ظرفیت های فراموش شده
:
در دنیای امروز گردشگری به عنوان یک صنعت مهم و درآمدزا مطرح است که به اقتصاد کشورها و توسعه آنها کمک فراوانی کرده و به تعدیل درآمدها در سطح کشورها می انجامد.
کشور ما به دلیل داشتن مناطق آب و هوایی مختلف دارای انواع مختلفی از بافت های روستایی و محلی است که دیدار از آنان و آشنایی با نوع زندگیشان هم برای گردشگران داخلی و هم برای گردشگران خارجی بسیار جالب و جذاب است. استفاده از صنعت گردشگری در جوامع روستایی که خصوصا در کشور ما دارای کمبودها و مشکلات فراوان است می تواند راه مناسبی برای احیای دوباره اقتصاد روستایی باشد.
روستاهای ایران با مشکلات زیادی مواجه هستند؛ کمبود و گاهی نبود امکانات زیربنایی ، مشکلات حمل و نقل ، نبود شبکه های آب ، برق و تلفن و از همه بدتر مشکل بیکاری سبب مهاجرت خیل عظیمی از ساکنان روستا به سوی شهرها شده است . در این میان صنعت گردشگری می تواند به صورت چند جانبه به بالا بردن سطح اقتصادی اجتماعی و فرهنگی روستاها کمک کند.
عامل اشتغالزایی
از نظرگاه اقتصادی ، گردشگری بهترین عامل اشتغالزایی در جوامع روستایی است ؛ چرا که گردشگرانی که به این مناطق سفر می کنند قصد دارند مدتی را خارج از محیط شهری و قید و بندهای آن ، در محیط آرام ، ساده و بدون تکلف روستایی بگذرانند. به همین دلیل آنان نیازمند خدماتی خاص همانند آنچه در مناطق شهری ارائه می شود نیستند و نبود این خدمات موجب نارضایتی گردشگر نمی شود. البته این به معنای رعایت نکردن استانداردها نیست ، بلکه منظور آن است که گردشگر با حضور در یک محیط روستایی علاقه مند است مدتی را همچون مردم روستا زندگی کند، براساس آداب و رسوم آنان غذا بخورد، از وسایل زندگی آنها استفاده کند و در واقع با خود خاطرات زندگی روستایی را ببرد.
این خواسته گردشگر مناطق روستایی به برنامه ریزان توسعه گردشگری این امکان را می دهد تا بتوانند خدمات گردشگری را به کمک بافت محلی به بهترین شکل ممکن طراحی کنند. به عنوان مثال برای اسکان گردشگران در مناطق روستایی نیازی به ساخت مراکز اقامتی شبیه هتل هایی که ما در شهرها می بینیم نیست.
بلکه با ساخت خانه هایی شبیه خانه های محلی و همچنین استفاده از منازل افرادی که تمایل به پذیرایی از گردشگران و کسب درآمد دارند، می توان به این خواسته دست یافت. که این امر علاوه بر این که هزینه های کمتری را در بردارد، موجب رضایت گردشگران می شود.
|
ورود گردشگران ، خوب یا بد؛ از نظر گاه فرهنگی ورود گردشگران به جوامع روستایی و علاقه مندی آنان به آشنایی با آداب و رسوم و فرهنگ محلی روستا و مشاهده کالاها و نمادهای فرهنگی خود سبب حفظ فرهنگ و تداوم آن به عنوان عاملی جهت جذب گردشگران و به دست آوردن منافع حاصل از این امر می شود. |
براین اساس گردشگری در مناطق روستایی به عنوان یک عامل مهم در اشتغالزایی و به کارگیری نیروی جوان این مناطق می تواند هم قدرت اقتصادی مردم را بالا ببرد و به درآمدزایی آنان کمک کند و هم مانع مهاجرت نیروی جوان روستایی شود.
صنایع دستی سوغات روستا
بازدید گردشگران از مناطق روستایی و تمایل آنان به خرید سوغات و یادگاری ، یکی دیگر از عوامل مهمی است که درآمد خانواده های روستایی را بالا می برد و سبب مشارکت زنان روستایی در صنعت گردشگری می شود. غیر از صنایع دستی امکان فروش برخی مواد غذایی تولیدی خانواده های روستایی چون لبنیات ، عرقیات ، ترشیجات و... به گردشگران وجود دارد.تبدیل روستاها به قطب های گردشگری سبب خارج شدن روستاها از انزوا و برقراری ارتباط با سایر مناطق و کشورها می شود که تحقق این امر نیازمند بهبود خدمات عمومی زیربنایی ، حمل و نقل و وضعیت اسکان است.
در این شرایط زمینه برای جلب سرمایه گذاری و بهبود هر چه بیشتر وضع زندگی مردم روستا، فراهم خواهد شد.بالا رفتن سطح درآمد خانواده های روستایی و از بین رفتن دغدغه های مالی به آنان امکان پرداختن به سایر جنبه های زندگی ، توجه به آموزش فرزندان و بهتر شدن روابط افراد را می دهد. حضور افراد مختلف و برقراری ارتباط با آنان امکان آشنایی با سایر فرهنگ ها و تغییر در برخی نگرش ها و رفتارهای غلط موجود در روستاها می شود و این سبب همسویی بیشتر مناطق روستایی با جهانی که هر لحظه در حال تغییر و تحول است ، می شود.
فرصت های طلایی
با توجه به آنچه گفته شد، باید دانست که هر منطقه روستایی طبق ویژگی های طبیعی ، فرهنگی و اجتماعی اش ، دارای گنجایش و ظرفیت مشخصی است که براساس آن به جذب گردشگر می پردازد. پس برای گسترش گردشگری در مناطق روستایی و برنامه ریزی های لازم در این خصوص باید به طور کامل ویژگی های محیط را بررسی کرد و از حضور متخصصان ناحیه ای بهره برد.
در غیر این صورت استفاده از یک سری برنامه ها که بدون توجه به محیط و گنجایش آن تدوین شده اند جز ایجاد مشکل و عدم موفقیت چیزی به همراه نخواهد داشت . در آخر باید گفت محیط زیست ، آداب و رسوم و فرهنگ محلی بسیار ارزشمندتر از منافع حاصل از گردشگری است. پس باید برنامه های گردشگری را به گونه ای تنظیم کرد تا همان طور که برای گردشگران لذت بخش و مفید است ، برای مردم محلی نیز مفید باشد و به منطقه آسیبی نرساند. پس به همان میزان که میزبانان برای راحتی گردشگران می کوشند گردشگران نیز باید در حفظ محیط و فرهنگ محلی بکوشند، در صورتی که میان گردشگران ، میزبانان و مکان گردشگری توازن وجود داشته باشد می توان به یک گردشگری پایدار که توسعه پایدار را در پی دارد، دست یافت.
آیسا اسدی
گفت و گو
در گفتوگوی «جام‌جم» با مدیرکل دفتر آبخیزداری؛
آبخیزداری؛ راهبرد مهار سیلاب
حسن روشن در گفت‌و‌گو ی اختصاصی با روزنامه «جام‌جم»: