jamejamonline
فرهنگی معارف و اندیشه کد خبر: ۱۲۸۹۸۷۱ ۰۶ آذر ۱۳۹۹  |  ۱۰:۴۹

نکاتی که در هنگام دعا باید رعایت شود

رعایت اصول دعا در آیات و روایات

انسان فطرتا به ارتباط با خالق خود تمایل دارد. این ارتباط در عین سادگی نیاز به یک سری آگاهی ها دارد که در کمیت و کیفیت این ارتباط تاثیر مستقیم دارد. سخن با خداوند متعال موجب آرامش دل و آسودگی خیال می گردد .

رعایت اصول دعا در آیات و روایات

به گزارش جام جم آنلاین ؛

1.طهارت:

از آنجا که دعا کننده ، هنگام نیایش نوعی ارتباط معنوی با خدای خویش برقرار می سازد ، داشتن وضو و طهارت و پاک بودن از هرگونه آلودگی ظاهری و معنوی ، در اجابت دعا موثر است، به ویژه که دعا عبادت محسوب شده است. 

امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرمایند: هر کس نیکو وضو بگیرد و دو رکعت نماز با رکوع و سجود کامل بخواند و در پی سلام نماز، به حمد و ثنای خداوند عزوجل بپردازد و بر حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله ـ و خاندانش صلوات فرستد و آنگاه حاجت خویش را بخواهد، در جایگاه مناسب اجابت دعا ، حاجتش را از خدا خواسته ، و هر که در مظان استجابت دعا خیری بخواهد، دست خالی بر نمی گردد. ( بحارالانوار ، ج90، ص 314)

 

 2.شور و اشتیاق :

حالات روحی انسان، تاثیر مستقیم بر افعال و کردار آدمی دارد. دعایی که ناشی از شور و اشتیاق دعا کننده نباشد ، نشانه عدم توجه دعاکننده است؛  پس چگونه انتظار داشته باشیم که خدا آن را مورد توجه قرار دهد. امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرمایند: اذا أقشعرّ  جلدک و دمعت عیناک و رجل قلبک، فدونک دونک فقد قصد قصدک: زمانی که پوست بدنت به لرزه درآمد و چشمانت اشکبار و قلبت هراسان شد، به دعا بپرداز و به فکر دعا باش، که تیر دعایت به هدف اجابت خورده است. ( بحارالانوار ، ج90، ص 344)

در حدیث دیگری از آن حضرت آمده است: ان الله عزوجل لا یستجیب دعاء بظهر قلب ساه ، فاذا دعوت فأقبل بقلبک ثم استیقن بالاجابه: خدای عزوجل ، دعایی را که از روی دل غافل باشد، اجابت نمی کند. پس هرگاه دعا کردی، به دل توجه کن و یقین داشته باش که اجابت می شود.( اصول کافی،  ج2، ص473)

رعایت اصول دعا در آیات و روایات

3.آسان شمردن اجابت:

هرچند از نگاه انسان خواسته ها بزرگ باشد، اما خداوند بزرگتر است و تمامی خواسته های افراد نزد خداوند ، رقمی به حساب نمی آید. بنابراین، باید همواره خواسته هایمان را ناچیز به حساب آوریم؛ یعنی باور داشته باشیم که اگر خداوند بخواهد، می تواند، و مانند انسان ها نیست ، که با هر بخشش از سرمایه آنها کاسته می شود. چنانکه در روایتی از پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ آمده است: خداوند می فرماید:« اگر خواسته هر بنده ای را به او بدهم، به اندازه سوزنی که بنده ای از بندگانم در دریا فرو برد نخواهد بود ـ که آبی از دریا کم نمی کندـ و این بدان جهت است که عطا وعده ام ، کلام است و برای ایجاد هر چیز ، همین که بگویم باش، پدید می آید. ( بحارالانوار ، ج74، ص 136)

 

4.حقیر نشمردن دعا:

دعا نوعی پیوند مستمر بین خداوند بی نیاز و مخلوق سراپا نیاز است. بنابراین، درخواستهای پیاپی از خداوند و خواهشهای مکرر، نباید موجب شود که برخی از دعاها را ناچیز بینگاریم. از امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ نقل شده است که خداوند چهار چیز را در چهار چیز پنهان کرده است: رضایتش را در اطاعت، خشمش راد ر نافرمانی، اجابت را در دعا کردن و اولیایش را میان بندگانش.( ( بحارالانوار ، ج90، ص 363)

پس چیزی از درخواست از او کوچک شمرده نشود ، که چه بسا همان مورد اجابت باشد و تو ندانی.

