می توان برنامه باران کوثری را هم اضافه کرد که در آن رشیدپور با مهارت سوالهایی را مطرح می کند که در نهایت تصور خوبی از این بازیگر جوان در ذهن مخاطب ایجاد نمی شود. در آن طرف ماجرا برنامه هایی مانند برنامه بهرام رادان یا فریبرز عرب نیا هم وجود دارد که کفه برنامه کاملا به نفع میهمان برنامه سنگین است.
شاید مهمترین دلیل این عدم توازن این باشد که بخش مهمی از اطلاعاتی که مجری برنامه بر اساس آن با میهمان ها بحث و گفتگو می کند اطلاعات اینترنتی و چیزهایی است که ظاهرا از سوی مشاوران برنامه در اختیار او قرار می گیرد و این برای یک مجری که می خواهد وارد بحث چالشی شود، پشتوانه خوبی نیست. وقتی عمق اطلاعاتی کم باشد مجری مجبور است برای جذاب تر کردن برنامه به چالش روی بیاورد و به میهمان برنامه حمله کند. برنامه مریلا زارعی شاید مهمترین نمونه چنین حمله های بی حساب و کتاب باشد. اما شب شیشه ای تا امروز چند نقطه اوج خوب هم داشته است.
همین برنامه دکتر جاسبی که شنبه گذشته پخش شد، نمونه خوبی از به چالش کشیدن یک مدیر دولتی بود. این که رشیدپور بتواند درباره شایعه حضور فرزند جاسبی در ماجرای فروش سوالهای دانشگاه آزاد و یا چگونگی راه اندازی رشته ای دانشگاهی که هنوز استاد ندارد از یک مدیر ارشد سوال کند، برای یک برنامه تلویزیونی امتیاز بزرگی است هر چند چنین مسائلی بارها در روزنامه ها و نشریات مطرح شده ، اما تلویزیون کمتر ریسک رفتن به سراغ چنین مسائلی را پذیرفته است . یا برنامه دیگری که با حضور بهروز صفاریان برگزار شد، نمونه شاخصی از بالا بودن آستانه تحمل مدیران تلویزیونی بود. نکته آخر این که برنامه ای مانند شب شیشه ای برای رسیدن به جایگاه واقعی خود نیازمند نگاه دقیق تر و کارشناسی تر به مسائل و موضوعات است.
بیان این مساله که این برنامه حال و هوایی سیال دارد و گاه جدی و گاهی طنز می شود؛ توجیه خوبی برای معرفی این آشفتگی موضوعی و بلاتکلیفی شب شیشه ای نیست یا به عبارتی ساده تر این مساله با دامنه اطلاعاتی محدود مجری برنامه یکجا جمع نمی شود. شب شیشه ای به عنوان یک برنامه مفرح یا برنامه جدی می تواند مسیری متفاوت را طی کند اما زمانی که قرار است میهمانانی از بخشهای مختلف جامعه در آن حضور پیدا کنند و در آن همه موضوع ها پوشش داده شود، نتیجه همیشه خوب و قابل قبول از آب در نمی آید.