صدای نفس مخاطبم را می شنوم

معمولا افرادی که به رادیو زنگ می زنند ؛ کسانی هستند که به این رسانه تعلق خاطر زیادی دارند. برای همین با برنامه های مختلف و شبکه های متعدد در تماس مداوم قرار می گیرند. اما مقوله جذابیت موضوع ورزش هم نکته مهمی است که گلشن به آن اشاره می کند. هستند کسانی که ورزش را دوست دارند ، اتفاقات را پیگیری می کنند ، اما خود ورزشکار نیستند. دانش و ورزش هم به هر حال یک مسابقه تلفنی است و باید شرکت کننده داشته باشد. از گلشن درباره این که عموم شرکت کننده هایش از کدام دسته هستند. (دوستداران رادیو یا علاقه مندان موضوعات ورزشی) می پرسم: اگر شما آنها را به 2 قسمت تقسیم می کنید ، من می گویم که در میان شرکت کننده های ما هر دو طیف وجود دارند. خیلی ها برنامه های مختلف رادیو را تعقیب می کنند یک طیف هم عاشق موضوع ورزش هستند و به هر حال مهم این است که برنامه برایشان جذابیت دارد.
دقایقی از ساعت 7 گذشته است و شهریار شهریاری با نام خدا و درود بر پیامبر اکرم ص آغاز کرده است. روی میز اتاق فرمان فقط روزنامه های ورزشی دیده می شوند. تلویزیون بزرگی که تقریبا در زاویه میان دید 2 مجری با اتاق فرمان قرار گرفته ، مانع این است که بتوانم 2 مجری را ببینم چند ثانیه بعد تلویزیون کنارمی رود. و اجرای هیجان انگیز یک مسابقه ورزشی از سوی معصومه ریاحی و شهریاری را تماشا می کنم. این مسابقه برای رسیدن تا مرحله نهایی یا فینال پنج ، شش مرحله دارد. که یکی از آیتم های آن اجرا یا گزارش یک مسابقه ورزشی است. در یکی از حوزه ها که البته شرکت کننده ها در انتخاب آن اختیار دارند. پرسشها هم در هر مرحله با مرحله دیگر فرق دارد که می توانم بگویم در بعضی بخشها نوع پرسشها به گونه ای است که با عنوان و هدف برنامه مطابقت دارد ، یعنی به دانش ورزشی مخاطب می افزاید و در بعضی قسمتها هم فقط یک مسابقه سرگرم کننده تفریحی را می شنویم که البته در این قسمت چون از هدف برنامه فاصله گرفته شده ، می تواند برای مخاطب ایجاد هیجان کاذب کند.
گلشن چنین اعتقادی ندارد و می گوید: به هر حال مسابقه زنده ، آن هم از نوع رادیویی ، ورزشی و زنده با حضور 2 شرکت کننده هیجان ایجاد می کند. ولی این که می گویید هیجان کاذب ایجادمی کنیم ، خیلی موافق نیستم. هم برنامه ساز و هم شنونده از حسی اینجا برخوردار است که خواه ناخواه هیجان در آن دخیل است و این هیجان از گوینده به شرکت کننده و بالعکس منتقل می شود و به هر حال دوسویه است. درباره افزایش دانش ورزشی مخاطب هم باید بگویم چون طراحان پرسشهای ما خودشان از سطح آگاهی و دانش خوبی برخوردارند ، تمام تلاش خود را برای گزینش پرسشهایی که در راستای اهداف برنامه باشد ، صرف می کنند.
بنابر این نیازی نداریم که برای جذب مخاطب در او هیجان کاذب ایجاد کنیم. تهیه کننده جدی برنامه های یک عصر خوب با ورزش ، جهان ورزش ، پنجره ای رو به شب ، نامها و یادها و برنامه اخیر دانش ورزش پس از صحبت کوتاهی که درباره تمایل شخصی خود و همکارانش به ورزش کردن گفت به اتاق فرمان بازگشت تا هدایت دوباره برنامه اش را در دست بگیرد.

مبادله حس و انرژی میان گوینده و مخاطب

هیجان و نشاطی که ریاحی و شهریاری در برنامه برقرار می کنند و نشاطی که از سوی آنها به مخاطب منتقل می شود ، هیچ شباهتی به ظاهر آرامشان ندارد. شنونده ای تماس گرفته و با لهجه اصفهانی مسابقه کشتی را گزارش می دهد. شنونده دیگری هم با زبان آذری فوتبال گزارش می دهد. و آنقدر جذاب و شنیدنی است که شهریاری به زبان می آید و می گوید: این طوری است که استعدادها کشف می شود.
جالب است بدانید که شهریاری کارش را در رادیو با رادیو قرآن آغاز کرد و مدت 4 سال است با شبکه ورزش همکاری می کند.