 

  1. دعا در همه شرایط:

طبق سفارش قرآن وروایات ، نباید دعا را ترک نماییم و فقط آنگاه که بلا و حادثه ای به ما می رسد، دست به دعا بلند کنیم ؛ بلکه زمانی که از همه مواهب و نعمتها بهره مند هستیم، بادی با دعاهایمان، ادامه برخورداری از آنها را از خداوند بخواهیم و توجه داشته باشم که خداوندی که همه چیز در ید قدرت و اختیار وی است، هر لحظه می تواند نعمتی را از کسی گرفته، نعمتی را به کسی بدهد. در قرآن ازانسان هایی که فقط در ایام دشواری خدا را می خوانند و پس از رفع گرفتاری از یاد خدا غفلت می ورزند،در آیه 12سوره یونس چنین مذمت شده است: وَ إذا مَسَّ الانسانَ الضُرُّ دَعانا لِجَنبِهِ اَو قائِماً فَلَمّا کَشَفنا عَنهُ ضُرَّهُ مَرَّ کَاَن لَم یَدعُنا اِلی ضُرٍّ مَسَّهُ کَذلِکَ زُیِّنَ لِلمُسرِفِینَ ما کانوا یَعمَلُونَ: و هرگاه آدمی به رنج و زیانی بیافتد، همان لحظه به هر حالت از نشسته و خوابیده و ایستاده که باسد، فورا ما را به دعا می خواند. آنگاه که رنگ و زیانش برطرف شود، باز چنان به حالت غفلت و غرور باز می گردد ،که گویی هیچ ما را برای دفع ضرر و رنج خود نخوانده است، و همان کفران و غفلت است که اعمال زشت تبهکاران را در نظرشان زیبا جلوه داده است.

در این باره امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرمایند: هر که در دعا پیش افتد ( همیشه دعا کند)، هنگامی که بلایی به او برسد ، دعایس مستجاب می شود و فرشتگان می گویند: صدای آشنایی است و از بالا رفتن به آسمان منع نمی گردد و کسی که در دعا پیشدستی نکند ، چون بلایی به او برسد، دعایش مستجاب نشود و فرشتگان می گویند: این صدا را نمی شناسیم.(اصول کافی ، ج 2 ، ص 472)

 

  1. خواسته های والا و اهداف بلند معنوی: 

در روایات به طرح خواسته های مهم و ارزشمند تر غیب نموده اند . از سفارش های امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ به امام حسن مجتبی ـ علیه السلام ـ نیز این مطلب آشکار است: ... و لتکن مسئلتک فیما یعنیک ممّا یبقی لک جماله و ینفی عنک وباله و المال لا یبقی لک و لا تبقی له ...: دعا و درخواست تو از آنچه می خواهی ، از چیزهایی باشد که زیبایی اش جاودان و زشتی اش ناپایدار است؛ ولی ثروت دنیا ، نه آن برای تو ماندنی است و نه تو برای آن ... ( بحارالانوار ، ج74، ص 224)

 

  1. دعای دسته جمعی :

در فرهنگ اسلامی ، تشویق به زندگی اجتماعی ، در جمع بودن، با جمع زیستن ، برای جمع تلاش کردن و... به شکلهای مختلف مطرح شده است. بر همین اساس است که ثواب نماز جماعت بیش از ده نفر ، غیر قابل محاسبه است. در دعا نیز این اصل رعایت شده است. امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرماید: ما اجتمع اربعة رهط قط علی امر واحد فدعوا الله الاّ تقرّقوا عن اجابة : هیچ گاه چهار نفر با هم اجتماع نکرده اند که برای مطلبی به درگاه خدا دعا کنند، جز اینکه با اجابت آن دعا از هم جدا شده اند.(اصول کافی، ج2، ص 487)

 

  1. دعا برای خود و دیگران:

در دعا سفارش شده است که در هنگام دعا، تنها به فکر خواسته های خویش نباشیم ، بلکه برای خواهران و برادران دینی و همه کسانی که  به نحوی با ما ارتباط معنوی ، خویشاوندی ، همسایگی و ...، دارند، دعا کنیم؛  حتی آنان را بر خودمان در دعا مقدم بداریم. امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرمایند: هرگاه یکی از شما دعا می خواند، آن را تعمیم دهد و شامل دیگران نماید؛ زیرا دعا را پایدارتر می کند، و هر که پیش از دعا برای خویش چهل نفر از برادرانش را دعا کند، هم در حق آنان و هم در حق خودش مستجاب می گردد. ( بحارالانوار ، ج90، ص 313)

وازاینجاست که در دعای عهد می خوانیم: ... واجعله اللهم مفزعاً لمظلوم عبادک و ناصراً لمن لا یجدُ ناصراً غیرک: خدایا! او ( امام زمان ـ عجل الله تعالی فرجه الشریف ـ ) را پناهگاهی برای بندگانت ویاری دهنده ای برای کسی که یاوری غیر از تو برای خویش نمی یابد ، قرار مده. 

در این قسمت از دعای عهد برای تمام بندگان مظلوم و بی یاور دعا می شود.

رعایت اصول دعا در آیات و روایات

  1. خوش بین بودن به اجابت:

 آنچه در دعا مهم است، اطمینان داشتن و یقین به اجابت است. پیامبر گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ می فرمایند : أدعوا الله، انتم موقنون بالاجابه: در حای که به اجابت یقین دارید ، از خدا بخواهید. ( بحارالانوار ، ج90، ص 305)

 همچنین امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: اذا دعوت فاقبل بقلبک و ظن حاجتک بالباب: هرگاه دعا کردی ، به دل توجه کن و گمان کن که حاجتت بر در خانه است. ( اصول کافی ، ج2،ص473)

 

10.اصرار و پافشاری بر دعا:

پافشاری بر خواسته ها و اصرار بر اجابت آن از طریق دعا، امری مطلوب است. امام باقر ـ علیه السلام ـ می فرمایند: انّ الله کره الحاح النّاس بعضهم علی بعض فی المسالة و أحب ذلک لنفسه: خداوند دوست ندارد که بندگانش را برای رسیدن به خواسته خود، نزد همنوعان خویش ، اصرار بورزند و باعث تحقیر خود شوند.  

اما درخواست از خداوند نه تنها قبیح نیست که مطلوب هم هست. پیامبر گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ می فرمایند: رحم الله عبداً طلب من الله عزوجل حاجةً فالحّ فی الدّعاء، استجیب له او لم یستجیب ...: خدا رحمت کند بنده ای را که از خدای عزوجل حاجتی بخواهد و درباره آن پافشاری و اصرار کند، خواه اجابت شود و خواه اجابت نشود.( اصول کافی ، ج2،ص 475)

 

  1. ترک عجله و شتاب برای اجابت :

خداوند ، ارکان نظام هستی را به گونه ای مقرر فرموده است که « زمان » یکی از ابعاد آن است. گذر از مراحل مختلف و رسیدن زمان مناسب ، از شرایط اجابت دعاست. شخصی که سراسیمه و با شتاب، دوست دارد فورا حاجتش برآورده شود، درواقع مفهوم دعا را درک نکرده است. اینگونه اشخاص ، با خطر بزرگی روبه رو هستند ، که همانا یاس از رحمت خدا و ترک دعاست؛ زیرا وقتی شخصی آثار اجابت را مشاهده نکرد، پیش خود می پندارد که خداوند دعایش را اجابت نخواهد کرد، و این موجب می شود که دعا را ترک کند، و در نتیجه از رحمت خداوند دور می گردد. 

امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرمایند: مومن همواره در راحتی و خوبی  و رحمت اهی است ، تا وقتی که شتاب نکند و بر اثر شتاب و عجله ناامید نشود. پرسیده شد: عجله یعنی چه ؟ فرمودند: این که بگوید: از فلان وقت دعا کرده ام و استجابت آن را ندیده ام. ( بحارالانوار، ج90، ص 374) 

 

نتیجه:

توجه به چنین نکاتی هنگام دعا کردن، علاوه بر توجه به مضامین دعا و کیفیت سخن گفتن با خداوند ، موجب رشد و تعالی بیشتر بنده در مسیر بندگی و آرامش بیشتر روح و روان می گردد. 

 

نگارنده:ز. فیاضی

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
یک پیشرفت خیره‌کننده

یک پیشرفت خیره‌کننده

گمانم سال ۸۷ بود که گزارشی رفته‌بودیم درباره این‌که جایگاه کتاب در سبد خانوارها چقدر است؟ تیتر گزارش از آنهایی بود که به یاد می‌ماند؛ کباب یا کتاب؟ بعد هم قیمت کتاب را ( که آن زمان بسیار ارزان بود) قیاس کرده‌بودیم با خوراکی‌ها.

گره کور کرونایی بر فرهنگ و هنر

گره کور کرونایی بر فرهنگ و هنر

کرونا، گره کوری برفعالیت‌های فرهنگی و هنری جهان انداخت؛ درست مانند گره‌ای که در تاروپود سایر فعالیت‌ها ایجاد شده و در پی تجربه‌اندوزی‌های مکرر و پرحادثه در حال به اثبات رسیدن نسبی است.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

آشنایی با ضرب المثل ها

حکایتی از کلیله و دمنه

پیشخوان بیشتر