وقتی یک مسابقه به دانش مخاطب می افزاید دانش و ورزش از گروه مسابقات و تفریحات شبکه ورزش هر روز بین ساعات 19 تا 22 از شبکه ورزش پخش می شود. اینجا الان حدود هفت ، هشت نفر آدم هست که هرکدام کار خود را انجام می دهند ترتیب شرکت مخاطبان در مسابقه هم به این صورت است که شرکت کننده ها تماس می گیرند و برای حضور در مسابقه ثبت نام می کنند و هماهنگی برنامه ها هم به نوبت با آنها تماس می گیرد و آنها هم در مسابقه شرکت می کنند. ارتباط زنده با یکی از همین مخاطبان برقرار می شود مجری از او می پرسد که کجا برای شرکت در مسابقه ثبت نام کردی و مرد جواب می دهد که ثبت نام نکرده ام. به او می گوید شاید پسرتان زنگ زده بود و او باز هم جواب می دهد که نه اما از این این که برای مسابقه انتخاب شده ام ذوق زده ام. صحبتهای مرد باعث می شود که فرجی متصدی هماهنگی به صدا در بیاید و بگوید: بابا خودش زنگ زده ثبت نام کرده و الا من شماره اش رو از کجا داشتم؛

غیر از مسابقه دانش و ورزش ، او اجرای واژگان ورزشی ، علم و ورزش ، پنجره ای رو به شب ، امروز با ورزش و مطبوعات ورزشی را نیز به عهده دارد که خودش دلیل این حجم بالای کار را در کم شدن یکی ، دو تا از گوینده های شبکه می داند. دانش و ورزش یک برنامه مجری محور است چون تصمیمات و اقدام در لحظه مجری است که روی فضا تاثیر می گذارد. برنامه مجری محوری که ارتباط مستقیم با شنونده دارد. به صورت متقابل حس و انرژی شرکت کننده هم می تواند روی فضا اثر داشته باشد. این وسط مجری آشنا به ساختار و فضای برنامه باید قابلیت این را داشته باشد که شنونده ناآشنا یا کم تجربه در این زمینه را کمک کند. یعنی به همان نسبت از میزان تاثیرگذاری او در فضای برنامه بکاهد و برتاثیرگذاری خود بیفزاید.
شهریاری برای یکی ، دو دقیقه فرصت دارد که به این سوالم جواب بدهد. ارتباطی که با شنونده برقرار می شود ، از نوع ارتباط با دوستان و آشنایان نیست. از طرفی هیجان هم وجود دارد. تصور عموم مخاطبان و شرکت کننده ها این است که در صورت پاسخ غلط اتفاق ناخوشایندی روی داده است و ما چون فضا را می شناسیم باید سعی کنیم آرامش را به او منتقل کنیم حالا با هر ترفندی که شده مثل مزاح و خنده یا جملات خوشایند تا از بار اضطراب او کاسته شود. شهریاری فرصت بیشتری ندارد. فرصت پخش موسیقی تمام شده و او باید به جایگاهش یعنی پشت میکروفن باز گردد. برای همین جمله آخرش را بسرعت می گوید و وارد استودیو می شود.

شنونده ام را سر ذوق می آورم

در این برنامه به ادعای شهریاری برای بخش گزارش های ورزشی به زبان آذری یک کارشناس خبره وجود دارد و این کارشناس کسی نیست جز معصومه ریاحی که برعکس خیلی گوینده ها که از رادیو شروع می کنند و به سیما می روند او از تلویزیون به رادیو تهران آمد تجربه های سالهای اول را در آنجا آموخت و بعد هم به شبکه ورزش پیوست درباره هیجانی که از سوی او به برنامه منتقل می شود ، می پرسم که چقدر آن اغراق و مبالغه است و اصلا چه حسی دارد اجرای یک مسابقه ورزشی که جواب می شنوم: «حس خاصی نیست جز این که به ورزش علاقه مند هستم و سعی می کنم حس خوب هیجان انگیز کار را به خودم هم القا کنم. بعضی ها شاید فکر کنند اغراق آمیز است ولی چنین نیست. من باید شنونده ام را سر ذوق بیاورم. بعضی شرکت کننده ها نگران و مضطرب می شوند و من حتی صدای نفسهایشان را می شنوم و کم کردن از بار اضطراب آنها وظیفه ماست. اگر اشتباه نکنم او تنها فرد این گروه است که ورزش را به صورت جدی پیگیری می کند. رشته اصلی اش والیبال بوده و به قول خودش می تواند مسابقه های والیبال را هم گزارش کند اگر چه باز هم معتقد است که او یک گوینده است و وارد شدن به حیطه گزارشگری چندان به صلاحش نیست. ریاحی هم خیلی سریع به استودیو فراخوانده می شود.
شرکت کننده ها گاه در رقابت نزدیک از هم پیشی می گیرند و گاه در همان مراحل اول حذف می شوند. یک مسابقه 120 دقیقه ورزشی که حداقل این امکان را برای مخاطب ایجاد می کند که در برخی مراحل با پرسشهای آن درگیر شود در بعضی قسمتها هم به دلیل ایجاد طنز موقعیت لبخند بزند در آخرین دقایق با حبیب افتخاری کارشناس مطبوعاتی ورزش هم ارتباط زنده برقرار می شود.
آن هم درست در لحظاتی که تقریبا همه روزنامه های صبح تیترهای مهم مطالب خود را انتخاب کرده اند و افتخاری کارش همین است که عناوین روزنامه ها و مطالب ورزشی روز آینده را بخواند. و دانش ورزش با رقابت میان دو شرکت کننده که به مرحله فینال رسیده اند تا روز آینده پرونده خود را می بندد. حسین معتمدهاشمی ، نویسنده این برنامه و طراح پرسشهای آن است. محمدتقی گلشن معصومه ریاحی و شهریار شهریاری هم که گفتم تهیه کننده و دو مجری دانش و ورزش هستند و یوسف فرجی و جعفر ابراهیمی هماهنگی آن را به عهده دارند.

فاطمه رحیمی